Chủ tịch Fed cảnh báo: Bùng nổ AI tạo ra "lượng hoạt động kinh tế lớn bất thường"

Chủ tịch Fed cảnh báo bùng nổ AI tạo ra "lượng hoạt động kinh tế bất thường lớn"

Hôm thứ Tư, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell cho biết Mỹ đang chứng kiến “lượng hoạt động kinh tế lớn bất thường từ làn sóng phát triển AI”, một sự thừa nhận hiếm hoi từ Fed rằng đà bùng nổ này không chỉ vượt tầm mà lợi ích còn đang nghiêng hẳn về phía tầng lớp giàu có.

Sự mất cân đối này không chỉ dừng ở thị trường tài chính. Khoảng 70% tăng trưởng kinh tế Mỹ đến từ tiêu dùng hộ gia đình, nhưng phần lớn các hộ vẫn sống dựa vào lương tháng. Bức tranh nhu cầu tiêu dùng hiện nay mang hình dạng “chữ K”, khi nhiều gia đình phải cắt giảm chi tiêu cho nhu yếu phẩm, trong khi giới giàu vẫn chi mạnh tay cho du lịch, công nghệ và hàng xa xỉ, và xu hướng này tiếp tục trong tháng 8. Hiện tại, sự phục hồi lạm phát phụ thuộc lớn vào trạng thái cân bằng mong manh này.

“Chi tiêu nhiều khả năng nghiêng về nhóm thu nhập cao hơn”, ông Powell nói với phóng viên sau cuộc họp chính sách mới nhất của Fed và thêm rằng: “Nhiều minh chứng thực tế đang phản ánh rõ ràng hiện tượng này”.

Sự thiên lệch này ngày càng rõ ràng trên thị trường. Chỉ bảy công ty gồm: Microsoft, Nvidia, Apple, Alphabet, Meta, Amazon và Tesla, hiện chiếm hơn 30% giá trị S&P 500. Việc các tập đoàn này liên tục đổ vốn vào AI đã giữ đầu tư doanh nghiệp ở mức dương, ngay cả khi tăng trưởng việc làm tổng thể chậm lại. Goldman Sachs ước tính chi tiêu cho AI chiếm gần như toàn bộ mức tăng 7% theo năm của đầu tư vốn doanh nghiệp mùa xuân vừa qua.

Những bình luận này nhấn mạnh một mối lo ngại ngày càng tăng tại Fed, dù tăng trưởng GDP danh nghĩa vẫn trên 1,5%, nhưng cấu trúc tăng trưởng lại thiếu cân bằng, khác với các chu kỳ bùng nổ trước đây như nhà ở hay sản xuất.

Ông Powell lưu ý rằng “sinh viên mới tốt nghiệp, người trẻ, và cộng đồng thiểu số” đang gặp khó trong việc tìm việc làm trong bối cảnh thị trường lao động hạ nhiệt, trong khi tầng lớp giàu có vẫn chi tiêu thoải mái và doanh nghiệp thì dồn tiền vào công nghệ mũi nhọn.

Ông mô tả tình trạng hiện nay là “môi trường ít sa thải, ít tuyển dụng”, nơi các đợt cắt giảm nhân sự còn hiếm nhưng tạo việc làm mới đã gần như ngưng trệ. Sự kết hợp giữa tăng trưởng tập trung vào AI và lợi ích dồn cho giới giàu có nguy cơ làm sâu thêm bất bình đẳng, đồng thời khiến Fed khó cân bằng giữa hai mục tiêu kiểm soát lạm phát và toàn dụng việc làm.

Sự lệch pha này còn nới rộng khoảng cách giữa Phố Wall và Main Street. Trong khi giới giàu chi tiêu thoải mái và các “ông lớn” công nghệ rót hàng tỷ USD vào trung tâm dữ liệu và chip, dữ liệu việc làm điều chỉnh cho thấy nền kinh tế chỉ tạo ra 22.000 việc làm trong tháng 8, với tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,3%.

Chủ tịch Powell cho rằng đầu tư AI “bất thường lớn” có thể giúp duy trì tăng trưởng trên bề mặt, nhưng không mang lại nhiều cải thiện cho thị trường lao động rộng lớn.

“Tỷ lệ tìm việc chung đang ở mức rất, rất thấp. Nếu các đợt sa thải bắt đầu tăng, sẽ không có nhiều nhu cầu tuyển dụng bổ sung”, ông nói.