Thanh toán số phải trở thành động lực của tài chính số

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và Thống đốc Phạm Đức Ấn (bìa trái) tại Hội thảo

Hoàn thiện cơ chế, mở rộng tài chính số

Phát biểu tại Hội thảo “Thanh toán thông minh trong kỷ nguyên số” diễn ra ngày 6/6 tại TP. Hồ Chí Minh trong khuôn khổ Ngày Tài chính số 2026 do Báo Tuổi trẻ - Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước - NHNN) tổ chức, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho rằng thanh toán không dùng tiền mặt cần tiếp tục được mở rộng từ lĩnh vực ngân hàng sang toàn bộ nền kinh tế, qua đó tạo nền tảng cho tài chính số và kinh tế số phát triển.

Theo đó, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là tiếp tục hoàn thiện cơ chế thể chế để tạo điều kiện cho các mô hình thanh toán mới, các giải pháp công nghệ tài chính (fintech) và đổi mới sáng tạo phát triển. Cùng với việc tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo, các chính sách cần bảo đảm an toàn hệ thống, bảo vệ dữ liệu và quyền lợi của người sử dụng dịch vụ.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương đẩy nhanh việc mở rộng thanh toán điện tử trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, giao thông và dịch vụ công. Theo Phó Thủ tướng, việc gia tăng tỷ lệ thanh toán điện tử trong các dịch vụ thiết yếu không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn nền kinh tế.

Một nội dung được Phó Thủ tướng đặc biệt quan tâm là mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính số đối với người dân tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa và các nhóm dân cư còn hạn chế điều kiện tiếp cận dịch vụ tài chính chính thức. Theo đó, phát triển thanh toán số cần gắn với mục tiêu tài chính toàn diện, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ tài chính hiện đại, an toàn và thuận tiện.

Cùng với phát triển thị trường, Phó Thủ tướng yêu cầu các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng cường bảo vệ người tiêu dùng, bảo đảm an toàn dữ liệu và phòng chống gian lận trên môi trường số. Đồng thời, các cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp cần đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân về thanh toán số, tài chính số và kỹ năng giao dịch an toàn.

Các đại biểu tham quan gian hàng triển lãm về thành tựu thanh toán số của các tổ chức tín dụng

Ngân hàng đóng vai trò trụ cột tạo nền tảng

Trao đổi tại hội thảo, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN), cho biết thanh toán số tại Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn tăng trưởng về quy mô sang phát triển theo chiều sâu. Theo ông Tuấn, định hướng của NHNN hiện nay là phát triển hệ sinh thái thanh toán và tài chính số dựa trên ba trụ cột gồm đổi mới, niềm tin và kết nối.

Theo Vụ Thanh toán, ngành Ngân hàng đang giữ vai trò trung tâm trong việc xây dựng hạ tầng thanh toán, kết nối dữ liệu và tạo nền tảng cho các dịch vụ tài chính số phát triển. Bên cạnh việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, NHNN cũng đặc biệt chú trọng các giải pháp bảo đảm an toàn, bảo mật và phòng chống gian lận nhằm củng cố niềm tin của người sử dụng đối với các dịch vụ số.

Đến nay, hệ thống cảnh báo gian lận SIMO đã kết nối với 12 đơn vị trong ngành, hỗ trợ cảnh báo khoảng 4,5 triệu lượt khách hàng và ngăn chặn hơn 1,5 triệu giao dịch có dấu hiệu rủi ro. Theo ông Tuấn, việc bảo đảm an toàn cho các giao dịch số là điều kiện quan trọng để mở rộng hệ sinh thái thanh toán và phát triển các dịch vụ tài chính số trong thời gian tới.

Ở góc độ nghiên cứu, GS.TS Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh cho rằng vai trò nền tảng của ngành Ngân hàng không chỉ nằm ở việc cung cấp hạ tầng thanh toán mà còn ở khả năng hình thành và khai thác dữ liệu phục vụ phát triển các dịch vụ tài chính mới. Theo GS.TS Trung, mỗi giao dịch thanh toán số đều tạo ra nguồn dữ liệu phản ánh hành vi tiêu dùng, dòng tiền và khả năng thanh toán của khách hàng. Khi được chuẩn hóa và khai thác hiệu quả, dữ liệu này có thể trở thành cơ sở để phát triển tín dụng, bảo hiểm, đầu tư và nhiều sản phẩm tài chính mới.

GS.TS Trung nhận định thách thức hiện nay không còn là số hóa giao dịch mà là chuyển từ “số hóa giao dịch” sang “giá trị hóa dữ liệu”. Đây cũng là cơ sở để mở rộng khả năng tiếp cận tài chính đối với những nhóm khách hàng chưa có lịch sử tín dụng hoặc chưa được phục vụ đầy đủ bởi hệ thống tài chính truyền thống.

Liên quan đến việc mở rộng không gian phát triển của thanh toán số, ông Nguyễn Đăng Hùng, Phó Tổng Giám đốc NAPAS cho rằng hạ tầng thanh toán do ngành Ngân hàng xây dựng đang tạo nền tảng cho các hoạt động du lịch, thương mại và giao dịch xuyên biên giới. Theo ông Hùng, việc mở rộng kết nối thông qua VietQR Global và các mạng lưới thanh toán khu vực sẽ giúp nâng cao trải nghiệm của du khách quốc tế, đồng thời thúc đẩy thương mại và dịch vụ.

Anh Xiao Tang, du khách đến từ Trung Quốc, cho biết anh có thể thanh toán ngay bằng ứng dụng Alipay chỉ với một thao tác quét mã VietQRGlobal.

Tại mô hình "Tiệm đồng giá 10K" trong khuôn khổ Ngày Tài chính số 2026 diễn ra trên đường đi bộ Nguyễn Huệ (TP. Hồ Chí Minh), khách tham quan được trải nghiệm hành trình mua sắm không tiền mặt với nhiều phương thức thanh toán số hiện đại.

Thông qua hợp tác với Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), KiotViet trở thành đơn vị đầu tiên trên thị trường tích hợp giải pháp thanh toán QR xuyên biên giới VietQRGlobal vào phần mềm quản lý bán hàng.

Giải pháp này cho phép khách quốc tế sử dụng các ứng dụng thanh toán quen thuộc như Alipay (Trung Quốc) cùng các ứng dụng thanh toán tại Hàn Quốc, Thái Lan, Lào và Campuchia để quét mã và thanh toán trực tiếp tại các điểm bán ở Việt Nam. Người bán giao dịch được xử lý và nhận tiền bằng đồng Việt Nam nhanh chóng, thuận tiện, không cần thực hiện các thao tác chuyển đổi ngoại tệ.

Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà phát biểu tại Hội thảo 5 nhiệm vụ trọng tâm thúc đẩy thanh toán thông minh và tài chính số Phát biểu tại hội thảo, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp theo chỉ đạo của Chính phủ nhằm thúc đẩy thanh toán thông minh và phát triển hệ sinh thái tài chính số. Trong thời gian tới, ngành Ngân hàng tập trung thực hiện 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Thứ nhất, tiếp tục rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về thanh toán số, ngân hàng số và tài chính toàn diện; đồng thời triển khai hiệu quả các nghị quyết, chiến lược, đề án đã được Bộ Chính trị và Chính phủ ban hành. Thứ hai, đầu tư, nâng cấp hạ tầng thanh toán theo hướng hiện đại, thông suốt và an toàn, đáp ứng nhu cầu giao dịch ngày càng tăng của người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế. Thứ ba, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nghiên cứu phát triển các sản phẩm, dịch vụ và phương thức thanh toán mới; xây dựng các hệ sinh thái số thông minh phục vụ quá trình phát triển kinh tế số. Thứ tư, tăng cường các giải pháp bảo đảm an ninh, an toàn và bảo mật trong thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ ngân hàng, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng. Thứ năm, đẩy mạnh truyền thông, giáo dục tài chính, nâng cao kiến thức và kỹ năng sử dụng dịch vụ tài chính số cho người dân, góp phần mở rộng tài chính toàn diện và thúc đẩy phát triển kinh tế số.

Các ý kiến tại hội thảo cho thấy những nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển mới của thanh toán số đã được hình thành. Trên cơ sở đó, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính số, tăng cường bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao mức độ kết nối của hệ sinh thái thanh toán sẽ là những nhiệm vụ trọng tâm để hiện thực hóa mục tiêu đưa thanh toán số trở thành động lực của tài chính số theo định hướng của Chính phủ.