“Chìa khóa” tín dụng mở cánh cửa hoàn lương ở xứ Nghệ

Niềm tin được “đánh thức” từ dòng vốn nhỏ

Thực tế cho thấy, rào cản lớn nhất đối với người chấp hành xong án phạt tù không chỉ là thiếu việc làm, định kiến xã hội, mặc cảm trong chính bản thân mà còn thiếu vốn để đầu tư cho sản xuất, kinh doanh… Không việc làm, không thu nhập, con đường phía trước trở nên mờ mịt, dễ khiến họ rơi vào vòng xoáy cũ…

Bởi vậy, sự ra đời của Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù không chỉ là một chính sách kinh tế, mà còn là một thông điệp nhân văn sâu sắc: Xã hội không quay lưng với những người biết hối cải. Cùng với cả nước, tại Nghệ An từ khi chính sách được triển khai (ngày 10/10/2023) đến nay, chương trình đã nhanh chóng đi vào cuộc sống, trở thành “phao cứu sinh” cho nhiều hoàn cảnh. Những khoản vay ưu đãi, dù không lớn, nhưng được trao đúng lúc, đúng người, đã góp phần đánh thức ý chí vươn lên, khơi dậy khát vọng làm lại cuộc đời.

Anh Nguyễn Công H., trú xã Minh Hợp, từng phải trả giá bằng bản án 1 năm tù giam vì tội cố ý gây thương tích. Ngày trở về, trước mắt anh là một thực tại nhiều trăn trở: Gia đình có đất đồi nhưng không có vốn sản xuất, cuộc sống thiếu trước hụt sau, tương lai mờ mịt...

Sau đó, vợ chồng anh được giải ngân 100 triệu đồng từ chương trình tín dụng dành cho người chấp hành xong án phạt tù. Số tiền ấy, với nhiều người có thể không lớn, nhưng với anh H., đó là cơ hội để bắt đầu lại. Anh mua hơn 6,5 vạn cây keo giống, đầu tư phân bón, cải tạo đất đồi. Những ngày đầu, hai vợ chồng vừa làm vừa lo, vừa hy vọng vừa thấp thỏm. Nhưng rồi, từng mầm cây bén rễ, xanh lên giữa đất trời nắng gió miền Trung, như niềm tin hồi sinh trong lòng người…. “Ngân hàng đã tạo điều kiện về vốn, chính quyền rồi người thân, láng giềng giúp đỡ, động viên, hai vợ chồng động viên nhau khó mấy, khổ mấy cũng phải cố gắng”, anh H. chia sẻ.

Theo từng ngày, đến nay đồi keo của gia đình hiện đang phát triển tươi tốt, dự kiến khoảng hai năm nữa sẽ cho thu hoạch. Với nguồn thu này, gia đình anh không chỉ trả được nợ mà còn có thể tiếp tục tái đầu tư, chăm lo cho con cái học hành.

Tín dụng chính sách đã và đang trở thành điểm tựa cho nhiều người hoàn lương ở Nghệ An.

Câu chuyện của anh H. không phải là cá biệt. Ở nhiều địa phương khác của Nghệ An, những “hạt giống” niềm tin cũng đang được gieo lên từ đồng vốn chính sách. Anh Nguyễn Văn H., trú xóm 4, xã Phúc Lộc, sau khi chấp hành xong bản án 4 năm tù về tội cố ý gây thương tích, trở về trong hoàn cảnh gần như trắng tay. Cơ sở sản xuất đồ gỗ từng ăn nên làm ra trước đó rơi vào đình trệ: thiếu vốn, thiếu máy móc, thị trường bị thu hẹp… Trong thời điểm khó khăn ấy, thông qua sự giới thiệu của Công an xã và Tổ tiết kiệm và vay vốn, anh H. được tiếp cận chính sách vay vốn theo Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg. Với 100 triệu đồng được Phòng giao dịch NHCSXH Nghi Lộc giải ngân, anh mạnh dạn đầu tư máy móc, khôi phục sản xuất.

Đến nay, xưởng gỗ của anh cho thu nhập ổn định, tạo việc làm cho 8 lao động địa phương. Không chỉ phục hồi kinh tế gia đình, anh còn góp phần tạo sinh kế cho nhiều người khác… “Ra tù, tôi phải làm lại từ con số âm chứ không phải là con số không nữa. 100 triệu đồng từ chương trình tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù không chỉ giúp tôi có nguồn vốn để tái đầu tư sản xuất mà còn cho tôi sự động viên, thấy rõ được sự tin tưởng của mọi người. Đây là động lực để tôi phấn đấu sửa chữa lỗi lầm, làm lại cuộc đời”, anh H. tâm sự.

Tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chính sách; hướng dẫn người vay xây dựng phương án sản xuất phù hợp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn...

Chung tay giảm tái phạm, giữ vững an ninh trật tự

Không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ từng cá nhân, tín dụng chính sách dành cho người chấp hành xong án phạt tù tại Nghệ An đang lan tỏa những giá trị tích cực trên phạm vi rộng hơn. Tính đến ngày 30/3/2026, tổng doanh số cho vay của chương trình đạt gần 45 tỷ đồng, với 463 khách hàng còn dư nợ. Nhiều phòng giao dịch có dư nợ lớn như: Diễn Châu hơn 4,3 tỷ đồng, Yên Thành 4,7 tỷ đồng, Anh Sơn hơn 5,5 tỷ đồng…

Đằng sau những con số ấy là hàng trăm câu chuyện hoàn lương, những gia đình dần ổn định cuộc sống, cộng đồng thêm bình yên. Theo đại diện UBND xã Nghi Lộc, nguồn vốn ưu đãi không chỉ giúp người chấp hành xong án phạt tù phát triển kinh tế, có thu nhập ổn định mà còn là nguồn động viên tinh thần, giúp họ đoạn tuyệt với quá khứ, tự tin làm lại cuộc đời, qua đó góp phần giảm tỷ lệ tái phạm tội, giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn.

Để chính sách đi vào cuộc sống một cách hiệu quả, trước đó NHCSXH chi nhánh tỉnh Nghệ An đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh và chính quyền các cấp. Đặc biệt, việc ký kết chương trình phối hợp giai đoạn 2024 - 2028 giữa NHCSXH và lực lượng công an đã tạo nên một cơ chế triển khai đồng bộ, chặt chẽ. 100% phòng giao dịch của chi nhánh đã ký kết với công an cấp xã, bảo đảm việc rà soát, xác nhận đối tượng đủ điều kiện vay vốn được thực hiện minh bạch, đúng quy định. Đây chính là “chốt chặn” quan trọng để dòng vốn đến đúng người, đúng nhu cầu.

Các chương trình từ tín dụng chính sách đã và đang phát huy hiệu quả ở Nghệ An.

Ông Hoàng Sơn Lam, Phó Giám đốc NHCSXH chi nhánh tỉnh Nghệ An cho biết, ngoài việc giải ngân kịp thời, thủ tục nhanh gọn, sự phối hợp của các ngành, các cấp đóng vai trò hết sức quan trọng. Trong đó, lực lượng công an là đơn vị nắm rõ hoàn cảnh, đánh giá khách quan về ý thức chấp hành pháp luật cũng như ý chí vươn lên của người vay, làm căn cứ quan trọng để bình xét. Bên cạnh đó, vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác, các Tổ tiết kiệm và vay vốn cũng như chính quyền địa phương được phát huy hiệu quả trong việc hướng dẫn, giám sát và hỗ trợ người vay sử dụng vốn đúng mục đích, có hiệu quả.

Tuy vậy, quá trình triển khai chính sách vẫn còn những khó khăn nhất định. Một bộ phận người dân và đối tượng thụ hưởng chưa hiểu đầy đủ về chính sách, còn tâm lý e ngại khi tiếp cận vốn. Có trường hợp thiếu kỹ năng sản xuất, kinh doanh, chưa mạnh dạn vay vốn vì sợ rủi ro. Số lượng doanh nghiệp tham gia tạo việc làm cho người chấp hành xong án phạt tù còn hạn chế. Ngoài ra, mức vay tối đa 100 triệu đồng/người hiện nay vẫn còn thấp so với nhu cầu thực tế, nhất là đối với các mô hình sản xuất có quy mô. Quy định thời gian được vay trong vòng 5 năm kể từ khi chấp hành xong án phạt tù cũng chưa thực sự phù hợp với thực tiễn…

Trước những “nút thắt” này, NHCSXH chi nhánh tỉnh Nghệ An đang tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chính sách; đồng thời tăng cường hướng dẫn người vay xây dựng phương án sản xuất phù hợp, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Việc lồng ghép tín dụng với đào tạo nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật cũng được chú trọng nhằm giúp người vay không chỉ có vốn mà còn có kiến thức, kỹ năng để phát triển bền vững…

Có thể nói, tín dụng chính sách theo Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg đang từng bước khẳng định vai trò là “cầu nối” đưa những người từng lầm lỡ trở lại với cuộc sống lương thiện. Ở xứ Nghệ, những đồng vốn ấy không chỉ giúp làm ăn, mà còn khơi dậy niềm tin, đánh thức ý chí và mở ra một hành trình mới - hành trình của sự hoàn lương, của khát vọng sống tốt và đóng góp cho xã hội.