Sau 8 tháng, sức chống chịu của doanh nghiệp phân hóa rõ hơn

Ảnh minh họa

Vốn tăng nhưng đà gia nhập thị trường chậm lại

Số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, 8 tháng năm 2026, cả nước có gần 138.100 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với tổng vốn đăng ký gần 1,708 triệu tỷ đồng và gần 657.700 lao động. So với cùng kỳ năm trước, số doanh nghiệp mới tăng 7,7%, vốn đăng ký tăng 36,2%, nhưng số lao động đăng ký giảm 15,4%. Vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp đạt 12,4 tỷ đồng, tăng 26,4%.

Những con số này cho thấy quy mô vốn của doanh nghiệp mới đang lớn hơn, nhưng khả năng tạo thêm việc làm lại không tăng tương ứng. Tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong 8 tháng đạt gần 4,4 triệu tỷ đồng, tăng 5,7% so với cùng kỳ.

So với thời điểm hết tháng 7, nhịp gia nhập thị trường cũng có dấu hiệu chậm lại. Sau 7 tháng, số doanh nghiệp thành lập mới tăng 16,9%, vốn đăng ký tăng 63,6%; đến hết tháng 8, các mức tăng tương ứng chỉ còn 7,7% và 36,2%.

Trong khi đó, số doanh nghiệp quay trở lại hoạt động lại giảm. Tám tháng có gần 68.300 doanh nghiệp quay trở lại, giảm 15,8% so với cùng kỳ. Tổng số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại thị trường đạt gần 206.400 doanh nghiệp, giảm 1,4%; bình quân mỗi tháng có khoảng 25.800 doanh nghiệp gia nhập hoặc quay lại thị trường.

Riêng tháng 8, cả nước có gần 12.200 doanh nghiệp thành lập mới, giảm 14,4% so với tháng 7, nhưng vốn đăng ký lại tăng 13,9%, lên gần 189.400 tỷ đồng. Vốn bình quân một doanh nghiệp đạt 15,6 tỷ đồng, tăng 33,2% so với tháng trước; trong khi số lao động đăng ký giảm 26,4%.

Sự chênh lệch giữa vốn và lao động là một tín hiệu đáng chú ý. Tính chung 7 tháng, vốn đăng ký của doanh nghiệp mới tăng 63,6% nhưng lao động đăng ký giảm 10,9% về số lao động so với cùng kỳ năm trước. Còn tính chung 8 tháng, vốn đăng ký của doanh nghiệp mới tăng 36,2% nhưng lao động đăng ký giảm 15,4%. Những dữ liệu này cho thấy quy mô vốn đăng ký tăng nhưng số lao động đăng ký chưa tăng tương ứng, thậm chí tiếp tục giảm.

Áp lực rời thị trường vẫn hiện hữu

Ở chiều ngược lại, số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tiếp tục tăng mạnh. Trong 8 tháng, hơn 40.800 doanh nghiệp hoàn tất giải thể, tăng 125,5% so với cùng kỳ năm trước (trước đó, có gần 31,2 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể trong 7 tháng, tăng 118,7% so với cùng kỳ). Bình quân mỗi tháng có 19.700 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường.

Mức tăng giải thể diễn ra ở nhiều ngành. Bán buôn, bán lẻ, sửa chữa ô tô, xe máy có 15.474 doanh nghiệp giải thể, tăng 133,5%; công nghiệp chế biến, chế tạo có 4.407 doanh nghiệp, tăng 123,8%; xây dựng có 3.095 doanh nghiệp, tăng 141,6%; kinh doanh bất động sản có 2.384 doanh nghiệp, tăng 135,1%. Vận tải kho bãi và lưu trú, ăn uống cũng ghi nhận số doanh nghiệp giải thể tăng trên 100%.

Doanh nghiệp thành lập mới và giải thể tám tháng năm 2026 phân theo một số lĩnh vực hoạt động – Nguồn: Cục Thống kê.

Tuy nhiên, cũng ở các lĩnh vực này, số doanh nghiệp thành lập mới vẫn tăng. Xây dựng tăng 40,1%; vận tải kho bãi tăng 29,4%; lưu trú và ăn uống tăng 32%; sản xuất, phân phối điện, nước, gas tăng 60,2%.

Điều đó cho thấy hai quá trình đang diễn ra đồng thời: doanh nghiệp mới tiếp tục gia nhập những lĩnh vực còn dư địa, trong khi một bộ phận khác rời thị trường. Vì vậy, số giải thể tăng mạnh không đồng nghĩa toàn bộ khu vực doanh nghiệp suy yếu, nhưng phản ánh rõ áp lực và sự phân hóa về sức chống chịu.

Tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 8, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn đối với tăng trưởng. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp hài hòa, chặt chẽ, thường xuyên với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác; tập trung tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên, các dự án trọng điểm, kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; chủ động sử dụng các công cụ thuộc thẩm quyền để phát huy tối đa hiệu quả chính sách, giữ ổn định thanh khoản, phấn đấu giảm lãi suất cho vay; chỉ đạo các tổ chức tín dụng tăng cường hợp tác với các quỹ đầu tư và các định chế tài chính nhằm đa dạng hóa nguồn vốn cho doanh nghiệp.

Với Bộ Tài chính, Thủ tướng yêu cầu tích cực thực hiện hiệu quả các giải pháp phát triển các thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán để bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng, giảm phụ thuộc vào vốn tín dụng.

Bức tranh doanh nghiệp 8 tháng mang hai gam màu khá rõ: số doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quy mô vốn tăng lên, nhưng quá trình rút lui khỏi thị trường vẫn diễn ra mạnh. Sức khỏe khu vực doanh nghiệp cần được nhìn không chỉ qua số doanh nghiệp mới hay lượng vốn đăng ký, mà cả ở khả năng tồn tại, tạo việc làm và sức chống chịu trước biến động thị trường. Bởi vậy, yêu cầu đặt ra là tiếp tục giảm chi phí vốn, chi phí tuân thủ, cải cách thủ tục, mở rộng thị trường đầu ra và nâng khả năng thích ứng của doanh nghiệp.