Tiền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1945 - 1976)

Lâm.TV - 07:30 | 12/01/2026

Cách mạng tháng Tám thành công, Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước đứng trước nhiều thuận lợi cơ bản, nhưng cũng gặp phải vô vàn khó khăn, thử thách, trong đó có nhiều vấn đề cấp bách về kinh tế và tài chính tiền tệ cần được giải quyết kịp thời. Ngân khố Trung ương lúc bấy giờ chỉ còn vẻn vẹn 1.230.720 đồng Đông Dương, trong đó có 586.000 đồng tiền lẻ rách nát chờ tiêu hủy.

Về tài chính, Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã phát động phong trào “Quỹ độc lập”, “Tuần lễ vàng”. Nhân dân tham gia nhiệt tình, nô nức đóng góp ủng hộ kháng chiến. Kết quả, nhà nước nhận được 370 kg vàng và 20 triệu đồng Đông Dương. Ngoài ra, Chính phủ còn đặt ra chế độ đóng góp như: Đảm phụ quốc phòng, Qũy tham gia kháng chiến, Quỹ công lương và vay dân bằng hình thức phát hành Công thải Nam bộ, Công phiếu kháng chiến, Công trái quốc gia.

Chỉ 3 tuần lễ sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời, ngày 23/9/1945, Thực dân Pháp núp dưới bóng quân đội Anh tiến vào tước vũ khí của quân đội Nhật ở Nam Bộ, âm mưu quay trở lại xâm lược nước ta lần nữa. Chúng trắng trợn gây hấn ở Sài Gòn, mưu toan chiếm Nam Bộ làm bàn đạp chiếm cả Việt Nam và Đông Dương.

Những tháng đầu kháng chiến, quân Pháp chiếm đóng ba tỉnh Bình - Trị - Thiên, nhằm chia cắt lãnh thổ nước ta và gây rối loạn kinh tế giữa hai miền Bắc Nam. Mặt khác, do tình hình quân sự, kinh tế, chính trị của từng khu vực có những điểm riêng biệt, nên giá cả các mặt hàng có sự chênh lệch và không ổn định. Để giải quyết các vấn đề trên, Chính phủ Kháng chiến Trung ương (đóng ở Chiến khu Việt Bắc) đã quyết định thành lập ba khu vực tiền tệ riêng biệt là Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ, đồng thời, đã gấp rút chuẩn bị việc phát hành tiền Việt Nam, để tạo lập một nền tiền tệ độc lập, tự chủ, công cụ quan trọng của chính quyền trong sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc.

Bên cạnh việc in, đúc tiền để phục vụ kháng chiến, phục vụ đời sống nhân dân, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa còn phải đối phó với nhiều hành động phá hoại nền tài chính tiền tệ của thực dân Pháp và quân đội Tưởng Giới Thạch.

Cuối tháng 10 năm 1945, thực dân Pháp cho phép Ngân hàng Đông Dương tự ý tung ra một loạt giấy bạc 100 đồng Đông Dương mới. Chính phủ Việt Nam đã kịp thời đối phó bằng cách cho đóng dấu của Ngân khố vào những tờ bạc được chính thức chuyển giao. Những tờ bạc không có dấu đều bị coi là tiền giả, nhân dân không tiêu. Sau đó, cơ quan tài chính của phái đoàn Pháp lại phải mang các loại giấy bạc mới in đó sang ngân khố xin đổi lấy các loại giấy bạc cũ, cho quân Pháp tiêu dùng.

Sau khi ký Hiệp định sơ bộ ngày 06/3/1946, Pháp một lần nữa cho phát hành trên thị trường giấy bạc Đông Dương loại 100 đồng và 50 đồng. Ngày 05/4/1946, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra Sắc lệnh số 46/SL và sau đó là một loạt các Nghị định của Bộ Tài chính về việc cấm lưu hành các loại giấy bạc do Ngân hàng Đông Dương phát hành sau ngày 06/3/1946. Để nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường tiền tệ, đẩy lùi giấy bạc Đông Dương ra khỏi vùng tự do, ngày 30/4/1948, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Sắc lệnh số 180/SL tuyên bố tất cả các loại giấy bạc của Ngân hàng Đông Dương phát hành đều không có giá trị trong vùng kháng chiến.

Đối với tiền của các triều đại phong kiến, Chính phủ ra Sắc lệnh số 167/SL ngày 12/4/1948 quy định trong thời hạn là 2 tháng ai có tiền đồng, có thể đem đổi lấy tiền Việt Nam (tiền Tài chính hay tiền Trung ương) theo giá 1 đồng bạc ăn 20 đồng tiền đồng.

Tháng 9 năm 1945, quân đội Tưởng Giới Thạch kéo vào miền Bắc mang theo tiền Quan kim, Quốc tệ và buộc Chính phủ Việt Nam phải cho lưu hành, đồng thời áp đặt tỷ giá cao hơn rất nhiều so với thị trường. Tuy nhiên, vấn đề này chỉ mang tính chất tạm thời, vì từ tháng 4 năm 1946, sau Hiệp ước Trùng Khánh và Hiệp định sơ bộ, quân đội Tưởng Giới Thạch lần lượt rút khỏi Việt Nam cùng với những đồng Quan kim, Quốc tệ.

Nguồn: Tác phẩm ''Lịch sử đồng tiền Việt Nam'' của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Lâm.TV

Tags: Tiền Việt Nam tiền xưa

Tin khác

Vẻ vang chặng đường lịch sử 75 năm của ngành Ngân hàng

NHNN Việt Nam vừa bổ sung nội dung lịch sử ngành Ngân hàng giai đoạn 2021 - 2026 và tái bản cuốn sách lịch sử 75 năm ngành Ngân hàng Việt Nam dưới dạng ấn bản điện tử.

Công đoàn Ngân hàng Việt Nam: Đồng hành cùng sự phát triển của ngành Ngân hàng

Hoạt động công đoàn trong ngành Ngân hàng đã hình thành ngay từ những ngày đầu thành lập Ngân hàng Quốc gia Việt Nam. Tuy nhiên, sự ra đời của Công đoàn Ngân hàng Việt Nam (NHVN) vào năm 1993 là một dấu mốc mang tính bước ngoặt trong lịch sử xây dựng, phát triển và trưởng thành của ngành NHVN. Với tinh thần không ngừng đổi mới để thích ứng với bối cảnh mới, Công đoàn NHVN đã từng bước lớn mạnh, khẳng định vai trò là tổ chức đại diện tin cậy, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên và người lao động; đồng thời đóng góp quan trọng vào sự phát triển ổn định, bền vững của toàn Ngành.

NHNN chi nhánh Khu vực 9: Thúc đẩy chuyển đổi số và cải cách hành chính

Năm 2025, với sự thay đổi lớn khi cả nước thực hiện tinh gọn bộ máy quản lý nhà nước, sáp nhập và vận hành mô hình chính quyền 2 cấp, tình hình kinh tế - xã hội của các tỉnh/thành phố khu vực miền Trung tiếp tục ghi nhận nhiều kết quả tích cực, an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Trong những thành quả chung đó, sự đóng góp tích cực của ngành Ngân hàng có ý nghĩa hết sức quan trọng, đáp ứng kịp thời yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước ngành Ngân hàng tại khu vực TP. Huế, Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi, NHNN chi nhánh Khu vực 9 (NHNN KV9) luôn giữ vai trò quan trọng trong điều hành chính sách tiền tệ, bảo đảm dòng tiền lưu thông thông suốt và ổn định hệ thống tài chính trong khu vực.

Cải cách sâu rộng để đảm bảo tăng trưởng cao và chất lượng

Trong tiến trình hội nhập và phát triển của Việt Nam, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã trở thành một trong những đối tác phát triển gắn bó và quan trọng hàng đầu. Từ những năm đầu mở cửa nền kinh tế đến giai đoạn hội nhập sâu rộng hiện nay, sự đồng hành của ADB không chỉ thể hiện qua các nguồn vốn tài trợ mà còn ở vai trò tư vấn chính sách, hỗ trợ kỹ thuật và chia sẻ tri thức, góp phần định hình nền tảng phát triển dài hạn của nền kinh tế.

Dòng vốn Agribank trong hành trình phát triển của đất nước

Nhìn lại chặng đường 75 năm phát triển của ngành Ngân hàng Việt Nam, dòng vốn tín dụng luôn gắn liền với những bước chuyển mình quan trọng của nền kinh tế. Trong dòng chảy đó, Agribank được ra đời vào ngày 26/3/1988, đúng vào thời điểm đất nước bắt đầu chuyển mình mạnh mẽ sang vận hành theo cơ chế thị trường.

Giám đốc WB phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào: NHNN đã khẳng định năng lực điều hành chính sách tiền tệ

Ngân hàng Thế giới (WB) đã đồng hành cùng quá trình phát triển của Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua, từ hạ tầng, xóa đói giảm nghèo, thích ứng với biến đổi khí hậu đến cải cách thể chế và chia sẻ tri thức. Nhân kỷ niệm 75 năm thành lập ngành Ngân hàng, Thời báo Ngân hàng đã có cuộc phỏng vấn với bà Mariam J. Sherman, Giám đốc WB phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào.

Tạo dựng hệ thống ngân hàng đủ mạnh trong giai đoạn mới

Gần 40 năm đổi mới, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã chuyển mình mạnh mẽ từ mô hình vận hành theo cơ chế bao cấp, trở thành kênh dẫn vốn chủ lực của nền kinh tế. Trong giai đoạn phát triển mới, khi mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững được đặt ra, vai trò của hệ thống ngân hàng không chỉ dừng ở đảm bảo cung ứng vốn mà đang từng bước chuyển sang định hướng và dẫn dắt dòng chảy vốn, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển của đất nước.

Gia cố sức mạnh mềm xây dựng Việt Nam hiện đại đậm đà bản sắc dân tộc

“Văn hóa phải thấm sâu vào mọi quy hoạch, kế hoạch, đề án, dự án với tầm nhìn dài hạn và tiêu chuẩn cao, đảm bảo đồng bộ, tương hỗ với các chính sách, giải pháp đột phá về phát triển kinh tế, giáo dục, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số”. Tinh thần mới của Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã dần hiện hữu trong từng hoạt động của ngành Ngân hàng. Đặc biệt, Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Nghị quyết số 30/NQ-CP ngày 24/2/2026 của Chính phủ về ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW (Quyết định số 436/QĐ-NHNN), NHNN sẽ hội tụ toàn Ngành góp sức phát triển văn hóa thực sự trở thành nền tảng vững chắc và sức mạnh nội sinh của Ngành và dân tộc.

Phát triển ngân hàng Việt Nam hiện đại, phụng sự nhân dân

Cải cách hành chính (CCHC) không phải là vấn đề mới trong hành trình phát triển của NHNN Việt Nam. Tuy nhiên, việc triển khai Đề án Đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) trên các lĩnh vực quản lý nhà nước giai đoạn 2007 - 2010 theo Quyết định số 30/QĐ-TTg của Chính phủ và sau này là các chương trình CCHC tổng thể đã tạo ra bước chuyển quan trọng, mang đến làn gió mới cho CCHC. Cải cách không chỉ dừng ở việc tinh gọn bộ máy hay cắt giảm thủ tục, mà còn là sự thay đổi về tư duy từ "quản lý" sang "phục vụ". Sự chuyển đổi này đã kết nối toàn hệ thống ngân hàng thành một thể thống nhất, thông suốt từ điều hành chính sách tiền tệ đến cung ứng dịch vụ, góp phần cùng Chính phủ kiến tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thuận lợi, minh bạch, đồng thời làm đậm thêm tính nhân văn, ưu việt trên con đường đi lên xã hội chủ nghĩa, “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Mở lối cho kinh tế tư nhân

Từ những khoản vay khởi nghiệp đến các gói tín dụng hàng trăm nghìn tỷ đồng, ngành Ngân hàng đang đóng vai trò “bệ đỡ” quan trọng đưa Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đi vào cuộc sống, tiếp thêm niềm tin và động lực cho khu vực kinh tế tư nhân vươn lên mạnh mẽ.

Cà phê với CEO

Chênh lệch lãi suất VND và USD tạo bộ đệm cho tỷ giá

Chênh lệch giữa lãi suất VND và USD hiện nay vẫn khuyến khích cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp chuyển đổi USD sang VND nắm giữ hơn là nắm giữ USD

Dòng vốn dài hạn sẽ lựa chọn những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, quản trị minh bạch, sử dụng vốn hiệu quả và đủ năng lực tăng trưởng trong một thế giới mà tiền ngày càng đắt đỏ, chọn lọc hơn.