Ứng dụng AI an toàn trong ngân hàng

Hạ Chi - 07:15 | 10/11/2026

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong mọi hoạt động của ngân hàng từ định danh khách hàng điện tử, tư vấn tự động, chấm điểm tín dụng đến phát hiện giao dịch bất thường. Công nghệ này vừa hỗ trợ các bộ phận trực tiếp phục vụ khách hàng, vừa giúp các bộ phận vận hành nội bộ xử lý dữ liệu, rà soát hồ sơ và giảm bớt thao tác thủ công.

Quy định về an toàn, quản lý rủi ro đối với việc ứng dụng AI trong ngân hàng Ứng dụng AI trong ngân hàng: Hiệu quả phải đi cùng an toàn

Xác định chuyển đổi số là hướng đi tất yếu để cạnh tranh, ông Nguyễn Hưng, Tổng Giám đốc TPBank cho biết, ngân hàng đã triển khai hơn 60 ứng dụng AI trong nhiều hoạt động, từ các bộ phận trực tiếp phục vụ khách hàng (front office) đến các bộ phận hỗ trợ, vận hành nội bộ (back office). Dù tăng trưởng khoảng 20 - 25%/năm, phục vụ 18 triệu khách hàng, lực lượng nhân sự gián tiếp của TPBank thậm chí giảm nhờ ứng dụng công nghệ và AI để tối ưu quy trình, tiết kiệm nguồn lực. Theo lãnh đạo TPBank, ngay cả những ngân hàng có tỷ lệ giao dịch số thấp cũng có thể đã thực hiện hơn 2/3 giao dịch qua kênh số. Riêng tại TPBank, giao dịch qua kênh truyền thống chỉ còn chiếm khoảng 1 - 2%.

Nhìn về xu hướng công nghệ thời gian tới, lãnh đạo các ngân hàng nhận định, AI đang phát triển mạnh từ AI tạo sinh (GenAI) sang các tác nhân AI (AI Agent), có khả năng tự lập kế hoạch và thực hiện nhiều tác vụ theo yêu cầu của người dùng. Chẳng hạn, khi được kết nối với các thiết bị thông minh trong gia đình và được cấp quyền sử dụng phương thức thanh toán, AI có thể tự động đặt mua những vật dụng cần thiết, thực hiện thanh toán và xử lý các công việc thường ngày. Những ứng dụng này mở ra nhiều tiện ích mới, nhưng cũng đặt ra thách thức lớn hơn trong việc kiểm soát giao dịch và bảo vệ tài sản của người dùng.

Từ góc độ an ninh mạng, ông Lê Quang Hà, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV An ninh mạng Viettel, lưu ý rủi ro ngày càng phức tạp khi các ngân hàng mở rộng kết nối với đối tác, nhà cung cấp công nghệ và các dịch vụ bên thứ ba. Mỗi kết nối mới có thể làm gia tăng những điểm dễ bị khai thác, khiến việc bảo vệ hệ thống trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, theo ông Hà, bên cạnh khả năng phát hiện, ngăn chặn các cuộc tấn công, ngân hàng cần đặc biệt chú trọng năng lực chống chịu, bảo đảm các dịch vụ trọng yếu vẫn có thể duy trì hoạt động khi xảy ra sự cố. Điều này đòi hỏi hệ thống phải có khả năng khoanh vùng, hạn chế sự cố lan rộng, đồng thời rút ngắn thời gian phát hiện, phân tích và xử lý.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ bị tấn công hệ thống, các ngân hàng còn phải ứng phó với những thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi nhờ sự hỗ trợ của AI. Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, cảnh báo các đối tượng có thể sử dụng AI tạo tin nhắn giả mạo, hình ảnh và video deepfake để mạo danh, thao túng tâm lý nạn nhân nhằm chiếm đoạt tài khoản, tài sản. Theo ông Tùng, các ngân hàng cần tăng cường giám sát, cảnh báo giao dịch bất thường dựa trên số lượng, giá trị và thời điểm phát sinh để kịp thời phát hiện, ngăn chặn rủi ro. “Bảo đảm an ninh, an toàn phải bắt đầu từ nhận diện rủi ro và chuẩn bị phương án ứng phó. Trách nhiệm giám sát cần được thực hiện trong quy trình nghiệp vụ và tại tất cả các bộ phận liên quan đến giao dịch số”, ông Tùng lưu ý.

Trước những yêu cầu mới về bảo đảm an toàn trong ứng dụng AI, NHNN đã ban hành Thông tư 53/2026/TT-NHNN về an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai hệ thống AI trong ngành Ngân hàng, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Theo đó, các đơn vị phải phân loại hệ thống AI theo mức độ rủi ro, kiểm tra an ninh mạng trước khi đưa vào vận hành chính thức và bảo đảm khả năng giám sát, can thiệp của con người. Đối với hệ thống có mức độ rủi ro cao, việc đánh giá tác động và giám sát liên tục là yêu cầu bắt buộc khi hệ thống tự động thực hiện các quyết định do AI đề xuất. Đáng chú ý, Thông tư quy định ngưỡng cụ thể để nhận diện hệ thống thanh toán tự động có rủi ro cao, đồng thời yêu cầu ngân hàng lập hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền quyết định trước khi vận hành, ghi nhật ký hoạt động và quản lý rủi ro theo mô hình ba tuyến bảo vệ. Những quy định này góp phần làm rõ trách nhiệm ở từng khâu, từ triển khai, vận hành đến giám sát và kiểm toán nội bộ. Đây cũng là hướng tiếp cận đang được nhiều quốc gia chú trọng khi AI ngày càng tham gia sâu vào các nghiệp vụ tài chính. Tại Liên minh châu Âu, những ứng dụng như chấm điểm tín dụng, đánh giá khả năng trả nợ được xếp vào nhóm rủi ro cao, phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về dữ liệu, tính minh bạch và sự giám sát của con người. Trong khi đó, Anh chú trọng kiểm định hệ thống trước khi đưa vào sử dụng, trên cơ sở các quy định quản lý hiện hành…

Theo các chuyên gia, Thông tư 53/2026/TT-NHNN tạo cơ sở để các ngân hàng xác định rõ nghiệp vụ nào có thể tự động hóa, phạm vi quyết định được giao cho AI và thẩm quyền can thiệp khi phát sinh bất thường. Khi AI tham gia sâu hơn vào thanh toán, cấp tín dụng và các dịch vụ tài chính, những yêu cầu này cần được cụ thể hóa trong từng quy trình nghiệp vụ, bảo đảm mọi quyết định đều có thể được giám sát, kiểm tra và truy vết khi cần thiết. Đây là điều kiện quan trọng để ngân hàng khai thác hiệu quả công nghệ mới mà vẫn kiểm soát được rủi ro và bảo vệ quyền lợi khách hàng.

Hạ Chi

Tin khác

Hơn 1,3 triệu khách hàng thẻ tín dụng: Dấu ấn vị thế và đổi mới của SACOMBANK

Tiếp tục ghi dấu ấn tại các hạng mục giải thưởng Visa năm 2026, SACOMBANK khẳng định vị thế trong lĩnh vực phát hành và thanh toán thẻ, đồng thời cho thấy những bước tiến trong ứng dụng công nghệ số, phát triển sản phẩm và nâng cao trải nghiệm cho hơn 1,3 triệu khách hàng thẻ tín dụng.

Tín dụng ngân hàng tiếp sức chuyển đổi số nông nghiệp

Từ cho vay theo chuỗi liên kết, tín dụng gắn với kết quả cải thiện bền vững đến hỗ trợ tài chính quốc tế, các nguồn lực đang tham gia vào quá trình chuyển đổi nông nghiệp. Thực tiễn ứng dụng công nghệ đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài trợ, quản lý rủi ro và khai thác dữ liệu phục vụ tiếp cận vốn.

Tuổi trẻ ngành Ngân hàng chủ động cập nhật xu hướng công nghệ tài chính mới

Chiều 3/11, tại Hà Nội, Đoàn Thanh niên NHNN Chi nhánh Khu vực 1 tổ chức Hội thảo chuyên đề “Từ công nghệ Blockchain đến mã hóa tài sản thực (Real World Assets - RWA)”. Hội thảo là diễn đàn để công chức, người lao động, đặc biệt là đoàn viên, thanh niên tiếp cận những xu hướng công nghệ tài chính mới, cập nhật kiến thức chuyên môn và nhận diện những vấn đề đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng.

Ngân hàng tăng cường kiểm soát nguy cơ lộ lọt dữ liệu

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang xây dựng dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 09/2020/TT-NHNN, bổ sung các yêu cầu về bảo mật dữ liệu khách hàng, phòng ngừa thất thoát, lộ lọt thông tin; quản lý dịch vụ công nghệ thuê ngoài và bảo đảm hoạt động liên tục của hệ thống ngân hàng.

Thanh toán số tiếp sức cho thương mại điện tử

Những năm gần đây, cùng với quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng trở nên phổ biến trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân Đà Nẵng.

Ngân hàng số giúp doanh nghiệp Sơn La quản trị dòng tiền hiệu quả

Không chỉ dừng lại ở những giao dịch trực tuyến, chuyển đổi số đang mở ra cách thức kinh doanh mới cho cộng đồng doanh nghiệp Sơn La. Bằng việc kết nối công nghệ, thanh toán và tín dụng, ngành Ngân hàng đang từng bước tháo gỡ điểm nghẽn về quản trị, dòng tiền và nguồn vốn, tiếp sức doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và nắm bắt cơ hội phát triển.

Ngân hàng cần thay đổi cách phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng AI

Theo ông Lê Quang Hà, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV An ninh mạng Viettel, việc bảo vệ hệ thống trước nguy cơ bị tấn công mạng không chỉ dừng ở phát hiện, ngăn chặn mà còn cần chú trọng khả năng phản ứng nhanh, giới hạn phạm vi ảnh hưởng và duy trì các dịch vụ trọng yếu khi xảy ra sự cố.

Đưa tài chính số đến gần hơn với khách hàng

Chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng đang mở ra nhiều tiện ích cho người dân, doanh nghiệp, nhất là tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Với mạng lưới giao dịch rộng khắp cùng việc đẩy mạnh các dịch vụ ngân hàng điện tử, Agribank chi nhánh Đắk Lắk đang từng bước đưa thanh toán không dùng tiền mặt đến gần hơn với đời sống, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.

Phát triển tín dụng xanh cần có chiến lược

Phát triển tín dụng xanh không chỉ đòi hỏi nguồn vốn mà còn cần sự chuẩn bị từ phía doanh nghiệp, đặc biệt về chiến lược, dữ liệu và năng lực quản trị. Trao đổi với Thời báo Ngân hàng, TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Trường Đào tạo cán bộ kiêm Phó Trưởng ban Chỉ đạo ESG Agribank chia sẻ về việc triển khai các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG), những điểm nghẽn trong kết nối tín dụng xanh với thị trường các-bon và điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.

Ngân hàng tăng cường kết nối nguồn lực toàn cầu, thúc đẩy ESG và công nghệ tại AEF 2026

Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, ngày 27/10, Nam A Bank tiếp tục khẳng định vai trò đối tác chiến lược toàn cầu thông qua hoạt động chia sẻ về ESG, tài chính xanh, công nghệ lượng tử và ký kết hợp tác đa bên nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực chuyển đổi bền vững, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn.

Cà phê với CEO

Cuộc chuyển giao tài sản nghìn tỷ USD: Thế hệ trẻ đang thay đổi cuộc chơi như thế nào?

Cuộc chuyển giao tài sản trị giá hàng chục nghìn tỷ USD trên toàn cầu không chỉ làm thay đổi chủ sở hữu những khối gia sản lớn mà còn định hình lại tư duy đầu tư của thế hệ kế cận.