Sử dụng nguồn lực tài chính đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã trình bày tham luận tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng

Chiều 21/1, thay mặt Đảng bộ Bộ Tài chính, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã trình bày tham luận tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng với chủ đề “Hoàn thiện thể chế, pháp luật về huy động, sử dụng nguồn lực tài chính đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững”, tập trung làm rõ vai trò của thể chế tài chính – ngân sách như một đòn bẩy chiến lược trong mô hình tăng trưởng mới.

Hoàn thiện thể chế – “đột phá của đột phá” trong phát triển đất nước

Trong tham luận, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, Đại hội XIII của Đảng đã xác định đột phá về thể chế là một trong ba đột phá chiến lược, đồng thời coi hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ then chốt trong định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2021–2030. Trên tinh thần đó, việc đổi mới mạnh mẽ tư duy xây dựng và hoàn thiện thể chế được đặt trong yêu cầu tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn, khơi dậy mọi tiềm năng và nguồn lực để tạo động lực phát triển nhanh và bền vững.

Đặc biệt, đến năm 2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66-NQ/TW, tiếp tục nhấn mạnh xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá”, cần đi trước một bước để mở đường cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Quán triệt tinh thần này, trong nhiệm kỳ 2021–2025, dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội và sự chỉ đạo trực tiếp của Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Bộ Tài chính đã tập trung nguồn lực cao nhất, đổi mới tư duy và phương thức hành động trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, trọng tâm xuyên suốt là đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh và đòn bẩy cho phát triển. Trong nhiệm kỳ, Bộ Tài chính đã trình và ban hành theo thẩm quyền 929 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm 65 luật, nghị quyết của Quốc hội; 20 nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; 236 nghị định, nghị quyết của Chính phủ; 32 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 576 thông tư. Các văn bản này tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính và đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.

Khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả phân bổ và sử dụng tài chính quốc gia

Tham luận của Đảng bộ Bộ Tài chính cho thấy, công tác hoàn thiện thể chế tài chính – ngân sách thời gian qua được triển khai đồng bộ trên ba trụ cột lớn. Trước hết là kiến tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng để giải phóng mọi nguồn lực xã hội. Theo đó, pháp luật về đầu tư, doanh nghiệp, quản lý vốn nhà nước và quy hoạch được sửa đổi căn bản theo hướng cắt giảm tối đa điều kiện kinh doanh, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp, bảo đảm nguyên tắc doanh nghiệp được làm những gì pháp luật không cấm, đồng thời tách bạch rõ quản lý nhà nước với hoạt động sản xuất – kinh doanh.

Song song với đó, cải cách thủ tục hành chính trong các lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, thuế, hải quan, kho bạc được đẩy mạnh gắn với hiện đại hóa quản lý, nhằm giảm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, kéo dài và chủ động xây dựng hành lang pháp lý cho các mô hình kinh tế mới như khu thương mại tự do, khu công nghiệp thế hệ mới cũng được coi là những giải pháp quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Ở trụ cột thứ hai, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh yêu cầu huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính quốc gia. Hệ thống pháp luật về thuế được hoàn thiện theo hướng đơn giản, hiện đại, phù hợp thông lệ quốc tế; công tác quản lý thuế chuyển từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, gắn với chuyển đổi số toàn diện và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Qua đó, vừa bảo đảm huy động hiệu quả nguồn lực cho ngân sách nhà nước, vừa thực hiện miễn, giảm, giãn, hoãn thuế, phí với quy mô lớn để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phục hồi sau đại dịch, nuôi dưỡng nguồn thu bền vững.

Trong quản lý chi, pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công, đấu thầu và nợ công được sửa đổi gắn với tái cơ cấu ngân sách, cắt giảm triệt để chi thường xuyên, tăng nguồn lực cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Đầu tư công được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, tập trung cho các đột phá chiến lược về hạ tầng, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và rút ngắn tối đa quy trình, thủ tục để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

Trụ cột thứ ba là phát triển thị trường vốn và kiến tạo khuôn khổ pháp lý cho các mô hình kinh tế mới. Tham luận cho thấy, khung khổ pháp lý cho thị trường chứng khoán được hoàn thiện theo hướng ổn định, an toàn, bền vững và hội nhập quốc tế; đồng thời, Bộ Tài chính chủ động xây dựng hành lang pháp lý cho Trung tâm tài chính quốc tế, thí điểm thị trường tài sản mã hóa và các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát nhằm đón đầu xu thế mới, tạo động lực tăng trưởng trong dài hạn.

Tạo nền tảng tài chính cho giai đoạn tăng tốc 2026–2030

Đánh giá tổng thể, tham luận khẳng định các cải cách thể chế tài chính – ngân sách đã góp phần quan trọng vào những kết quả nổi bật của nền kinh tế trong nhiệm kỳ vừa qua. Quy mô vốn đăng ký của doanh nghiệp tăng 37,6% so với năm 2020; thu ngân sách nhà nước cả giai đoạn ước đạt gần 9,9 triệu tỷ đồng, vượt mục tiêu đề ra và cao hơn 1,4 lần so với nhiệm kỳ trước, trong khi vẫn thực hiện miễn, giảm, gia hạn thuế, phí với quy mô khoảng 1,1 triệu tỷ đồng. Tổng vốn đầu tư công đạt khoảng 3,4 triệu tỷ đồng, tăng gần 55% so với nhiệm kỳ trước, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và tạo dư địa cho tăng trưởng.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế và “điểm nghẽn” cần tiếp tục hoàn thiện, như một số chính sách chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo; khâu tổ chức thực thi pháp luật ở một số nơi còn chậm; hiệu quả sử dụng vốn chưa cao; quy mô thị trường vốn chưa tương xứng với tiềm năng của nền kinh tế.

Bước sang giai đoạn 2026–2030, trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên và GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030, tham luận nhấn mạnh yêu cầu tập trung hoàn thiện toàn diện, đồng bộ thể chế phát triển nhanh và bền vững, trong đó thể chế kinh tế là trọng tâm. Ngành Tài chính được giao nhiệm vụ tiếp tục đổi mới tư duy, hành động quyết liệt hơn nữa, tập trung vào các nhóm giải pháp then chốt như ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn luật mới, thể chế hóa đầy đủ các nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển các thành phần kinh tế, phát triển thị trường tài chính hiện đại và hội nhập, tăng cường đánh giá hiệu quả chính sách và đẩy mạnh truyền thông chính sách.

Kết thúc tham luận, thông điệp được nhấn mạnh là quyết tâm chính trị cao nhất của ngành Tài chính trong việc xây dựng và thực thi thể chế, pháp luật nhằm biến nền tài chính quốc gia thực sự trở thành “huyết mạch” thông suốt, dẫn truyền hiệu quả mọi nguồn lực nội sinh và ngoại lực cho phát triển. Với thể chế thông thoáng, minh bạch và hiện đại, ngành Tài chính khẳng định vai trò “mở đường”, kiến tạo không gian cho các động lực tăng trưởng mới, góp phần đưa đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển nhanh, bền vững và thịnh vượng.