Việt Nam xếp thứ 106 trong số 165 quốc gia và vùng lãnh thổ về tự do kinh tế

Việt Nam tăng 4 bậc

Báo cáo Tự do kinh tế thế giới đo lường quyền tự do kinh tế của các cá nhân - khả năng tự đưa ra các quyết định kinh tế của mình - bằng cách phân tích các chính sách và thể chế của 165 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các thể chế và chính sách được xem xét bao gồm: Các quy định quản lý của nhà nước, Quyền tự do thương mại quốc tế, Quy mô của chính phủ, Hệ thống pháp luật và quyền sở hữu, và Chính sách tiền tệ tốt. Báo cáo năm 2023 dựa trên dữ liệu từ năm 2021 hoặc năm ngoái trong trường hợp có số liệu thống kê có thể so sánh được giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ.

Với thứ hạng 106, Việt Nam đã tăng được 4 bậc so với xếp hạng năm 2020, mức tăng tương đối cao so với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á khác. Báo cáo Tự do Kinh tế Thế giới 2023 của Viện Fraser xếp hạng chỉ số tự do kinh tế của 165 quốc gia và vùng lãnh thổ.

So với xếp hạng năm 2020, Việt Nam ghi nhận tăng điểm ở bốn trong năm chỉ số thành phần chính của chỉ số tự do kinh tế (thang điểm từ 1 đến 10, trong đó giá trị cao hơn cho thấy mức độ tự do kinh tế cao hơn). Cụ thể: Quy mô chính phủ (xếp thứ 83), là chỉ số thành phần duy nhất giảm điểm nhẹ từ 6,56 xuống 6,53; Hệ thống pháp luật và quyền tài sản (xếp thứ 77), tăng từ 4,96 lên 5,15; Đồng tiền tốt (xếp thứ 128), tăng từ 6,96 lên 7,02 nhưng đây tiếp tục là chỉ số mà Việt Nam có thứ hạng thấp nhất, chủ yếu liên quan đến việc Việt Nam hạn chế quyền sở hữu ngoại hối trong thanh toán; Tự do thương mại quốc tế (xếp thứ 98), tăng từ 6,4 lên 6,52; Quy định về tín dụng, lao động và kinh doanh (xếp thứ 103), tăng từ 6,08 lên 6,10.

Viện Fraser công bố báo cáo Tự do Kinh tế Thế giới với sự hợp tác của Mạng lưới Tự do Kinh tế - một nhóm các viện nghiên cứu và giáo dục độc lập ở gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là thước đo hàng đầu thế giới về tự do kinh tế. Báo cáo được chuẩn bị bởi Giáo sư James Gwartney của Đại học Bang Florida và các Giáo sư Robert A. Lawson và Ryan Murphy của Đại học Southern Methodist.

Tại Việt Nam, Viện Fraser đã hai lần phối hợp với Trường Đại học kinh tế quốc dân và Trung tâm nghiên cứu giải pháp thị trường cho các vấn đề kinh tế - xã hội (MASSEI) thực hiện đánh giá toàn diện sự phát triển của nền kinh tế thị trường Việt Nam vào năm 2020 và đầu năm 2023 dựa trên bộ chỉ số này.

Từ đó, nhiều khuyến nghị chính sách đã được các chuyên gia đưa ra để giúp Việt Nam cải thiện chỉ số cũng như vượt qua bẫy thu nhập trung bình trong những năm tới thông qua việc thúc đẩy tự do kinh tế.

Trong xếp hạng lần này, khu vực Đông Nam Á có Singapore xếp thứ nhất (tăng 1 bậc); Malaysia xếp thứ 56 (giảm 3 bậc); Thái Lan xếp thứ 64 (tăng 8 bậc); Philippines xếp thứ 70 (giảm 3 bậc); Indonesia xếp thứ 74 (tăng 1 bậc); Campuchia xếp thứ 78 (giảm 3 bậc); Lào xếp thứ 107 (tăng 1 bậc).

Singapore vượt lên đứng đầu

Cũng theo báo cáo Tự do Kinh tế Thế giới 2023 của Viện Fraser, lần đầu tiên Hồng Kông không phải là nền kinh tế đứng đầu về tự do kinh tế và dự kiến ​​sẽ còn giảm hơn nữa trong những năm tới. “Cho đến nay, đây là lần duy nhất Hồng Kông không đứng số một trong lịch sử xếp hạng của chỉ số”, TS. Fred McMahon, Trưởng nhóm Nghiên cứu về Tự do Kinh tế của Viện Fraser cho biết.

Trong xếp hạng lần này, vị trí số một thuộc về Singapore, tiếp theo là Hồng Kông, Thụy Sĩ, New Zealand, Hoa Kỳ, Ireland, Đan Mạch, Úc, Vương quốc Anh và Canada. Các quốc gia đáng chú ý khác bao gồm Nhật Bản (thứ 20), Đức (thứ 23), Pháp (thứ 47), Nga (thứ 104) và Trung Quốc (111). Venezuela một lần nữa xếp cuối cùng.

Theo nghiên cứu trên các tạp chí học thuật hàng đầu, người dân sống ở các quốc gia có mức độ tự do kinh tế cao sẽ được hưởng sự thịnh vượng hơn, nhiều quyền tự do về chính trị và dân sự hơn cũng như tuổi thọ lâu hơn. Ví dụ, các quốc gia thuộc nhóm tự do kinh tế cao nhất có GDP bình quân đầu người là 48.569 USD, so với 6.324 USD của các quốc gia thuộc nhóm cuối cùng. Hay về tỷ lệ nghèo đói, ở nhóm nền kinh tế đứng đầu xếp hạng, có chưa đến 1% dân số rơi vào cảnh nghèo cùng cực (1,90 USD một ngày), trong khi con số này ở nhóm thấp nhất lên tới 32%. Cuối cùng, tuổi thọ trung bình là 81,1 tuổi ở nhóm đứng đầu, và 65 tuổi ở nhóm dưới cùng.