Sớm luật hóa ưu đãi logistics trong khu công nghiệp

Thí điểm ưu đãi mạnh ở các trung tâm mẫu

Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam mới đây đã gửi kiến nghị đến Chính phủ, đề xuất sớm luật hóa các cơ chế ưu đãi đầu tư hạ tầng logistics trong các khu công nghiệp. Bao gồm: các quy định về tỷ lệ đất logistics bắt buộc trong quy hoạch khu công nghiệp, áp dụng ưu đãi tiền thuê đất, thuế và lãi suất tín dụng cho các doanh nghiệp đầu tư cảng, kho bãi và trung tâm phân phối. Mục tiêu là tạo môi trường đầu tư rõ ràng, minh bạch và hấp dẫn hơn.

Theo Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, các quy định về tỷ lệ đất dành cho logistics, cơ chế ưu đãi thuế, tiền thuê đất và ưu đãi tín dụng có thể luật hóa ngay trong các nghị định năm 2026 và áp dụng thí điểm tại các khu công nghiệp trọng điểm ở Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh. Hiện hai tỉnh, thành này đang thử nghiệm một số mô hình trung tâm logistics mẫu, bao gồm kho bãi tiêu chuẩn quốc tế, trung tâm phân phối hiện đại và kết nối đa phương thức. Tại các trung tâm này, hoạt động sản xuất và logistics được bố trí liền mạch cùng với các đơn vị cung ứng vật tư, dịch vụ kỹ thuật, MEP (cơ – điện – nước) và môi trường. Tuy nhiên, các ưu đãi chưa cụ thể khiến nhiều nhà đầu tư còn e ngại.

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), các trung tâm logistics mẫu tại TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai được thiết kế theo mô hình cụm liên kết ngành (Industry Cluster). Khi vận hành, các doanh nghiệp tại nhóm khu công nghiệp này có thể giảm chi phí hoạt động 10–15%, rút ngắn thời gian lưu kho 20–25%, đồng thời thuận lợi kết nối với cảng biển, sân bay và các tuyến đường cao tốc quan trọng. Nếu các kiến nghị được luật hóa và thí điểm triển khai ngay trong năm 2026, sẽ tạo bước chuyển biến mạnh trong đầu tư hạ tầng logistics quy mô lớn tại Đông Nam bộ, từ đó mở rộng áp dụng trên toàn quốc.

Bà Phạm Thị Bích Huệ, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Western Pacific cho biết, chi phí logistics của Việt Nam hiện chiếm 16–18% GDP, cao hơn nhiều so với mức bình quân thế giới (10–12%). Bà Huệ nhấn mạnh, việc ưu đãi cụ thể và thực chất cho các doanh nghiệp đầu tư hạ tầng khu công nghiệp là cần thiết để tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp nội địa. Do đó, Chính phủ nên nghiên cứu thành lập ủy ban chỉ đạo phát triển logistics quốc gia, liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương, đặt mục tiêu cắt giảm tối thiểu 0,7–1% tổng chi phí logistics trên GDP trong vòng 5 năm. Đồng thời, áp dụng cơ chế miễn, giảm tiền thuê đất và ưu đãi lãi suất vay 2–4% với doanh nghiệp tư nhân đầu tư hạ tầng logistics cốt lõi như cảng biển, trung tâm logistics vùng và trung tâm logistics thông minh – xanh.

Doanh nghiệp mong muốn có cơ chế khuyến khích phát triển

Xu hướng phù hợp với tầm nhìn dài hạn

Theo tính toán của Cục Xuất nhập khẩu – Bộ Công Thương, ngành logistics Việt Nam hiện nay có tốc độ tăng trưởng ổn định 14–16%/năm, đóng góp trực tiếp 4,5–5% GDP hàng năm. Hiện ngành này đang có khoảng 34.000 doanh nghiệp hoạt động. Tuy nhiên phần lớn là doanh nghiệp nhỏ, thiếu vắng các doanh nghiệp lớn đủ năng lực làm trung tâm logistics quốc gia.

Cục này dự báo rằng giai đoạn 2025–2027, nhu cầu xây dựng nhà máy, kho bãi, trung tâm logistics tại các cụm khu công nghiệp trọng điểm sẽ tăng mạnh, kéo theo nhu cầu phát triển các dịch vụ hỗ trợ MEP, PCCC, xử lý nước thải, giải pháp tự động hóa và quản lý kho. Vì thế các cơ chế ưu tiên, ưu đãi, ưu tiên nếu được Chính phủ triển khai sớm sẽ mở ra cơ hội cho doanh nghiệp logistics, xây dựng và các nhà thầu phụ.

Bên cạnh đó, hiện nay Chính phủ đã xác định mục tiêu đến năm 2035 đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia dẫn đầu về Chỉ số Năng lực Logistics (LPI) vào, đồng thời giảm chi phí logistics xuống 12–15% GDP, nâng tỷ trọng giá trị gia tăng dịch vụ logistics lên 5–7% GDP. Để đảm bảo các mục tiêu này được thực tế hóa, thì các cơ chế ưu tiên, ưu đãi cần sớm được luật hóa để doanh nghiệp nội địa mạnh dạn đầu tư vào hạ tầng logistics quy mô lớn, giảm phụ thuộc vào doanh nghiệp nước ngoài và nâng cao tỷ lệ dịch vụ nội địa hóa.

Theo nhận định của các công ty logistics tại TP. Hồ Chí Minh, việc cụ thể hóa các ưu đãi như kể trên cũng sẽ mở đường cho logistics xanh và logistics số, áp dụng kho tự động, quản lý dữ liệu vận hành, trung tâm phân phối thân thiện môi trường. Khi những cơ chế này được áp dụng đồng bộ, các mô hình cụm liên kết ngành sẽ phát triển mạnh tại các tỉnh, thành có nhiều khu công nghiệp. Từ đó tạo đà tăng trưởng bền vững hàng năm ở mức hai con số, giúp hình thành các trung tâm logistics chuẩn quốc tế, nâng cao sức cạnh tranh nội địa, thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI và phát triển bền vững hệ sinh thái.