Tăng liên kết hiệp hội, tạo đòn bẩy cho doanh nghiệp Việt

Đoàn Chủ tịch điều hành hội nghị.

Phát huy vai trò cầu nối chính sách

Ngày 25/5 tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam VCCI tổ chức Hội nghị toàn quốc các Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Phát huy sức mạnh của các Hiệp hội doanh nghiệp trên toàn quốc, đồng hành cùng Đảng và Nhà nước trong thực hiện hóa khát vọng hùng cường của dân tộc”.

Nhiều nội dung liên quan tới cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, chuyển đổi số, kết nối doanh nghiệp và hỗ trợ hội viên cũng được đưa ra trao đổi tại hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Đức Phong, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho biết, thời gian qua các hiệp hội doanh nghiệp đã hình thành và phát triển mạnh mẽ, tập hợp đa dạng các loại hình doanh nghiệp và hộ kinh doanh, từng bước trở thành cầu nối giữa cộng đồng doanh nghiệp với Đảng và Nhà nước. Không chỉ thực hiện chức năng kết nối hội viên, các hiệp hội doanh nghiệp còn hỗ trợ doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng cường khả năng thích ứng với thay đổi của thị trường. Các hiệp hội cũng tham gia tích cực vào quá trình phản biện, góp ý và tham mưu xây dựng chính sách pháp luật.

Nhiều ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp đã được tiếp nhận, qua đó góp phần hoàn thiện môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và thuận lợi hơn. Theo ông Nguyễn Đức Phong, trong năm 2024, năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, VCCI cùng các hiệp hội doanh nghiệp đã tham gia đóng góp ý kiến cho hàng nghìn văn bản liên quan đến xây dựng chính sách pháp luật và thủ tục hành chính liên quan tới doanh nghiệp và môi trường kinh doanh.

“Các cơ chế tham vấn, phản biện chính sách và đóng góp ý kiến này đã góp phần thúc đẩy hoàn thiện thể chế, chính sách, giảm thủ tục hành chính, đặc biệt là trong lĩnh vực thuế và hải quan”, ông Nguyễn Đức Phong nhấn mạnh.

Nhiều ý kiến đồng tình cho rằng, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật quản lý nhà nước đối với hiệp hội doanh nghiệp nhằm phù hợp yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế.

Tăng liên kết, nâng sức mạnh hiệp hội

Nhiều chương trình triển khai nghị quyết của Đảng, chương trình hành động của Chính phủ và các bộ ngành Trung ương cũng nhận được sự hưởng ứng tích cực từ cộng đồng hiệp hội doanh nghiệp. Các hoạt động đào tạo, tập huấn, nâng cao năng lực cho doanh nhân, kết nối doanh nghiệp được triển khai hiệu quả, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng đội ngũ doanh nhân trong thời kỳ mới.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Đức Phong, các hiệp hội doanh nghiệp vẫn đang đối mặt nhiều khó khăn. Nguồn lực hỗ trợ hội viên còn hạn chế, đặc biệt là khó khăn về tài chính. Đội ngũ chuyên gia chuyên sâu còn thiếu. Sự liên kết giữa các hội viên ở nhiều nơi chưa thực sự chặt chẽ.

“Sau hội nghị này, VCCI cần tiếp tục tổ chức thêm nhiều hoạt động thiết thực hơn nữa, tạo thêm cơ chế để các hiệp hội và doanh nghiệp tăng cường trao đổi, thảo luận và hỗ trợ lẫn nhau”, ông Nguyễn Đức Phong đề xuất.

Thông tin về bức tranh hoạt động của các hiệp hội doanh nghiệp tại Việt Nam, ông Hoàng Văn Anh, Trưởng ban Công tác Hội viên VCCI cho biết cùng với quá trình phát triển kinh tế, sự lớn mạnh của cộng đồng doanh nghiệp và tiến trình hội nhập quốc tế, mạng lưới các hiệp hội doanh nghiệp đã phát triển tương đối đồng bộ.

Theo thống kê sơ bộ, hiện cả nước có trên 700 hiệp hội doanh nghiệp, hiệp hội doanh nhân có quy mô và địa bàn hoạt động từ cấp tỉnh trở lên, 100% địa phương có hội doanh nghiệp cấp tỉnh.

Theo ông Hoàng Văn Anh, các địa phương sau sáp nhập đã từng bước kiện toàn tổ chức, tiếp tục giữ vai trò đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương theo ngành hàng, lĩnh vực, quy mô và đặc thù hoạt động.

Khảo sát gần đây của VCCI cho thấy năng lực hoạt động của các hiệp hội doanh nghiệp đã có nhiều chuyển biến tích cực. Số lượng doanh nghiệp tham gia hiệp hội ngày càng tăng. Tuy nhiên, vai trò đại diện, bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp, tham gia vận động chính sách và đối thoại với chính quyền dù đã cải thiện nhưng vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng.

Nhiều ý kiến tại hội nghị cho rằng cần tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn, đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ công và xây dựng cơ chế để các hiệp hội tham gia phản biện chính sách thực chất hơn. Một giải pháp được nhấn mạnh là xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực và hiệu quả hoạt động của các hiệp hội doanh nghiệp.

Bên cạnh đó cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật quản lý nhà nước đối với hiệp hội doanh nghiệp nhằm phù hợp yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, bà Nguyễn Thị Nga, Chủ tịch Tập đoàn BRG, Quyền Chủ tịch Hội Doanh nhân tư nhân Việt Nam cho rằng các hiệp hội doanh nghiệp cần trở thành nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp phát triển năng lực cạnh tranh dài hạn.

Theo bà Nga, các hiệp hội cần hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật chính sách, đào tạo chuyển đổi số, AI, ESG, kết nối thị trường và chuỗi cung ứng. Từ thực tiễn hoạt động, bà Nga cho rằng hiện các hiệp hội chưa liên kết chặt chẽ để cộng hưởng trí tuệ và sức mạnh. Đại diện Hội Doanh nhân tư nhân Việt Nam đề xuất xây dựng mô hình liên kết hiệp hội theo mô hình Keidanren Việt Nam, hình thành Trung tâm Tư duy kinh tế mới, hoàn thiện hành lang pháp lý và khẳng định vị thế của các hiệp hội doanh nghiệp.

Để phát huy vai trò của VCCI trong kỷ nguyên mới, ông Phan Đức Hiếu - Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng: VCCI cần tập trung vào một số yếu tố, trong đó cần tăng tính chủ động trong góp ý các văn bản, chính sách pháp luật chứ không chờ các tổ chức, đơn vị gửi công văn mới có ý kiến.

Bên cạnh đó, VCCI cần có những báo cáo nghiên cứu mang tính bền bỉ như Báo cáo Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), ví dụ như Sách trắng của VCCI để liệt kê những vấn đề tồn tại trong môi trường kinh doanh giữa các năm, đồng thời phối hợp với các hiệp hội doanh nghiệp có các chương trình đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động trong bối cảnh mới.

Khẳng định hiệp hội doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng, song theo PGS. TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI: Một trong những hạn chế của các hiệp hội doanh nghiệp hiện nay là địa vị chưa rõ ràng và chưa đầy đủ. Cho đến nay, khung khổ pháp luật về hoạt động của hội nói chung và hiệp hội doanh nghiệp nói riêng vẫn chưa được hoàn thiện.

“Hiện nay, Nghị định 126-NĐ/CP là văn bản pháp lý có hiệu lực cao nhất điều chỉnh hoạt động của các hội nói chung. Tuy nhiên, đối với các hiệp hội doanh nghiệp, nhiều hoạt động chuyên môn vẫn đang chịu sự điều chỉnh của các quy định khác nhau theo từng lĩnh vực, ngành nghề và tính chất công việc, đặc biệt là trong hoạt động đối ngoại” - ông Hồ Sỹ Hùng thông tin.

Theo Chủ tịch VCCI, để phát huy vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp, nhà nước cần đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ công. Cần xây dựng cơ chế chính sách, văn bản pháp luật tạo điều kiện để các hiệp hội doanh nghiệp có đủ năng lực tham gia cung cấp các dịch vụ công. Làm được như vậy nhà nước vừa giảm được áp lực về kinh phí và nhân lực, vừa nâng cao vai trò của hiệp hội doanh nghiệp, phù hợp với chương trình cải cách hành chính đang được triển khai mạnh mẽ.