Chỉ số kinh tế:
Ngày 16/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.639 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.870 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Lo ngại xu hướng li ti hóa của FDI

Ngọc Khanh
Ngọc Khanh  - 
Cùng với sự vắng bóng dần các dự án tỷ USD, quy mô vốn bình quân của dự án FDI vào Việt Nam đang teo tóp nhanh trong những năm gần đây...
aa

Lo ngại xu hướng li ti hóa của FDI Tầm nhìn và chính sách tốt giúp Việt Nam thành công
Lo ngại xu hướng li ti hóa của FDI Tận dụng ngoại lực để thúc đẩy kinh tế

Chưa vội bàn đến tính hiệu quả của dự án nước ngoài quy mô nhỏ, song rõ ràng trong bối cảnh hơn 90% DN Việt Nam là nhỏ và siêu nhỏ, thì việc các DN nước ngoài có quy mô tương tự đổ vào Việt Nam sẽ khiến cuộc cạnh tranh vào chuỗi giá trị toàn cầu trở nên gay gắt hơn.

Lo ngại xu hướng li ti hóa của FDI
Dự án FDI quy mô nhỏ gây nhiều áp lực với DN trong nước

Khó từ chối dự án nhỏ

Số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, quy mô vốn bình quân một dự án FDI được cấp phép mới trong năm 2018 là 5,9 triệu USD. Xét trong quãng thời gian 10 năm, con số này đã sụt giảm gấp hơn 3 lần. Nếu như năm 2008, quy mô vốn bình quân của dự án FDI đăng ký mới là 19 triệu USD, thì ngay năm sau đó đã giảm xuống chỉ còn 17 triệu USD. Tới năm 2014, con số này giảm xuống còn xấp xỉ 10 triệu USD, sau đó tiếp tục giảm còn 7,7 triệu USD vào năm 2015.

Theo cơ quan quản lý đăng ký kinh doanh tại các địa phương, số lượng dự án FDI vào Việt Nam liên tục tăng nhanh qua từng năm, song số vốn lại không đạt tốc độ tương ứng, khiến quy mô dự án đăng ký mới giảm dần. Dự án quá nhỏ sẽ khó tạo được cú hích trong hoạt động đầu tư, song các đơn vị này cho rằng không thể từ chối đăng ký vì các quy định hiện nay không cấm đăng ký vốn nhỏ, miễn là dự án không gây tác động xấu tới môi trường.

Ngay tại các thành phố lớn như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh, việc nói không với các dự án quy mô nhỏ cũng là điều bất khả thi. Báo cáo thực trạng tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài của UBND TP. Hà Nội nhằm hoàn thiện Đề án thu hút FDI đến năm 2030 đã chỉ rõ một số vấn đề vướng mắc, bất cập trong công tác quản lý FDI trên địa bàn thành phố.

Cụ thể, báo cáo chỉ rõ, thành phố chưa thu hút được nhiều dự án quy mô lớn trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ nguồn, có giá trị gia tăng cao. Quy mô vốn đầu tư 1 dự án có xu hướng giảm xuống, số lượng các dự án dịch vụ quy mô nhỏ tăng dần, có những dự án đăng ký mức vốn chỉ 5.000 USD hoặc thấp hơn. Năm 2016, 2017 và 2018 tỷ lệ đăng ký các dự án có quy mô vốn dưới 100.000 USD chiếm khoảng 30-40% tổng số dự án.

“Quy mô vốn đầu tư các dự án FDI nhỏ, nguồn vốn chủ sở hữu của các NĐT nước ngoài thấp chưa phát huy được tiềm năng của nguồn vốn FDI”, báo cáo nêu thực trạng.

Dưới góc nhìn của cơ quan thống kê, ông Nguyễn Bích Lâm - Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê cũng cho biết, quy mô dự án FDI ngày một nhỏ, các dự án quy mô chỉ 1 triệu USD ngày càng nhiều lên. Kéo theo đó là nguy cơ dự án FDI công nghệ lạc hậu tăng lên. Điều này đặt ra vấn đề Việt Nam phải sàng lọc thu hút FDI chứ không phải thu hút đầu tư bằng mọi giá.

Gia tăng áp lực cạnh tranh

Nỗi lo dự án FDI ngày càng li ti hóa cũng đã được nhận diện trong Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2018. Thực tế là báo cáo PCI năm 2017 đã chỉ ra rằng các DN FDI có xu hướng nhỏ đi, cả về vốn chủ sở hữu và quy mô lao động. Nhận định này tiếp tục được khẳng định trong dữ liệu điều tra năm 2018.

Ông Đậu Anh Tuấn - Giám đốc Dự án PCI đánh giá, nhìn chung tỷ lệ DN FDI quy mô nhỏ vào Việt Nam chiếm tỷ trọng ngày càng cao hơn. Kết quả khảo sát cho thấy mức độ doanh thu và quy mô của dự án FDI đều có xu hướng giảm. Chẳng hạn với nhóm DN có trên 1.000 lao động, tỷ lệ năm 2016 là 6,2%, năm 2017 là 6,4%, thì năm 2018 vừa qua là 4%. Chỉ 5,4% DN có quy mô thuộc nhóm lớn thứ hai (500 đến 999 lao động), giảm so với mức 5,8% trong năm 2017. Cùng với đó, tỷ lệ DN FDI quy mô nhỏ hơn tăng rõ rệt. 9,4% DN được hỏi cho biết có chưa đến 5 lao động, cao hơn con số tương ứng trong năm 2017 là 7,4%.

Sự thu hẹp quy mô lao động của các DN FDI song hành với sự sụt giảm tương ứng về quy mô vốn. Năm 2018 có sự gia tăng tỷ lệ DN nằm trong các nhóm quy mô nhỏ gồm: dưới 0,5 tỷ đồng chiếm tỷ lệ 10,8%; từ 0,5 đến dưới 1 tỷ đồng là 6,6%; và từ 1 đến dưới 5 tỷ đồng là 20,3% DN tham gia điều tra. Những con số tương ứng trong điều tra năm 2017 là 7,9%, 5,7% và 16,7%.

Đáng chú ý, ông Tuấn nhấn mạnh, 5,9% số DN được hỏi cho biết vốn chủ sở hữu trên 500 tỷ đồng trong năm 2017, nhưng năm 2018 nhóm DN này đã chỉ còn chiếm 3,9%. Điều này cho thấy rõ ràng quy mô bình quân của DN FDI tại Việt Nam đang nhỏ dần đi.

Các chuyên gia về FDI cảnh báo, nhiều DN FDI nhỏ vào Việt Nam chỉ để làm vệ tinh, nhà cung cấp cho các dự án FDI lớn hơn. Những DN FDI như vậy có thể sẽ lấn át các nhà cung cấp trong nước, cản trở khu vực tư nhân nội địa hòa nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là một trong những khó khăn mà DN trong nước đang gặp phải.

Chẳng hạn, Thứ trưởng Bộ Công thương Đặng Hoàng An cho biết, tỷ lệ nội địa hóa của Samsung Việt Nam hiện chỉ đạt khoảng 35%, khả năng tham gia của các DN thuần Việt vào chuỗi sản xuất của tập đoàn này là chưa cao, chưa ổn định. Hay như Canon đã hoạt động ở Việt Nam gần 20 năm, song mới chỉ có 20 DN hỗ trợ thuần Việt trên tổng số 160 DN, cũng chiếm tỷ lệ rất nhỏ.

“Vấn đề này hàm chứa thông điệp đáng lo ngại. Bởi lẽ các DN tư nhân Việt Nam muốn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, nhưng nếu DN nước ngoài quy mô nhỏ vào nhiều thì DN tư nhân Việt Nam đối mặt cạnh tranh nhiều từ chính các DN quy mô nhỏ này”, ông Đậu Anh Tuấn cảnh báo.

Ngọc Khanh

Tin liên quan

Tin khác

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Dòng vốn đầu tư quốc tế đang dịch chuyển vào các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất tiên tiến và đổi mới sáng tạo. Các tập đoàn toàn cầu không chỉ quan tâm đến chi phí, ưu đãi mà còn chú trọng năng lực vận hành, trình độ công nghệ và hệ sinh thái cung ứng. Điều này mở ra cơ hội nhưng cũng đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu nâng cấp năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

Thông tin từ Tổng công ty Cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PETROCONS) cho biết, đang tìm nhà đầu tư khu đất rộng 3.400 m2 tại xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ.
Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet vừa được vinh danh với hai giải thưởng tại World Business Outlook Awards 2026, gồm “Hãng hàng không có hoạt động quan hệ nhà đầu tư tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Investor Relations Airline – Global 2026) và “Chiến lược tài chính doanh nghiệp tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Corporate Finance Strategy – Global 2026). Các giải thưởng ghi nhận nỗ lực của hãng trong việc nâng cao chất lượng công bố thông tin với nhà đầu tư và xây dựng chiến lược huy động vốn nhằm hỗ trợ tăng trưởng dài hạn.
Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Khi hành lang pháp lý dần định hình, việc chủ động rà soát hệ thống và chuẩn hóa năng lực vận hành như cách EmbedIT và VNFITE phối hợp triển khai được xem là nền tảng để kiến tạo giá trị dài hạn.
Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Sau khi triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, Ngân hàng Nhà nước đã mở thêm kênh mua USD giao ngay nhằm bổ sung công cụ điều tiết thị trường tiền tệ và ngoại hối. Để làm rõ hiệu quả của các công cụ điều hành này, Phóng viên Thời báo Ngân hàng đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Vũ Mai Chi, Trưởng bộ môn Tiền tệ ngân hàng, Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng.
Doanh nghiệp trước bài toán tiếp cận và hấp thụ vốn

Doanh nghiệp trước bài toán tiếp cận và hấp thụ vốn

Trong cơ cấu doanh nghiệp Việt Nam, DNNVV đóng góp khoảng 50% GDP, 30% thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho hơn 5 triệu lao động, tương đương 45% tổng số việc làm trong khu vực doanh nghiệp. Những con số này cho thấy vai trò quan trọng của DNNVV đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò đó càng được khẳng định khi doanh nghiệp, doanh nhân được xác định là lực lượng quan trọng trong xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội đất nước; và kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.

'Ba đúng' để vốn ngân hàng tăng cường nội lực cho DNNVV

Bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu vừa thúc đẩy tăng trưởng 2 con số, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Để thực hiện mục tiêu này, NHNN đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp và các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Trong đó, Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV được kỳ vọng tạo thêm động lực cho nền kinh tế. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Thời báo Ngân hàng có cuộc trao đổi với ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV TP. Hồ Chí Minh (HCM-SME).
Từ hạt gạo ngon nhất thế giới đến cuộc chiến bảo vệ thương hiệu ST25

Từ hạt gạo ngon nhất thế giới đến cuộc chiến bảo vệ thương hiệu ST25

Hai lần được vinh danh “Gạo ngon nhất thế giới” vào năm 2019 và 2023, ST25 không chỉ khẳng định chất lượng gạo Việt Nam mà còn mở ra hành trình xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế. Đằng sau thành công ấy là hơn 30 năm nghiên cứu giống lúa, cuộc chiến pháp lý kéo dài 3 năm để bảo vệ thương hiệu và khát vọng nâng cao giá trị hạt gạo, thu nhập cho nông dân Việt Nam.
Sửa đổi Luật Bưu chính: Siết chặt bảo vệ dữ liệu cá nhân, hiện đại hóa phương thức quản lý

Sửa đổi Luật Bưu chính: Siết chặt bảo vệ dữ liệu cá nhân, hiện đại hóa phương thức quản lý

Trong bối cảnh chuyển đổi số, mỗi bưu gửi đều gắn liền với dữ liệu cá nhân, tình trạng lộ lọt thông tin từ nhãn dán bưu phẩm, đơn hàng đều có thể bị kẻ xấu lợi dụng để lừa đảo đang gây bức xúc lớn trong cử tri. Do vậy, cần thắt chặt quy định bảo vệ thông tin dữ liệu cá nhân và cụ thể hóa lộ trình chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Sản phẩm OCOP sàng lọc để nâng chất lượng

Sản phẩm OCOP sàng lọc để nâng chất lượng

Sau giai đoạn phát triển nhanh về số lượng, chương trình OCOP tại các địa phương đang bước vào quá trình sàng lọc, hướng đến những sản phẩm có chất lượng và sức cạnh tranh thực chất. Số sản phẩm còn hiệu lực giảm, trong khi nhóm 5 sao tăng lên. Song nâng chất lượng không thể dừng ở việc loại bỏ sản phẩm hết hạn chứng nhận, mà cần tiếp sức cho những chủ thể có tiềm năng nhưng còn khó khăn về nguồn lực.