Lạm phát nên lo ở cuối năm

Chỉ số giá tiêu dùng tháng 3 tăng 0,57%, cao nhất kể từ năm 2012

Sau một thời gian dài khá trầm lắng như thể đã bị “lãng quên”, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 2 tháng gần đây bắt đầu thu hút sự chú ý của dư luận. Vừa bứt phá xu thế vào tháng trước, đến tháng này CPI tiếp tục tăng cao hơn, lên mức 0,57% so với tháng trước; tăng 1,69% so với cùng kỳ năm trước. “Bóng ma” lạm phát cao dường như lại lấp lóa trên đầu.

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 2 tháng gần đây bắt đầu thu hút sự chú ý của dư luận

Bà Lê Thị Thu Thủy, Vụ trưởng Vụ Thống kê giá (Tổng cục Thống kê) giải thích tại buổi họp báo sáng 24/3, theo quy luật tiêu dùng thì CPI tháng 3 hàng năm thường có xu hướng giảm do nhu cầu tiêu dùng sau Tết Nguyên đán giảm, tuy nhiên tháng này lại tăng. Nhưng, khác biệt đó không do bản thân nền kinh tế tự thể hiện. Theo cơ quan thống kê, nguyên nhân chủ yếu là do giá dịch vụ y tế (tăng 24,34%) và dịch vụ giáo dục (tăng 0,66%).

Một lưu ý được Vụ Thống kê giá nêu tại buổi họp báo, ngoài y tế và giáo dục thì 9 nhóm hàng hóa, dịch vụ còn lại đều có xu hướng giảm giá. Trong đó, giảm nhiều nhất là nhóm giao thông với 3,64%, do giá xăng dầu trong nước giảm 7,71% so với tháng trước; nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,48%; hàng hóa và dịch vụ khác giảm 0,23%...

Chính vì vậy, khi nhìn vào CPI tháng này và quý qua dễ dàng nhận thấy, tác nhân làm thay đổi cục diện chung nằm ở giá cả các mặt hàng do Nhà nước quản lý. Đây là những nhân tố tương đối đặc biệt, không phản ánh xu hướng chung của mặt bằng giá cả, chứng tỏ mặt bằng giá nói chung không biến động theo những gì con số thực tế được công bố đã thể hiện.

Yếu tố cho thấy rõ hơn điều này là lạm phát cơ bản (CPI sau khi loại trừ lương thực, thực phẩm tươi sống, năng lượng và mặt hàng do Nhà nước quản lý bao gồm dịch vụ y tế và dịch vụ giáo dục) tháng 3/2016 giảm 0,09% so với tháng trước. Và tính chung trong quý I thì lạm phát cơ bản chỉ tăng 1,76% so với cùng kỳ. Đại diện Cục thống kê Giá khẳng định, chính sách tiền tệ vẫn thể hiện vai trò kiểm soát lạm phát.

Cụ thể, cũng theo đánh giá của đại diện Tổng cục Thống kê, mức tăng CPI của quý I năm nay là cao hơn so với quý I/2015, nhưng vẫn là mức tăng khá thấp so với cùng kỳ của các năm trước đây. Góp phần quan trọng vào kiềm chế lạm phát, ổn định vĩ mô là các chính sách của NHNN. Bà Đỗ Thị Ngọc, Phó vụ trưởng Vụ thống kê Giá dẫn một ví dụ, diễn biến của thị trường cho thấy từng có thời gian tỷ giá biểu hiện căng thẳng, với giá tiến gần trần biên độ cho phép, nhưng sau đó đã giảm trở lại.

Bà Ngọc cũng cho rằng, cách thức điều hành tỷ giá mới đã làm giảm động cơ đầu cơ, găm giữ ngoại tệ, khuyến khích tổ chức và cá nhân bán ngoại tệ ra lấy VND để hưởng lợi tức lớn hơn, giải phóng lượng ngoại tệ được đầu cơ, găm giữ trong thời gian qua. Giá vàng trong nước biến động cùng xu hướng với giá vàng thế giới, không có tình trạng “sốt vàng” gây bất ổn kinh tế - xã hội, giá vàng trong nước đã tiệm cận với giá vàng thế giới…

Song, Tổng cục Thống kê cũng cảnh báo những rủi ro tiềm ẩn, nhất là với các sản phẩm, dịch vụ thiết yếu do Nhà nước quản lý giá khi tăng trở lại vào thời gian tới sẽ là áp lực cho công tác kiểm soát lạm phát. Vì vậy, lạm phát năm nay cũng được cơ quan thống kê dự báo sẽ ở mức cao, thậm chí có thể vượt qua ngưỡng mục tiêu 5% đã đề ra.

Bà Lê Thị Thu Thủy phân tích thẳng vào một số yếu tố có thể tác động tới CPI từ nay đến cuối năm. Theo đó, tăng giá dịch vụ y tế lần 2 dự kiến diễn ra vào tháng 7, sau đợt tăng giá dịch vụ vào tháng 3 vừa qua. Tăng học phí vào năm học mới 2016 - 2017 có “điểm rơi” vào tháng 9, sẽ làm tăng CPI vào cuối năm nay. Trong khi đó, giá xăng dầu thế giới hiện đã có hướng tăng trở lại.

Ngoài ra, dù tác động ít hơn song một số mặt hàng tiêu dùng như sắt thép, mì chính cũng sẽ tăng giá. Vừa qua, Bộ Công Thương đã có quyết định về việc sử dụng các biện pháp phòng vệ tạm thời đối với một số mặt hàng, qua đó tăng thuế nhập khẩu với các mặt hàng phôi thép, thép dài, mì chính, khiến giá các mặt hàng này đã rục rịch tăng. Và với độ trễ của tác động chính sách, việc áp dụng thuế này sẽ phản ánh vào CPI cả nước trong thời gian tới.