Chỉ số kinh tế:
Ngày 20/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.659 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.891 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Thu hút FDI: Cuộc đua xuống đáy hay lên đỉnh

Nhất Thanh
Nhất Thanh  - 
Đã đến lúc các nước thành viên ASEAN cần cùng hợp tác và đồng thuận trong cải thiện môi trường kinh doanh cũng như đặt ra những tiêu chuẩn tối thiểu chung đối với ưu đãi thuế thu nhập DN và ưu đãi phi thuế trong khu vực. Điều này sẽ giúp ngăn chặn các thực hành có hại đang ảnh hưởng tiêu cực tới các nguồn thu thiết yếu của ngân sách và tạo ra sự cạnh tranh không cần thiết giữa các nước thành viên, từ đó hướng tới mục tiêu chung xây dựng một ASEAN bền vững và tự cường.
aa

Đó là ý kiến của nhiều chuyên gia và cũng là thông điệp của Báo cáo Hướng tới sự phát triển ASEAN bền vững với chủ đề “Cải thiện môi trường kinh doanh là chìa khóa để thu hút đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI), không phải cạnh tranh ưu đãi thuế” mà Oxfam, Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) và PRAKARSA vừa công bố tại hội thảo về vấn đề này.

Thu hút FDI: Cuộc đua xuống đáy hay lên đỉnh
Ảnh minh họa

Yêu cầu từ nội tại và xu hướng

Phát biểu tại hội thảo, ThS. Phạm Văn Long - Nghiên cứu viên của VEPR thay mặt nhóm nghiên cứu chỉ ra: “Không có bằng chứng nào cho thấy ưu đãi thuế và phi thuế được các nhà đầu tư nước ngoài coi là yếu tố then chốt trong quá trình đưa ra quyết định”. Thế nhưng các nước thành viên ASEAN lại đang cạnh tranh với nhau trong một cuộc đua xuống đáy bằng cách hạ thấp thuế thu nhập DN và liên tục đưa ra các ưu đãi rất lớn đối với các nhà đầu tư, xem đây như ưu đãi chính thu hút FDI để bù đắp cho yếu kém cơ sở hạ tầng. Theo đó thuế suất thuế thu nhập DN trung bình của ASEAN đã giảm từ mức 25,1% vào năm 2010 xuống còn 21,7% vào năm 2020. Thuế thu nhập DN thực nộp trung bình ở ASEAN còn giảm mạnh hơn tới 9,4 điểm phần trăm nếu tính đến chính sách ân hạn thuế lên tới 20 năm và những ưu đãi dựa trên lợi nhuận khác.

Báo cáo chỉ ra thất thu ngân sách do ưu đãi thuế DN ước tính bằng 6% GDP ở Campuchia; 1% GDP ở Việt Nam và Philippines. Điều này làm trầm trọng thêm thâm hụt ngân sách trung bình của toàn khu vực ASEAN, với mức 1,5% GDP năm 2018 và có thể lên đến 4,2% trong năm 2020 do tác động của đại dịch Covid-19 tại 9 nước ASEAN (không xét tới Brunei và Singapore). Thâm hụt ngân sách lại dẫn tới thiếu nguồn lực giải quyết tình trạng bất bình đẳng kinh tế chưa từng có trong khu vực cũng như chống lại nghèo đói.

Đặc biệt đại dịch Covid được dự báo sẽ khiến dòng vốn FDI vào các nước châu Á đang phát triển sẽ giảm khoảng 30-40%, dẫn đến giảm nguồn thu từ thuế thu nhập DN, trong khi nhu cầu chi tiêu ngân sách tăng cao đặt ra thách thức lớn đối với ngân sách các quốc gia. “Bối cảnh này càng thúc giục khu vực ASEAN phải cùng nhau nhất trí về việc ngăn chặn cuộc đua xuống đáy và cải thiện môi trường kinh doanh của các nước thành viên để thu hút dòng vốn FDI có tính dài hạn và bền vững, đồng thời đủ nguồn lực tài chính để đối phó với đại dịch”, ông Long phân tích.

Theo đó Báo cáo đề xuất các nước trong khối ASEAN cần lập danh sách trắng và đen về ưu đãi thuế trong khối ASEAN, trong đó đưa ra lộ trình loại bỏ những ưu đãi này trong khu vực với thời hạn nhất định và quy định những ưu đãi thuế có thể được cho phép và chấp nhận áp dụng; đồng thời ngăn chặn cuộc cạnh tranh trong việc cung cấp các ưu đãi về đất đai để thu hút FDI…

Chấm dứt cuộc đua về đáy

Các chuyên gia đến từ EU, Oxfam cũng chỉ ra câu chuyện tránh cuộc chạy đua xuống đáy, xây dựng sàn thuế tối thiểu là xu hướng đang được nhiều khu vực quan tâm và từng bước triển khai như EU, Đông Phi, Tây Phi và Trung Mỹ. Thông tin mà ông Henrique Alencar - Tư vấn chính sách về Thuế và Bất bình đẳng của Oxfam Novib đưa ra càng cho thấy ASEAN, đặc biệt là các nước đã và sẽ tham gia OECD cần chấm dứt cuộc chạy đua này. Bởi để tránh tiêu cực khi Chính phủ các nước áp dụng ưu đãi về thuế cho DN, OECD sẽ đưa ra mức thuế tối thiểu, đây là mức thuế sau khi trừ tất cả các loại ưu đãi. Nếu tổng thuế DN phải trả tại các nước trong khối thấp hơn nước tối thiểu thì nước mẹ được đánh thuế phần còn lại.

Cho rằng nếu cứ tham gia cuộc đua xuống đáy thì có thể dẫn đến tất cả đều thua, tuy nhiên theo PGS.TS. Vũ Sỹ Cường - Học viện Tài chính, việc giải quyết bài toán này không dễ và cần có quyết tâm từ lãnh đạo chính trị của quốc gia đến sức ép từ phía người dân. Bên cạnh đó, việc xây dựng và áp dụng sàn thuế tối thiểu trong khối ASEAN cần có lộ trình và trong ngắn hạn cần xây dựng các tiêu chuẩn thuế theo từng nhóm các nước có đặc thù và lợi ích riêng.

Ông Vũ Tú Thành - Phó Giám đốc điều hành khu vực thuộc Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) cũng cho rằng, các DN trong khối không cần cạnh tranh về thuế. Bởi cạnh tranh thuế dựa trên cơ sở vốn khan hiếm nhưng hiện ASEAN thu hút đầu tư tốt nhất, chiếm 12% tổng đầu tư quốc tế, đặc biệt là từ Mỹ với 129 tỷ USD cao hơn cả đầu tư của Mỹ cộng lại ở Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc. Ông cũng chỉ ra sự hấp dẫn này không phải vì nền kinh tế hay quốc gia cụ thể mà các nhà đầu tư xem ASEAN là một thị trường chung với khoảng 600 triệu dân và đang hội nhập càng ngày càng lớn hơn giữa các quốc gia nội khối. “Đặc biệt với ngành sản xuất và chế tạo truyền thống, ưu đãi về thuế và phi thuế không phải là động cơ hàng đầu hay ưu tiên số 1 khi quyết định đầu tư mà chúng tôi cân nhắc đến quy mô thị trường, tiềm năng tăng trưởng của thu nhập và sức mua cùng nguồn lực khác như lao động, chi phí nhân công, điện năng lượng, tài nguyên...”, ông nói. Còn với các ngành mới gắn với kinh tế số, ASEAN cũng là một thị trường hấp dẫn với khoảng 400 triệu người đang dùng internet. “Tuy nhiên, việc các nước ASEAN khan hiếm nguồn nhân lực thông minh đã ảnh hưởng tới việc ra quyết định đầu tư của họ”, ông chỉ ra.

Ông Thành khuyến nghị Chính phủ nên tập trung phát triển DN trong nước, bởi FDI không chỉ nhìn vào tiềm năng tăng trưởng của thị trường mà chính sách kích thích cả các DN nội địa có thể là một yếu tố hỗ trợ quyết định đầu tư của họ.

Khuyến cáo các nước ASEAN hướng tới cuộc chạy đua lên đỉnh, Báo cáo khuyến nghị các quốc gia thành viên ASEAN cần thống nhất danh sách các yếu tố môi trường kinh doanh quyết định trong việc thu hút FDI. Các quốc gia cũng nên xếp hạng hoặc phân loại các yếu tố theo mức độ quan trọng của chúng. Những ưu tiên hàng đầu là độ mở của nền kinh tế, giảm gánh nặng hành chính trong kinh doanh và phát triển nguồn nhân lực. Song song với đó, các quốc gia cần có những hành động thiết thực để cải thiện các chỉ số khác về môi trường kinh tế vĩ mô và chất lượng thể chế như tự do kinh tế, hiệu quả Chính phủ, chất lượng pháp lý, chất lượng cơ sở hạ tầng và khả năng hấp thụ công nghệ.

Nhất Thanh

Tin liên quan

Tin khác

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Quản lý tài sản thường được xem là chuyện của người giàu, trong khi nhiều người trẻ chờ lương cao, trả hết nợ mới nghĩ đến tiết kiệm. Theo ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc Phân tích Ngành, Công ty CP Chứng khoán Kafi, chính thói quen quản lý tiền từ sớm mới tạo nền tảng tích lũy tài sản. Với người Việt, bắt đầu bằng khoản nhỏ, đều đặn có thể quan trọng hơn việc chờ một cơ hội đầu tư sinh lời cao.
AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI đang vượt khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân tự chủ, buộc doanh nghiệp tái cấu trúc chiến lược, vận hành và quản trị niềm tin.
Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Với tỷ lệ lấp đầy các cụm nhà máy AI đạt tới 95%, Tập đoàn FPT đang dồn lực chuyển dịch mô hình kinh doanh, kỳ vọng nhóm dịch vụ AI-first chiếm tối thiểu 40% doanh thu công nghệ thông tin nước ngoài vào năm 2027.
Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Từ một nhà máy sản xuất tủ lạnh thua lỗ, Haier vươn lên thành thương hiệu toàn cầu nhờ kiên trì nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường thông qua mua bán, sáp nhập. Toyota thành công nhờ thấu hiểu khách hàng, liên tục cải tiến sản phẩm, trong khi Samsung tạo bước ngoặt bằng đầu tư dài hạn vào công nghệ. Những kinh nghiệm này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam về nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, phát triển thương hiệu và lựa chọn chiến lược quốc tế hóa phù hợp, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước về thông tin thị trường, tài chính và kết nối đối tác.
‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

Quy mô thương mại Việt Nam đã vượt mốc 1.000 tỷ USD, tạo bệ phóng vững chắc để doanh nghiệp nội chủ động chuyển đổi xanh, chinh phục các thị trường khó tính và khẳng định thương hiệu vươn tầm quốc tế.
Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Từ ngày 30/12/2026, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) bắt đầu được áp dụng đối với các doanh nghiệp vừa và lớn. Trong khi ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) tiếp tục tạo thuận lợi cho xuất khẩu, yêu cầu minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và những thay đổi trong nhu cầu thị trường quốc tế đang đặt ngành gỗ Việt Nam trước áp lực điều chỉnh chiến lược đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì đơn hàng.
Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Phần lớn người nộp thuế mong muốn khôi phục kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật, nhưng vướng hồ sơ và nghĩa vụ tài chính tích lũy nhiều năm, tiền chậm nộp tiếp tục tăng. Vì vậy, chính sách đặc thù tại dự thảo Nghị quyết là cần thiết, đúng thẩm quyền, thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ về thuế, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi.
Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt Nam đã có mặt tại 172 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng kết quả xuất khẩu giữa các nhóm sản phẩm không đồng đều. Từ câu chuyện doanh nghiệp phải mua bao bì nước ngoài đến những yêu cầu kỹ thuật của người mua, cơ hội mở rộng thị phần phụ thuộc vào khả năng chuyển năng lực sản xuất thành đơn hàng.
TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

Thị trường lao động TP. Hồ Chí Minh đã lấy lại đà tăng trưởng ổn định, cơ bản khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực cục bộ trên diện rộng. Tuy nhiên, dịp cuối năm 2026 và cận Tết Nguyên đán 2027, doanh nghiệp vẫn cần tuyển thêm khoảng 45.000-50.000 lao động để đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh.
EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là cà phê, gỗ và cao su. Không chỉ dừng ở truy xuất nguồn gốc, quy định này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu minh bạch, có khả năng kiểm chứng xuyên suốt chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ hội để hàng Việt nâng cấp năng lực sản xuất, củng cố vị thế tại các thị trường tiêu chuẩn cao.