Thương mại điện tử xuyên biên giới: Chuẩn hóa giá trị thành lợi thế cạnh tranh

Với các kênh thương mại điện tử xuyên biên giới, doanh nghiệp Việt Nam có thể giới thiệu và bán hàng trực tiếp đến các khách hàng quốc tế (Ảnh: TikTok Shop)

Đơn hàng và doanh số không ngừng tăng trưởng

Những năm gần đây, thương mại điện tử xuyên biên giới (hay xuất khẩu trực tuyến) không còn là sân chơi độc quyền của các tập đoàn lớn. Sự bùng nổ của các nền tảng số đã mở ra cánh cửa bình đẳng cho cả các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp, các hợp tác xã và hộ kinh doanh.

Chia sẻ từ thực tiễn, đại diện Công ty CP kỹ nghệ thực phẩm Việt Nam (VIFON) cho biết, sau khoảng 30 năm hiện diện tại thị trường Hoa Kỳ qua các kênh phân phối truyền thống, từ đầu năm 2026, VIFON bắt đầu đẩy mạnh kinh doanh trực tuyến. Gian hàng chính thức của thương hiệu trên TikTok Shop US đi vào hoạt động từ tháng 5/2026. Kết quả, doanh số khởi đầu trên nền tảng này cao gấp khoảng 3–4 lần so với một số kênh thương mại điện tử khác mà doanh nghiệp đang đồng thời xây dựng và thử nghiệm tại Hoa Kỳ. Đáng chú ý, kết quả này được ghi nhận trong giai đoạn doanh nghiệp vẫn đang chủ yếu tự vận hành và chưa triển khai mạnh hợp tác với mạng lưới nhà sáng tạo nội dung bản địa. Ông Nguyễn Anh Hào, Trưởng Bộ phận thương mại điện tử thị trường Mỹ, VIFON cho biết, trong giai đoạn tiếp theo, doanh nghiệp dự kiến tăng cường hợp tác với các nhà sáng tạo nội dung bản địa, đẩy mạnh hoạt động nội dung và đặt mục tiêu tăng trưởng ba chữ số tại Mỹ trong năm nay.

Trong khi đó, với sản phẩm đậm chất Việt Nam là dừa cũng đã có bước lấn sân ra thị trường quốc tế đầy ngoạn mục. Ông Phạm Tấn Đạt, Tổng Giám đốc FADO cho biết, với kinh nghiệm tại thị trường Trung Quốc, chỉ sau gần hai tháng, gian hàng của FADO đã đạt mốc 1.000 đơn hàng. Từ tháng 11/2025 đến tháng 7/2026, khoảng 143.096 quả dừa trọc và dừa kim cương đã được doanh nghiệp bán ra. FADO hiện vận hành livestream 6 ngày mỗi tuần tại cả Việt Nam và Trung Quốc. Mô hình được doanh nghiệp vận hành theo hướng “tạo thế tại Việt Nam, chuyển đổi tại Trung Quốc”. Nếu như tại Việt Nam, nội dung tập trung vào truy xuất nguồn gốc, vùng nguyên liệu và bối cảnh thực tế của sản phẩm, thì tại Trung Quốc, hoạt động livestream chú trọng tương tác với người tiêu dùng, kể câu chuyện thương hiệu và thúc đẩy chuyển đổi đơn hàng.

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) cho rằng, bối cảnh kinh tế thế giới hiện nay đang đặt ra không ít thách thức đối với hoạt động xuất khẩu truyền thống. Sự thay đổi lớn nhất nằm ở hành vi của người tiêu dùng. Nếu như trước đây, khách hàng thường phải biết mình muốn mua gì rồi mới chủ động đi tìm sản phẩm, thì trên môi trường số ngày nay, nhiều quyết định mua sắm lại bắt nguồn từ sự khám phá. Sản phẩm không còn thụ động chờ đợi, mà chủ động xuất hiện trong hành trình lướt web, xem video của người dùng. Chính vì vậy, dư địa để doanh nghiệp Việt tận dụng thương mại điện tử nhằm tiếp cận người tiêu dùng quốc tế vẫn còn rất lớn. Cách tiếp cận này được kỳ vọng hỗ trợ doanh nghiệp thúc đẩy xuất khẩu trực tuyến và nâng cao sự hiện diện của thương hiệu Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Theo dự báo của Precedence Research, con số này có thể vượt 2.006 tỷ USD vào năm 2034. Trong khi đó, kim ngạch thương mại điện tử xuyên biên giới của Việt Nam hiện mới đạt khoảng 5,5 tỷ USD (trong đó giá trị xuất khẩu khoảng 2 tỷ USD). Tốc độ tăng trưởng xuất khẩu qua kênh này của Việt Nam năm 2025 ước đạt tới 78%, một con số cho thấy tiềm năng bứt phá vô cùng mạnh mẽ. Trong sáu tháng đầu năm 2026, theo dữ liệu từ Advertising Vietnam, thị trường ghi nhận 291,6 nghìn tỷ đồng doanh thu, tương đương khoảng 11 tỷ USD, tăng 44,1% so với cùng kỳ, với 2,19 tỷ sản phẩm được bán ra, tăng 13,7% và 613.800 gian hàng hoạt động, tăng 14,1%. Đáng chú ý, tốc độ tăng doanh thu cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng sản lượng.

Tuy nhiên, nếu giai đoạn đầu của thương mại điện tử được thúc đẩy mạnh bởi khuyến mãi, giá thấp và miễn phí vận chuyển, thì thị trường hiện đang bước vào giai đoạn trưởng thành hơn. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm, nguồn gốc, trải nghiệm giao hàng và dịch vụ hậu mãi. Với doanh nghiệp, cạnh tranh vì thế không còn chỉ nằm ở giá. Khả năng xây dựng niềm tin, nâng cao trải nghiệm khách hàng và gia tăng giá trị trên mỗi đơn hàng sẽ trở thành những yếu tố quan trọng hơn trong giai đoạn tiếp theo.

Chu kỳ mới thiết lập "luật chơi" mới

Ông Lê Anh Tuấn, Founder & CEO Firstcom Digital cho biết, chi phí bán hàng trên sàn thương mại điện tử đã bước sang một mặt bằng mới. Theo tổng hợp từ các báo cáo thực chiến và cộng đồng người bán, nếu cộng phí cố định, phí thanh toán, phí hạ tầng cùng các gói dịch vụ, người bán có thể phải chi khoảng từ 24,5-27,6% doanh thu cho nền tảng. Con số này cho thấy kỷ nguyên thương mại điện tử dễ bán, chi phí thấp đã chính thức kết thúc. Các sàn không bán sản phẩm mà bán quyền tiếp cận người mua. Sau nhiều năm đầu tư vào người dùng, dữ liệu, logistics, thanh toán và các công cụ thúc đẩy mua sắm, nền tảng đã trở thành một phần quan trọng của hạ tầng thị trường.

Trước thực tế này, bà Lê Hoàng Oanh, thương mại điện tử chỉ là phương thức giúp sản phẩm tiếp cận thị trường nhanh hơn. Để phát triển bền vững, doanh nghiệp vẫn cần chuẩn bị đồng bộ về chất lượng hàng hóa, năng lực số, sản phẩm, quy trình vận hành và thương hiệu. Dù là thương mại điện tử hay thương mại khám phá, chất lượng hàng hóa vẫn là yếu tố cốt lõi. Muốn đi bền vững và chắc chắn thì chất lượng phải được đặt lên hàng đầu.

Chính vì vậy, từ phía cơ quan quản lý, định hướng hiện nay không chỉ là thúc đẩy quy mô mà còn xây dựng một thị trường an toàn, minh bạch và bền vững. Bộ Công Thương đang triển khai Luật Thương mại điện tử và Nghị định 248/2026/NĐ-CP theo hướng tăng cường xác thực, truy xuất, bảo vệ người tiêu dùng và phối hợp quản lý giữa các cơ quan. Mặt khác, với doanh nghiệp, yêu cầu quan trọng nhất là tính đúng chi phí, làm chủ dữ liệu, chuẩn hóa vận hành, nâng chất lượng dịch vụ và giảm dần sự phụ thuộc vào một nền tảng. Còn với các sàn, khi đã trở thành một phần của hạ tầng thị trường, trách nhiệm cũng không thể chỉ dừng ở việc tạo giao dịch mà phải cùng xây dựng môi trường kinh doanh công bằng và an toàn.

Với sự trợ lực từ các cơ quan quản lý, sự hoàn thiện của các hiệp định thương mại tự do (FTA) và nỗ lực tự thân, doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để tự tin đưa hàng Việt "cất cánh" và ghi dấu ấn thương hiệu mạnh mẽ trên thị trường toàn cầu. Song để tận dụng hết cơ hội và phát triển bền vững, theo các chuyên gia nhấn mạnh, doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng bộ về chất lượng hàng hóa, năng lực số, sản phẩm, quy trình vận hành và thương hiệu. Cơ hội mới cũng đặt ra yêu cầu bắt buộc với doanh nghiệp, cần chủ động nâng cao năng lực thích ứng, nắm vững các quy định pháp lý, tiêu chuẩn mới của những thị trường nhập khẩu. Đồng thời, chuẩn hóa sản phẩm, từng bước làm chủ các khâu từ tiếp cận thị trường, bán hàng đến logistics và xây dựng thương hiệu ở nước ngoài.