Thách thức mới từ biến động toàn cầu

Căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục đẩy giá dầu tăng mạnh

Nền kinh tế duy trì đà phục hồi trong hai tháng đầu năm

Hai tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực của nền kinh tế khi hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục duy trì xu hướng phục hồi trên nhiều lĩnh vực. Các chỉ số kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, nhiều chỉ tiêu quan trọng tăng khá so với cùng kỳ năm trước, cho thấy nền kinh tế đang giữ được nhịp tăng trưởng ngay từ những tháng đầu năm.

Theo số liệu thống kê, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) hai tháng đầu năm tăng khoảng 10,4% so với cùng kỳ năm trước, trong đó ngành chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò động lực chính với mức tăng 11,5%. Hoạt động tiêu dùng trong nước cũng duy trì đà tăng trưởng ổn định. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng hai tháng đầu năm ước đạt hơn 1.236 nghìn tỷ đồng, tăng 7,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, doanh thu du lịch lữ hành tăng 12,2%, dịch vụ lưu trú và ăn uống tăng 9,1%, phản ánh sự phục hồi rõ nét của các hoạt động dịch vụ. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 18,3%; nhập khẩu tăng 26,3%.

Đầu tư tiếp tục là một điểm sáng đáng chú ý. Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện tại Việt Nam trong hai tháng đầu năm đạt khoảng 3,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất của giai đoạn hai tháng đầu năm trong 5 năm gần đây. Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 2 đạt 54,3 điểm, đánh dấu tháng thứ 8 liên tiếp nằm trên ngưỡng 50 điểm… Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi, với những kết quả khả quan này, hoàn toàn tin tưởng các mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong quý I và cả năm 2026 sẽ đạt được như kỳ vọng.

Nhiều áp lực mới

Trong khi nền kinh tế trong nước đang duy trì xu hướng phục hồi tích cực, bối cảnh quốc tế lại xuất hiện nhiều biến động khó lường. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt, chính sách thương mại của nhiều nền kinh tế có sự điều chỉnh mạnh, trong khi xung đột tại một số khu vực, đặc biệt là Trung Đông, đang leo thang đã và đang tác động trực tiếp đến chuỗi cung ứng, thị trường năng lượng toàn cầu.

Một trong những biến số đáng chú ý nhất hiện nay là thị trường năng lượng. Giá dầu thế giới đã tăng vọt trong những ngày gần đây, với giá dầu thô Brent phiên sáng 9/3 đã sát mốc 120 USD/ thùng (tăng 28% theo ngày), phản ánh lo ngại của thị trường về nguy cơ gián đoạn nguồn cung trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông gia tăng. Tình hình tại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu quan trọng của thế giới – đang được theo dõi đặc biệt, bởi bất kỳ dấu hiệu gián đoạn nào thêm nữa đều có thể khiến giá năng lượng tiếp tục leo thang.

Giá dầu tăng không chỉ là câu chuyện của thị trường năng lượng mà còn là yếu tố có thể tác động tới nhiều lĩnh vực khác. Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận tải và logistics thường tăng theo, kéo theo chi phí sản xuất và lưu thông hàng hóa tăng lên. Với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, biến động chi phí vận tải và năng lượng toàn cầu có thể truyền dẫn vào giá thành sản xuất trong nước. Bên cạnh đó, theo một số chuyên gia kinh tế, chi phí nhiên liệu tăng, áp lực lạm phát có thể xuất hiện thông qua kênh chi phí đẩy, đặc biệt đối với các ngành vận tải, logistics, sản xuất công nghiệp và có thể ảnh hưởng tới kỳ vọng lạm phát.

Điều này khiến bài toán điều hành kinh tế vĩ mô trở nên phức tạp hơn khi vừa phải thúc đẩy tăng trưởng, vừa phải kiểm soát lạm phát trong phạm vi mục tiêu. Trong bối cảnh nền kinh tế đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao, những biến động của thị trường năng lượng và chi phí logistics toàn cầu sẽ là yếu tố cần theo dõi chặt chẽ trong thời gian tới.

Chủ động ứng phó cú sốc bên ngoài

Trước những biến động phức tạp của kinh tế thế giới, yêu cầu đặt ra đối với công tác điều hành là phải nhận diện đúng bản chất của các diễn biến quốc tế, từ đó có cách tiếp cận và phản ứng chính sách linh hoạt, kịp thời và hiệu quả. Trong các cuộc họp và chỉ đạo điều hành gần đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh rằng, tình hình căng thẳng hiện nay trên thế giới tác động tới thị trường năng lượng, điều hành kinh tế vĩ mô, sản xuất kinh doanh, logistics, sinh kế của người dân… Do đó, cần nắm chắc, đánh giá đúng diễn biến tình hình căng thẳng hiện nay trên thế giới để có phản ứng chính sách chủ động, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả; vừa có giải pháp trước mắt, vừa có giải pháp lâu dài; vừa có giải pháp vĩ mô, vừa có giải pháp vi mô để nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trong điều kiện chịu tác động từ các cú sốc bên ngoài.

Một trong những định hướng xuyên suốt trong điều hành là tiếp tục kiên định mục tiêu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng. Đây được xem là trụ cột quan trọng của chính sách kinh tế trong bối cảnh nền kinh tế đang chịu tác động từ nhiều yếu tố bên ngoài. Để thực hiện mục tiêu này, các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng được đặt lên hàng đầu. Thủ tướng yêu cầu không để thiếu xăng dầu, thiếu điện, thiếu năng lượng; đồng thời xác định đây cũng là cơ hội để chuyển đổi năng lượng xanh, khai thác tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh của đất nước.

Cùng với đó, tiếp tục điều hành đồng bộ, linh hoạt và hiệu quả các chính sách kinh tế vĩ mô; đặc biệt chú trọng sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ. Điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời và hiệu quả, phù hợp với thực tiễn, ổn định tỷ giá, lãi suất, nâng cao dự trữ quốc gia; góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Tiếp tục thực hiện chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm, trọng điểm; tăng thu, tiết kiệm chi, khuyến khích sản xuất kinh doanh; cân nhắc xây dựng, triển khai gói kích cầu nếu cần thiết; thúc đẩy đầu tư công; khai thác hiệu quả nguồn lực trong nước; rà soát chính sách thuế, phí, lệ phí hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Nhìn tổng thể, kinh tế Việt Nam bước vào năm 2026 với nền tảng tích cực khi nhiều chỉ số quan trọng duy trì xu hướng tăng trưởng. Tuy nhiên, những biến động mới của kinh tế thế giới, đặc biệt là rủi ro từ thị trường năng lượng và địa chính trị, đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác điều hành. Trong bối cảnh đó, việc khai thác hiệu quả các nguồn lực trong nước, đồng thời chủ động ứng phó với các cú sốc từ bên ngoài, sẽ là yếu tố quyết định giúp nền kinh tế duy trì ổn định vĩ mô và đạt được mục tiêu tăng trưởng đã đề ra.