Sông Đốc lưu dấu chuyến tàu lịch sử

Đoàn cán bộ ngân hàng chụp ảnh tại Tượng đài kỷ niệm chuyến tàu tập kết ra Bắc ở Cà Mau - Ảnh: B.Minh

Nhân dịp kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), đoàn cán bộ là thân nhân liệt sĩ thuộc các Vụ, Cục, đơn vị của Ngân hàng Trung ương cùng cán bộ Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 15 đã thực hiện hành trình “Về địa chỉ đỏ” tại tỉnh Cà Mau. Trong hành trình đầy ý nghĩa ấy, điểm dừng chân tại Tượng đài kỷ niệm chuyến tàu tập kết ra Bắc năm 1954 ở cửa biển Sông Đốc để lại nhiều cảm xúc sâu lắng.

Không đơn thuần là chuyến về nguồn, hành trình còn là dịp để những cán bộ ngành Ngân hàng bày tỏ lòng tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ, những người đã hiến dâng tuổi xuân và cả cuộc đời cho độc lập, tự do của dân tộc. Những câu chuyện lịch sử được nhắc lại ngay trên mảnh đất từng ghi dấu các sự kiện trọng đại càng làm nổi bật giá trị của đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" trong đời sống hôm nay.

Năm 1954, sau khi Hiệp định Geneva được ký kết, cửa biển Sông Đốc của tỉnh Cà Mau được chọn là một trong ba địa điểm tập kết lực lượng cách mạng ở miền Nam ra Bắc. Trong 200 ngày tập kết, dưới sự lãnh đạo của Đảng, chính quyền cách mạng đã nhanh chóng ổn định đời sống kinh tế, văn hóa và xã hội tại các vùng mới tiếp quản, mang lại những ngày tháng thanh bình, tự do cho nhân dân địa phương.

Ngày 8/2/1955, chuyến tàu cuối cùng chở cán bộ, chiến sĩ và đồng bào miền Nam rời bến Sông Đốc, khép lại 200 ngày lịch sử nhưng mở ra một chặng đường mới của cách mạng Việt Nam. Cuộc tập kết không chỉ bảo toàn lực lượng mà còn tạo tiền đề đào tạo đội ngũ cán bộ cho cuộc kháng chiến lâu dài, góp phần đi đến thắng lợi của sự nghiệp thống nhất đất nước.

Để ghi dấu sự kiện đặc biệt ấy, tỉnh Cà Mau đã đầu tư xây dựng Cụm tượng đài kỷ niệm chuyến tàu tập kết ra Bắc năm 1954 tại xã Trần Văn Thời với tổng mức đầu tư khoảng 195 tỷ đồng. Công trình có tượng đài dài 22 m, rộng 7 m, cao 7,2 m, được chế tác bằng bê tông sơn giả đá, kết hợp cùng hệ thống cầu, đường, bờ kè, bãi đỗ xe, quảng trường tổ chức sự kiện và hạ tầng đồng bộ.

Tượng đài kỷ niệm chuyến tàu tập kết ra Bắc năm 1954 tại Sông Đốc là "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng ở Cà Mau - Ảnh: B.Minh

Sừng sững bên dòng Sông Đốc, tượng đài mang hình tượng con tàu hướng ra biển lớn như biểu tượng của khát vọng thống nhất non sông và ý chí kiên cường của những người con miền Nam trong những năm tháng lịch sử. Công trình vừa mang giá trị nghệ thuật, vừa là điểm nhấn văn hóa, góp phần hình thành không gian tưởng niệm trang nghiêm giữa vùng đất cực Nam Tổ quốc.

Với ý nghĩa đặc biệt của sự kiện tập kết năm 1954, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã xếp hạng Địa điểm tập kết ra Bắc tại bờ Nam Sông Đốc là Di tích Quốc gia. Theo đại diện UBND tỉnh Cà Mau, tượng đài không chỉ lưu giữ ký ức lịch sử mà còn là công trình giáo dục truyền thống cách mạng, bồi đắp tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Trong chuyến tham quan, nhiều thành viên trong đoàn xúc động khi được gặp những nhân chứng lịch sử từng trực tiếp tham gia kháng chiến. Ông Phùng Văn Quý, sinh năm 1945, hiện sống tại thành phố Cà Mau, là cựu chiến sĩ từng tham gia những chuyến “tàu không số” trên Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Nhắc lại ký ức năm xưa, ông Quý không giấu được sự xúc động. Ông kể đã tham gia ba chuyến vận chuyển vũ khí từ miền Bắc vào Nam. Hai chuyến đầu thành công, nhưng đến chuyến thứ ba, tàu bị địch phát hiện và truy kích. Để giữ bí mật tuyến vận tải chiến lược, ông cùng đồng đội buộc phải hủy tàu. Trong số 18 chiến sĩ trên tàu, chỉ còn bốn người sống sót sau nhiều ngày lênh đênh giữa biển trước khi được ngư dân cứu giúp.

“Hình ảnh con tàu bốc cháy, những đồng đội ngã xuống và màu đỏ của máu loang trên mặt biển đến hôm nay tôi vẫn không thể nào quên”, ông Quý nghẹn ngào nhớ lại. Những ký ức ấy khiến mỗi người có mặt càng thấm thía hơn giá trị của hòa bình và sự hy sinh vô bờ bến của các thế hệ đi trước.

Tượng đài kỷ niệm chuyến tàu tập kết ra bắc năm 1954 - Ảnh: B.Minh

Ngày nay, Tượng đài kỷ niệm chuyến tàu tập kết ra Bắc không chỉ là điểm đến của du khách mà còn là nơi các đoàn thể, học sinh, sinh viên và cán bộ trong cả nước tìm về để ôn lại lịch sử. Giữa tiếng sóng Sông Đốc và màu xanh của biển trời Cà Mau, công trình như một lời nhắc nhở rằng độc lập, hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng biết bao máu xương của các thế hệ cha anh. Những chuyến hành trình về nguồn vì thế không chỉ nối dài ký ức lịch sử mà còn tiếp thêm động lực để mỗi người sống có trách nhiệm hơn với Tổ quốc, với cộng đồng và với tương lai đất nước.