Chỉ số kinh tế:
Ngày 16/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.639 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.870 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Chống đôla hóa: Hiệu quả, nhưng mới chỉ dựa vào CSTT

 - 
Chỉ số FCD/M2 giảm mạnh từ mức 19,83% vào tháng 4/2011 xuống 12,36% vào cuối tháng 12/2012 - thấp nhất trong vòng hơn 20 năm qua. Tuy nhiên, sự cải thiện này chủ yếu do chính sách tiền tệ chứ chưa dựa trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô.
aa

Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ngoại hối vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua, trong đó giao Chính phủ xây dựng đề án chống đôla hóa. Đề án này đang được NHNN gấp rút xây dựng. Các nhà nghiên cứu, những người hoạch định chính sách cho rằng, với thực trạng nền kinh tế bị đôla hóa nhiều thập niên, cuộc chiến chống đôla hóa đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ; bền bỉ, không khoan nhượng của nhiều bộ, ngành, chứ không thể chỉ đặt lên vai ngành Ngân hàng.

Tình trạng đôla hóa của Việt Nam đang ở mức nào

Lạm phát phi mã và kéo dài trong suốt thập kỷ 80, đặc biệt là sau thất bại của cuộc cải cách “giá - lương - tiền” năm 1985, đã làm cho siêu lạm phát xuất hiện (lên tới 774,7% năm 1986). Người dân nắm giữ và sử dụng ngày càng nhiều vàng, USD để bảo toàn giá trị tài sản, đã khiến tình trạng đôla hóa của Việt Nam trở nên trầm trọng. Chủ trương chống đôla hóa được “khởi động” từ những năm đó và kéo dài cho đến ngày nay.


Tỷ giá ổn định góp phần giảm đáng kể tâm lý găm giữ ngoại tệ

Trong cả chặng đường dài đó, điểm nhấn thành công nhất của tiến trình này là giai đoạn những năm 1995-1997, khi lạm phát chỉ còn mức một con số; đôla hóa tiền gửi (FCD/M2) giảm mạnh từ mức 41,2% trong năm 1991 xuống còn khoảng 20% vào những năm 1995 – 1996. Nhưng sau đó tình trạng đôla hóa cứ tăng, giảm liên tục: từ mức 30% vào năm 2000 và 2001; rồi giảm còn 23,6% trong năm 2003; và tăng trở lại mức 27,3% vào cuối năm 2005.

Trong giai đoạn những năm 2007 đến 2011, con số này giảm dần về mức 20%; và đến tháng 12/2012 còn 12,36%. Đôla hóa tiền vay cũng diễn ra tương tự khi giảm mạnh từ mức trên 30% vào năm 1995 xuống còn khoảng 12% vào năm 1999, nhưng nhanh chóng tăng trở lại mức gần 25% vào năm 2005, sau đó giảm dần về mức 15% trong năm 2009 trước khi tăng lên mức 20% trong những năm gần đây.

Đôla hóa biểu hiện sự thay thế đồng nội tệ của một quốc gia bằng đồng USD. Đôla hóa xảy ra khi tỷ trọng tiền gửi bằng ngoại tệ chiếm trên 30% trong tổng khối tiền tệ mở rộng (gồm: tiền mặt trong lưu thông, tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và tiền gửi ngoại tệ).

Việc kéo tỷ lệ đôla hóa xuống thấp như hiện nay (đặc biệt từ tháng 4/2011 đến nay) nếu xét ở khía cạnh kỹ thuật, chủ yếu dựa vào điều kiện thuận lợi của CSTT với việc NHNN điều hành chính sách tỷ giá ổn định (tỷ giá bình quân liên ngân hàng được giữ ở mức 20.828 đồng/USD trong hơn 1 năm qua); chênh lệch lãi suất VND và ngoại tệ cũng được giữ ở mức hợp lý (lãi suất huy động VND dưới 12 tháng hiện ở mức 7,5%/năm, kỳ hạn từ 12 tháng trở lên khoảng 10% - 11%/năm; lãi suất huy động USD phổ biến 2%/năm đối với tiền gửi của dân cư và 0,5%/năm đối với tiền gửi của tổ chức) nhằm tạo lợi ích kinh tế lớn hơn cho người nắm giữ VND.

Tuy nhiên, xét về dài hạn, những số liệu thống kê trên cho thấy việc giảm đôla hóa ở Việt Nam suốt thời gian qua chưa thực sự bền vững và dễ dàng bùng phát trở lại mỗi khi nền kinh tế không ổn định; hoặc có sự chênh lệch đáng kể giữa lãi suất USD và VND.

Một số tác động tiêu cực của tình trạng đôla hóa

Câu chuyện về tờ tiền một trăm nghìn tỷ đôla ($100.000.000.000.000) của Zimbabwe là một ví dụ thú vị về lợi ích của nền kinh tế được đôla hóa. Đồng tiền này được phát hành tháng 7/2008, khi lạm phát của Zimbabwe tăng kỷ lục: hơn 23 triệu phần trăm).

Từ tháng 2/2009, Chính phủ mới của Zimbabwe đã quyết định sử dụng đôla Mỹ làm đơn vị tiền tệ. Với nhiều chính sách đồng bộ khác, đến tháng 1/2011, CPI của Zimbabwe chỉ tăng 0,9% so với tháng trước. Mặc dù đôla hóa nền kinh tế đã đẩy lùi được siêu lạm phát ở đất nước này nhưng Chính phủ Zimbabwe vẫn khẳng định sẽ nỗ lực hết mình để sử dụng lại đôla Zimbabwe.

Hiện có khoảng hơn 10 quốc gia trên thế giới có tỷ lệ FCD/M2 cao (trên 30%). Với tỷ lệ FCD/M2 như hiện nay, Việt Nam là quốc gia có mức độ đôla hóa vừa phải.

Chỉ số FCD/M2 giảm mạnh từ mức 19,83% vào tháng 4/2011 xuống 12,36% vào cuối tháng 12/2012 - thấp nhất trong vòng hơn 20 năm qua. Tuy nhiên, sự cải thiện này chủ yếu do CSTT chứ chưa dựa trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong bối cảnh nền kinh tế có nhiều khó khăn như hiện nay; các chỉ số vĩ mô cơ bản như thâm hụt ngân sách, hệ số sử dụng vốn (chỉ số ICOR), tốc độ tăng trưởng GDP… chưa được cải thiện, thì khả năng FCD/M2 tăng trở lại luôn hiện hữu.

Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, đôla hóa trong những điều kiện cụ thể có thể mang lại một số lợi ích như tăng cung ngoại tệ, thúc đẩy chu chuyển hàng hóa quốc tế, giảm bớt rủi ro tỷ giá, giảm chi phí sử dụng vốn và là phương tiện hữu hiệu để bảo hộ người dân khi có lạm phát.

Tuy nhiên, kinh nghiệm thực tiễn phát triển kinh tế đất nước cũng như kinh nghiệm quốc tế cho thấy, những lợi ích đó không thể bù đắp được nhược điểm của nền kinh tế bị đôla hóa.

Đôla hóa tạo ra những rủi ro tiềm tàng cho quá trình ổn định kinh tế, làm nền kinh tế trong nước phụ thuộc nhiều hơn vào kinh tế thế giới. Dưới tác động của đôla hóa, các cú sốc của kinh tế thế giới được truyền dẫn nhanh hơn và khuếch đại lớn hơn tới kinh tế Việt Nam, khiến cho quá trình ổn định kinh tế vĩ mô trở nên khó khăn và ảnh hưởng tới hiệu quả điều hành chính sách vĩ mô của Chính phủ.

Cụ thể, trong điều hành CSTT, do lượng ngoại tệ trong lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng lớn đã ảnh hưởng trực tiếp tới việc tính toán lượng tiền cung ứng cần thiết để kiểm soát tốc độ tăng tổng phương tiện thanh toán (M2) sao cho phù hợp với tốc độ tăng trưởng kinh tế và mục tiêu kiểm soát giá cả ( CPI). Điều này gây khó khăn cho các nhà hoạch định CSTT khi quyết định mức cung tiền hợp lý cho nền kinh tế.

Đô la hóa cao gây ảnh hưởng tới an toàn hệ thống ngân hàng và khiến cho việc điều hành CSTT nhằm đạt được mục tiêu ổn định tiền tệ gặp khó khăn. Với đặc thù của Việt Nam là tình trạng đôla hóa cả bên tài sản Nợ (tiền gửi ngoại tệ tại hệ thống ngân hàng) và bên tài sản Có (tín dụng ngoại tệ) nên trong các thời điểm lãi suất và tỷ giá có sự thay đổi thì hệ thống ngân hàng xuất hiện tình trạng mất cân đối về loại tiền.

Trong các năm 2009 - 2011, áp lực về cung cầu trên thị trường ngoại hối cùng với áp lực tâm lý đã khiến cho tỷ giá trên thị trường tự do cách biệt lớn với tỷ giá chính thức. Để ổn định thị trường ngoại hối, NHNN đã liên tục điều chỉnh tỷ giá USD/VND cũng như mở rộng biên độ dao động của tỷ giá chính thức; đồng thời bán một lượng không nhỏ ngoại tệ ra lưu thông và “hút” về một lượng VND tương ứng.

Điều này đã ảnh hưởng tới khả năng thanh khoản VND của các TCTD và công tác điều hành CSTT của NHNN.

Như vậy, tình trạng đôla hóa có thể tạo ra những tác động tiêu cực đối với tăng trưởng bền vững, khiến nền kinh tế dễ bị tổn thương bởi khủng hoảng kinh tế thế giới; làm giảm chất lượng hoạch định và thực thi CSTT; giảm hiệu quả của chính sách tỷ giá, tạo ra nguy cơ đổ vỡ hệ thống ngân hàng, hạn chế vai trò “người cho vay cuối cùng” của NHTW.

Vì vậy, không chỉ Việt Nam mà nhiều nước trên thế giới phải thực hiện các giải pháp kiên quyết chống đôla hóa nền kinh tế.

Bài 2: Đừng hô khẩu hiệu, hãy hành động

Nhóm PV chuyên đề

thoibaonganhang.vn

Tin liên quan

Tin khác

Chuyển hóa vốn tín dụng thành năng lực sản xuất mới

Chuyển hóa vốn tín dụng thành năng lực sản xuất mới

Trong hành trình nâng tỷ lệ nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ không chỉ cần thị trường, mà còn cần nguồn lực tài chính đủ mạnh để đầu tư công nghệ, máy móc và nâng chuẩn quản trị. Theo ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội, tín dụng ngân hàng cần tiếp tục trở thành “đòn bẩy” giúp doanh nghiệp chuyển cơ hội thị trường thành năng lực sản xuất thực chất, từ đó từng bước nâng vị thế trong chuỗi cung ứng.
SACOMBANK từ nội lực công nghệ đến bứt phá thanh toán số

SACOMBANK từ nội lực công nghệ đến bứt phá thanh toán số

Tiếp tục được NAPAS vinh danh với ba giải thưởng năm 2026, SACOMBANK ghi dấu ấn phát triển mạng lưới thanh toán trực tuyến, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực vận hành, góp phần thúc đẩy thanh toán không tiền mặt, đồng thời gia tăng trải nghiệm khách hàng.
Kỳ 2: Đọc đúng những con số kiểm tra, giám sát

Kỳ 2: Đọc đúng những con số kiểm tra, giám sát

Số đối tượng được kiểm tra, giám sát trực tiếp trong sáu tháng đầu năm 2026 giảm so với cùng kỳ 2025, trong khi số đảng viên bị thi hành kỷ luật trong kỳ cũng giảm. Những con số đặt ra và nguyên nhân của sự thay đổi.
Một thập kỷ bứt phá quy mô, tăng trưởng bền vững

Một thập kỷ bứt phá quy mô, tăng trưởng bền vững

Tròn 10 năm kể từ ngày chính thức đi vào hoạt động (2016-2026), Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Sông Hàn (VietinBank Sông Hàn) đã viết nên hành trình phát triển đầy ấn tượng. Từ những bước đi đầu tiên của mô hình chi nhánh bán lẻ hiện đại tại trung tâm Đà Nẵng, đơn vị đã bứt phá mạnh mẽ về quy mô, dẫn đầu về chuyển đổi số và khẳng định vững chắc vị thế là điểm tựa tài chính tin cậy của người dân, doanh nghiệp tại thành phố bên dòng sông Hàn.
Tổ chức tín dụng cần chủ động quản trị trạng thái ngoại tệ

Tổ chức tín dụng cần chủ động quản trị trạng thái ngoại tệ

Việc Ngân hàng Nhà nước triển khai mua USD giao ngay từ các tổ chức tín dụng đang đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản trị trạng thái ngoại tệ tại các ngân hàng.
BIC giảm 30% phí bảo hiểm du lịch dịp cuối năm

BIC giảm 30% phí bảo hiểm du lịch dịp cuối năm

Nhằm đáp ứng nhu cầu di chuyển, công tác và du lịch tăng cao dịp cuối năm, từ ngày 15/11 đến hết ngày 30/11/2026, Tổng Công ty Bảo hiểm BIDV (BIC) chính thức triển khai chương trình ưu đãi “Cuối năm vi vu, an tâm du lịch”, giảm 30% phí các sản phẩm bảo hiểm du lịch trong nước và quốc tế.
Đề xuất cơ chế tài khoản ngoại tệ tạm thời tại Trung tâm tài chính quốc tế

Đề xuất cơ chế tài khoản ngoại tệ tạm thời tại Trung tâm tài chính quốc tế

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang đề xuất cho phép doanh nghiệp thành viên Trung tâm tài chính quốc tế sử dụng tài khoản ngoại tệ tạm thời tại các ngân hàng không phải là thành viên, đồng thời điều chỉnh điều kiện xếp hạng tín nhiệm đối với ngân hàng nước ngoài tham gia Trung tâm.
Thông báo về việc gia hạn thời hạn hoạt động của Văn phòng Đại diện Ngân hàng ODDO BHF SE tại TP. Hồ Chí Minh

Thông báo về việc gia hạn thời hạn hoạt động của Văn phòng Đại diện Ngân hàng ODDO BHF SE tại TP. Hồ Chí Minh

Văn phòng Đại diện Ngân hàng ODDO BHF SE tại thành phố Hồ Chí Minh, thông báo về việc gia hạn thời hạn hoạt động.
Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Sau khi triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, Ngân hàng Nhà nước đã mở thêm kênh mua USD giao ngay nhằm bổ sung công cụ điều tiết thị trường tiền tệ và ngoại hối. Để làm rõ hiệu quả của các công cụ điều hành này, Phóng viên Thời báo Ngân hàng đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Vũ Mai Chi, Trưởng bộ môn Tiền tệ ngân hàng, Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng.
HD SAISON công bố thông tin chuyển đổi hình thức pháp lý, nhà đầu tư chiến lược nước ngoài

HD SAISON công bố thông tin chuyển đổi hình thức pháp lý, nhà đầu tư chiến lược nước ngoài