Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.884 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Thế nào là doanh nghiệp nhà nước?

Tri Nhân
Tri Nhân  - 
Cách hiểu và định nghĩa thế nào là DN Nhà nước còn có sự khác biệt, gây lúng túng cho các bên liên quan, gây khó khăn trong quản lý, hình thức kế toán - kiểm toán, quyết định kinh doanh, cách điều hành đối với các DN; thậm chí cản trở hoạt động của DN.
aa
Thế nào là doanh nghiệp nhà nước? Đến 2020 phải cổ phần hóa 93 doanh nghiệp
Thế nào là doanh nghiệp nhà nước? Tìm giải pháp thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước tại doanh nghiệp
Thế nào là doanh nghiệp nhà nước? SCIC bán vốn thành công tại 999 doanh nghiệp

Mở rộng khái niệm, có thêm hơn 1200 DNNN

Theo Luật DN, thì DN Nhà nước (DNNN) là DN có 100% vốn Nhà nước, còn với DN mà Nhà nước giữ 50% vốn và hơn 50% thì áp dụng khung quản trị như công ty TNHH hoặc công ty cổ phần, Nhà nước thực hiện quyền của mình với tư cách là thành viên, là cổ đông.

Nhưng NQTW 5 khóa XII (NQ TW 5) lại coi DNNN có 2 loại: DN mà Nhà nước giữ 100% vốn và DN mà Nhà nước giữ cổ phần chi phối. Vì vậy, để thể chế hóa quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa XII cần đưa ra khái niệm DNNN mới trong Luật DN sửa đổi lần này. Tuy nhiên, định nghĩa “thế nào là DNNN” vẫn còn nhiều băn khoăn.

Thế nào là doanh nghiệp nhà nước?
Nhà máy Lọc dầu Dung Quất

Theo Tổng cục Thống kê, tính đến ngày 1/1/2018, cả nước có 1.204 DN 100% vốn Nhà nước thuộc mọi cấp độ quản lý; 1.282 công ty cổ phần có cổ phần Nhà nước lớn hơn 50% thuộc mọi cấp quản lý (bao gồm cả công ty con của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước). Với số liệu của Tổng cục Thống kê, nếu mở rộng tối đa khái niệm DNNN thì ít nhất có thêm 1.282 công ty cổ phần được gọi là DNNN và trở thành đối tượng điều chỉnh của pháp luật về DNNN. Như vậy số DNNN sẽ tăng lên.

Lo ngại về điều này, ông Phạm Đức Trung, Trưởng ban Ban nghiên cứu cải cách và phát triển DN của Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế trung ương (CIEM) phát biểu: “Số DN tăng lên này sẽ phải chịu sự điều chỉnh của nhiều luật mà trước đây không bị chi phối. Ngoài ra còn các văn bản, quy định khác dưới luật”.

Ông Trung dẫn ra hiện có tới 9 luật hiện hành đều quy định về chủ thể là “DNNN”: Luật Ngân sách Nhà nước (NSNN), Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng, Luật Quản lý tài sản công, Luật Tiếp cận thông tin, Bộ luật Dân sự, Luật Thủy lợi. Luật Lâm nghiệp, Luật Kiểm toán nhà nước. Trong đó có 3 luật gây tác động trực tiếp nếu DN được xác định là “DNNN” là Luật Đấu thầu, và Luật Xây dựng (Điều 60 và Điều 63), Luật Ngân sách Nhà nước (Điều 5, 35 và 37).

Là một nhân vật chủ chốt trong việc soạn thảo Luật DN sửa đổi, ông Phan Đức Hiếu - Phó Viện trưởng CIEM cho biết: “Nhất thiết phải làm rõ DN nào được gọi là DNNN, để từ đó có mô hình quản lý, quản trị phù hợp, tránh tình trạng áp đặt, cứ có vốn Nhà nước là bị quản lý như DNNN trong giai đoạn trước…”.

Chi phối là bao nhiêu

Theo NQTW 5 DNNN có 2 loại: DN mà Nhà nước giữ 100% vốn và DN mà Nhà nước giữ cổ phần chi phối. Nhưng thế nào là cổ phần chi phối? Ban soạn thảo Luật DN sửa đổi cũng đang lúng túng và gặp khó với vấn đề này. Giữ bao nhiêu cổ phần thì được coi là chi phối? Thế rồi công ty con cấp I, cấp II, cấp III của Tập đoàn, tổng công ty, nhóm công ty mẹ- công ty con có được xác định là DNNN không? DN do một DNNN giữ cổ phần chi phối (ví dụ SCIC) có phải là DNNN không?…

Thế nào là doanh nghiệp nhà nước?

Mở rộng khái niệm DN đến đâu sẽ tạo ra nhiều thay đổi đến đó và sẽ có thêm nhiều tác động. “Việc sửa đổi khái niệm sẽ mở rộng phạm vi, đối tượng được áp dụng và thay đổi cách quản trị của các DNNN. Các DN này sẽ phải tuân thủ hàng loạt các luật và các quy định về nhân sự, kiểm toán, thanh tra…”, ông Lê Song Lai, Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) cho biết. Hiện SCIC đang quản lý 144 DN, có 51% có vốn Nhà nước.

Ông Hoàng Trường Giang, Ban Kinh tế TW, cho biết, sở dĩ NQTW 5 đưa ra khái niệm DNNN bao gồm cả DN có cổ phần Nhà nước chi phối là do mục tiêu của Nghị quyết là cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả DNNN, để cơ bản là sau năm 2020, kể cả tập đoàn và tổng công ty sẽ đa sở hữu, không còn DN 100% vốn Nhà nước nữa.

Nguyên Viện trưởng CIEM, ông Lê Xuân Bá lưu ý khái niệm DNNN theo NQTW 5 và nhấn mạnh từ “hoặc” (DNNN là DN do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ hoặc cổ phần, vốn góp chi phối). Theo ông, “hoặc” và “và” là 2 khái niệm khác nhau và cần làm rõ.

Bày tỏ quan điểm cá nhân, ông Bá nói: “Không nên mở rộng phạm vi quy định đối với DNNN, nhất là đối với trường hợp Nhà nước góp ít vốn. Bên cạnh đó, cũng cần lưu ý rằng trên thực tế thì khu vực DN thường hoạt động thiếu hiệu quả hơn so với DN tư nhân”. Ông Lê Xuân Bá góp ý đơn vị soạn thảo nội dung sửa đổi Luật DN cần bám sát quan điểm đổi mới, đưa các ý tưởng, nội dung tiến bộ vào luật nhằm phục vụ mục tiêu hỗ trợ DN phát triển tối đa, với tinh thần cởi mở và minh bạch.

Ông Đặng Đức Đạm, nguyên Phó viện trưởng CIEM đề nghị dứt khoát rằng không nên sửa khái niệm DNNN, không mở rộng khái niệm DNNN. “Chỉ cần nói DNNN là DN có vốn Nhà nước chi phối là đủ, không cần nói 100% hay 51% vốn nhà nước. 100% vốn Nhà nước cũng là chi phối chứ?”- ông Đạm nói.

Về vấn đề này, nhóm nghiên cứu của CIEM đưa ra 4 phương án xác định DNNN là khi: Nhà nước giữ hơn 65% vốn điều lệ: mức độ chi phối là tuyệt đối, Nhà nước quyết định tất cả các vấn đề hệ trọng của DN; Nhà nước giữ 50% vốn điều lệ: mức độ chi phối chủ động cộng với quyết định phần lớn các vấn đề quan trọng của DN (gồm nhân sự, điều lệ); CIEM cho rằng đây là phương án hợp lý nhất; Hơn 35% vốn điều lệ: mức độ chi phối là thụ động/thực hiện quyền phủ quyết để định hướng DN; Chỉ cần có vốn nhà nước, Nhà nước có quyền trực tiếp/gián tiếp bổ nhiệm các thành viên HĐQT, tổng giám đốc, quyết định điều lệ DN: mức độ chi phối là quyết định những vấn đề lớn của DN không phụ thuộc vào tỷ lệ sở hữu.

Tri Nhân

Tin liên quan

Tin khác

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Dòng vốn đầu tư quốc tế đang dịch chuyển vào các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất tiên tiến và đổi mới sáng tạo. Các tập đoàn toàn cầu không chỉ quan tâm đến chi phí, ưu đãi mà còn chú trọng năng lực vận hành, trình độ công nghệ và hệ sinh thái cung ứng. Điều này mở ra cơ hội nhưng cũng đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu nâng cấp năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

PETROCONs tìm nhà đầu tư khu đất 3.400 m2 tại Tam Đảo

Thông tin từ Tổng công ty Cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam (PETROCONS) cho biết, đang tìm nhà đầu tư khu đất rộng 3.400 m2 tại xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ.
Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet giành cú đúp giải thưởng toàn cầu về quan hệ nhà đầu tư và chiến lược tài chính doanh nghiệp

Vietjet vừa được vinh danh với hai giải thưởng tại World Business Outlook Awards 2026, gồm “Hãng hàng không có hoạt động quan hệ nhà đầu tư tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Investor Relations Airline – Global 2026) và “Chiến lược tài chính doanh nghiệp tốt nhất toàn cầu 2026” (Best Corporate Finance Strategy – Global 2026). Các giải thưởng ghi nhận nỗ lực của hãng trong việc nâng cao chất lượng công bố thông tin với nhà đầu tư và xây dựng chiến lược huy động vốn nhằm hỗ trợ tăng trưởng dài hạn.
Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Hợp tác đầu tư EmbedIT - VNFITE: Lời giải cho bài toán rủi ro và tuân thủ trong kỷ nguyên số hóa tài chính

Khi hành lang pháp lý dần định hình, việc chủ động rà soát hệ thống và chuẩn hóa năng lực vận hành như cách EmbedIT và VNFITE phối hợp triển khai được xem là nền tảng để kiến tạo giá trị dài hạn.
Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ và mua USD giao ngay ghi nhận những kết quả tích cực

Sau khi triển khai nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, Ngân hàng Nhà nước đã mở thêm kênh mua USD giao ngay nhằm bổ sung công cụ điều tiết thị trường tiền tệ và ngoại hối. Để làm rõ hiệu quả của các công cụ điều hành này, Phóng viên Thời báo Ngân hàng đã có cuộc trao đổi với PGS. TS. Vũ Mai Chi, Trưởng bộ môn Tiền tệ ngân hàng, Khoa Ngân hàng, Học viện Ngân hàng.
Doanh nghiệp trước bài toán tiếp cận và hấp thụ vốn

Doanh nghiệp trước bài toán tiếp cận và hấp thụ vốn

Trong cơ cấu doanh nghiệp Việt Nam, DNNVV đóng góp khoảng 50% GDP, 30% thu ngân sách nhà nước và tạo việc làm cho hơn 5 triệu lao động, tương đương 45% tổng số việc làm trong khu vực doanh nghiệp. Những con số này cho thấy vai trò quan trọng của DNNVV đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò đó càng được khẳng định khi doanh nghiệp, doanh nhân được xác định là lực lượng quan trọng trong xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội đất nước; và kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.

'Ba đúng' để vốn ngân hàng tăng cường nội lực cho DNNVV

Bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu vừa thúc đẩy tăng trưởng 2 con số, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Để thực hiện mục tiêu này, NHNN đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp và các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Trong đó, Chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và DNNVV được kỳ vọng tạo thêm động lực cho nền kinh tế. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Thời báo Ngân hàng có cuộc trao đổi với ông Phạm Văn Triêm, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV TP. Hồ Chí Minh (HCM-SME).
Từ hạt gạo ngon nhất thế giới đến cuộc chiến bảo vệ thương hiệu ST25

Từ hạt gạo ngon nhất thế giới đến cuộc chiến bảo vệ thương hiệu ST25

Hai lần được vinh danh “Gạo ngon nhất thế giới” vào năm 2019 và 2023, ST25 không chỉ khẳng định chất lượng gạo Việt Nam mà còn mở ra hành trình xây dựng thương hiệu trên thị trường quốc tế. Đằng sau thành công ấy là hơn 30 năm nghiên cứu giống lúa, cuộc chiến pháp lý kéo dài 3 năm để bảo vệ thương hiệu và khát vọng nâng cao giá trị hạt gạo, thu nhập cho nông dân Việt Nam.
Sửa đổi Luật Bưu chính: Siết chặt bảo vệ dữ liệu cá nhân, hiện đại hóa phương thức quản lý

Sửa đổi Luật Bưu chính: Siết chặt bảo vệ dữ liệu cá nhân, hiện đại hóa phương thức quản lý

Trong bối cảnh chuyển đổi số, mỗi bưu gửi đều gắn liền với dữ liệu cá nhân, tình trạng lộ lọt thông tin từ nhãn dán bưu phẩm, đơn hàng đều có thể bị kẻ xấu lợi dụng để lừa đảo đang gây bức xúc lớn trong cử tri. Do vậy, cần thắt chặt quy định bảo vệ thông tin dữ liệu cá nhân và cụ thể hóa lộ trình chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Sản phẩm OCOP sàng lọc để nâng chất lượng

Sản phẩm OCOP sàng lọc để nâng chất lượng

Sau giai đoạn phát triển nhanh về số lượng, chương trình OCOP tại các địa phương đang bước vào quá trình sàng lọc, hướng đến những sản phẩm có chất lượng và sức cạnh tranh thực chất. Số sản phẩm còn hiệu lực giảm, trong khi nhóm 5 sao tăng lên. Song nâng chất lượng không thể dừng ở việc loại bỏ sản phẩm hết hạn chứng nhận, mà cần tiếp sức cho những chủ thể có tiềm năng nhưng còn khó khăn về nguồn lực.