Thuế quan Mỹ hạ nhiệt: Doanh nghiệp xuất khẩu Việt kỳ vọng nhưng vẫn thận trọng

Theo Global Trade Alert, Việt Nam hiện là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ với kim ngạch nhập khẩu đạt khoảng 136,1 tỷ USD. Trước đó, Mỹ đã áp dụng mức thuế nhập khẩu trung bình là 21,59% đối với một số quốc gia, trong đó có hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam. Tuy nhiên, sau khi mức thuế này bị bác bỏ và thay vào đó là mức thuế bổ sung 10% theo Đạo luật Thương mại, mức thuế hiệu dụng thực tế đối với hàng hóa Việt Nam đã giảm xuống chỉ còn xấp xỉ 15 - 16%. Điều này đồng nghĩa với việc gánh nặng thuế quan đối với các nhà xuất khẩu Việt Nam đã giảm đi đáng kể, giúp tăng tính cạnh tranh cho hàng hóa tại thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới.

Ông Đặng Quốc Hùng, Tổng Giám đốc Công ty CP Thủ công mỹ nghệ gỗ Liên Minh nhận định, trong bối cảnh thuế vào thị trường Mỹ được điều chỉnh giảm, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu, nhất là các doanh nghiệp ngành đồ gỗ, nội thất, phần nào “dễ thở” hơn. Đây được xem là tín hiệu tích cực sau giai đoạn nhiều biến động. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp vẫn thận trọng vì chưa rõ mức thuế này sẽ tồn tại trong bao lâu.

Chính vì vậy, tâm lý chung là tranh thủ thời cơ để tìm kiếm và chốt thêm đơn hàng, duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu sang Mỹ, bởi đây là thị trường hiện chiếm khoảng 55% kim ngạch xuất khẩu của ngành gỗ Việt Nam. Ngoài ra, các doanh nghiệp cũng chủ động hơn trong việc mở rộng “tệp” khách hàng để tránh khó khăn khi thuế tăng cao, sức cầu sụt giảm.

Bàn về vấn đề này, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau Quả Việt Nam cho rằng, thời gian qua, các quy định thuế tại Mỹ đã nhiều lần thay đổi liên tục. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu vào Mỹ đã có thói quen với việc theo sát chính sách và chủ động hơn trong việc thích ứng.

“Chính vì vậy, ngành rau quả không chịu tác động quá lớn. Thực tế, chi phí logistics vốn đã chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu giá thành nên doanh nghiệp cũng quen với áp lực này. Điều quan trọng nhất là phải hiểu rõ quy định thuế của đối tác để kê khai chính xác, hạn chế rủi ro và tối ưu chi phí thuế”, ông Tùng chia sẻ.

Số liệu của Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho thấy, Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, đồng thời Việt Nam đã trở thành đối tác thương mại quan trọng trong chuỗi cung ứng hàng tiêu dùng của Mỹ. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ đạt hơn 153,1 tỷ USD, tăng 28,1% so với năm trước. Hơn một nửa giá trị là sản phẩm công nghệ cao (điện tử tiêu dùng, điện thoại thông minh), cùng với may mặc và giày dép; còn lại là đồ nội thất và nông sản. Dẫn đầu là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt hơn 42 tỷ USD, tăng 81,3%, chiếm 27,4% tổng kim ngạch. Tiếp theo là máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt 24,1 tỷ USD, tăng 9,4%, chiếm 15,7%. Dệt may đạt 17,8 tỷ USD, tăng 10,7%, chiếm 11,6%...

Theo Vụ Thị trường nước ngoài (Bộ Công Thương), việc hủy cơ chế thuế đối ứng giúp doanh nghiệp tạm tránh cú sốc thuế 20% áp trong năm 2025, qua đó giảm áp lực đơn hàng và chi phí ngắn hạn. Song động thái áp thuế bổ sung và kích hoạt công cụ điều tra cho thấy nguy cơ gia tăng đối với các nhóm hàng kim ngạch lớn, dễ bị nghi ngờ về xuất xứ và lẩn tránh thuế. Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu đang tích cực tranh thủ 150 ngày áp dụng mức thuế giảm 5% để tăng tốc đơn hàng, bởi đây là cơ hội cải thiện biên lợi nhuận nếu doanh nghiệp tận dụng tốt.

Các chuyên gia nhận định, các động thái chính sách gần đây cho thấy xu hướng bảo hộ mang tính hệ thống và có thể tiếp tục thay đổi. Vì vậy, doanh nghiệp cần tận dụng khoảng thời gian hiện tại để rà soát cấu trúc thị trường, đánh giá mức độ phụ thuộc và chuẩn bị kịch bản ứng phó.

“Về lâu dài, Việt Nam cần tiếp tục nâng chất lượng sản phẩm, tăng tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa, hoàn thiện hồ sơ dữ liệu nguyên phụ liệu để sẵn sàng chứng minh xuất xứ khi bị yêu cầu. Đồng thời, chú trọng đa dạng hoá thị trường khi xu hướng kích hoạt biện pháp phòng vệ thương mại nhằm bảo vệ sản xuất nội địa đang được Mỹ triển khai mạnh, đặc biệt qua các vụ kiện chống bán phá giá và chống lẩn tránh thuế”, chuyên gia khuyến cáo.