Cổ phiếu định giá thấp, đón sóng lợi nhuận

Dòng tiền được kỳ vọng tiếp tục phân hóa sau kỳ nghỉ lễ, hướng tới những cổ phiếu có nền tảng lợi nhuận tốt và mức định giá còn dư địa - ảnh: PV

Thị trường chứng khoán Việt Nam trở lại giao dịch sau kỳ nghỉ lễ trong bối cảnh tâm lý nhà đầu tư có thể chịu tác động từ những biến động trên thị trường quốc tế. Giá dầu tăng mạnh do căng thẳng địa chính trị, lợi suất trái phiếu Mỹ đi lên và đồng USD mạnh là những yếu tố cần theo dõi. Tuy nhiên, đây chưa phải lý do để đánh đồng rủi ro bên ngoài với sự suy giảm giá trị của doanh nghiệp trong nước.

VN-Index cao, nhưng cổ phiếu chưa đắt

Điểm đáng chú ý hơn lúc này nằm ở sự lệch pha giữa VN-Index và mặt bằng cổ phiếu. Chỉ số đã vượt 1.800 điểm, nhưng độ rộng thị trường vẫn khá hẹp, trong khi nhiều nhóm ngành đang giao dịch dưới mức định giá trung bình lịch sử.

VN-Index kết thúc tháng 8 tại 1.832,12 điểm, tăng 5,6%. Tuy nhiên, mức tăng của chỉ số tiếp tục chịu ảnh hưởng đáng kể từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Riêng VIC đóng góp khoảng 38,39 điểm vào mức tăng của VN-Index.

Trong khi đó, chỉ 39,8% số cổ phiếu nằm trên đường MA50 và 26,7% nằm trên MA200. Đây là tỷ lệ khá thấp nếu đặt cạnh mức điểm hiện tại của chỉ số, cho thấy đà tăng chưa lan tỏa rộng.

Nói cách khác, VN-Index ở trên 1.800 điểm không đồng nghĩa phần lớn cổ phiếu đã trở nên đắt đỏ.

Ở góc độ định giá, P/E của VN-Index hiện khoảng 12,6 lần, thấp hơn mức bình quân 3 năm khoảng 13,1 lần. Đáng chú ý, nếu loại nhóm Vingroup, P/E của phần còn lại thị trường chỉ khoảng 10,6 lần, tương ứng vùng thấp quanh -2 độ lệch chuẩn so với mức trung bình 3 năm.

Đây là điểm khác biệt đáng chú ý giữa việc nhìn vào điểm số và nhìn vào giá trị. Khi loại bỏ ảnh hưởng của nhóm vốn hóa lớn, mức giá nhà đầu tư đang trả cho mỗi đồng lợi nhuận của phần lõi thị trường vẫn tương đối thấp.

Dữ liệu MoneyGain cũng cho thấy nhiều nhóm ngành đang giao dịch dưới P/E bình quân 3 năm. Ngân hàng khoảng 8,9 lần; dầu khí 8,5 lần; điện - nước - xăng dầu khí đốt 10,9 lần; hàng và dịch vụ công nghiệp 11,5 lần; bán lẻ và bảo hiểm cùng quanh 12,3 lần.

Như vậy, câu chuyện sau kỳ nghỉ lễ không nhất thiết là thị trường tăng hay giảm bao nhiêu điểm, mà là dòng tiền sẽ tìm đến nhóm cổ phiếu nào có sự cân bằng tốt hơn giữa định giá và tăng trưởng lợi nhuận.

Lợi nhuận là “bộ lọc” quan trọng

Định giá thấp chỉ thực sự có ý nghĩa khi doanh nghiệp còn dư địa tăng trưởng. Đây là yếu tố giúp triển vọng thị trường trở nên tích cực hơn nếu nhìn từ mùa báo cáo kết quả kinh doanh.

Tính đến ngày 28/8, có 1.134/1.522 doanh nghiệp, đại diện 99,6% vốn hóa thị trường, đã công bố kết quả kinh doanh. Doanh thu toàn thị trường tăng khoảng 36,5%, trong khi lợi nhuận tăng hơn 50%.

Tăng trưởng lợi nhuận cao hơn đáng kể so với mức tăng của doanh thu cho thấy hiệu quả hoạt động của nhiều doanh nghiệp đang được cải thiện. Trong bối cảnh đó, những nhóm vừa có mức P/E thấp, vừa duy trì tăng trưởng lợi nhuận sẽ có lợi thế hơn khi dòng tiền quay trở lại.

Theo CTCP Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam, dầu khí và thực phẩm - đồ uống là hai nhóm đáng chú ý trên tiêu chí này.

Căng thẳng tại Trung Đông khiến giá dầu Brent có thời điểm lên 95 USD/thùng. Tuy nhiên, với cổ phiếu dầu khí, tác động đáng quan tâm không chỉ nằm ở biến động giá dầu trong ngắn hạn mà còn ở khả năng hình thành một chu kỳ đầu tư thượng nguồn mới tại Việt Nam.

Nếu giá dầu duy trì ở mức đủ hấp dẫn, hoạt động thăm dò và khai thác có thể được thúc đẩy, kéo theo nhu cầu đối với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ dầu khí.

Đây là lý do nhóm dầu khí đang có sức hút nhất định khi vừa sở hữu mức định giá thấp, vừa có tăng trưởng lợi nhuận mạnh. Trong quý II/2026, lợi nhuận toàn ngành tăng khoảng 250,7% so với cùng kỳ, trong khi P/E ngành chỉ khoảng 8,5 lần, thấp hơn đáng kể mặt bằng lịch sử.

PVS là trường hợp đáng chú ý. Quý II/2026, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu khoảng 8.574 tỷ đồng, tăng 16,5%; lợi nhuận đạt 531 tỷ đồng, tăng 48,1%.

P/E của PVS hiện khoảng 9,6 lần, thấp hơn nhiều mức bình quân 5 năm khoảng 16,5 lần. Cùng với kết quả kinh doanh, sức mạnh giá và lực cầu đối với cổ phiếu cũng có sự cải thiện.

Nếu dầu khí được hỗ trợ bởi chu kỳ đầu tư, thực phẩm - đồ uống lại đang đứng trước câu chuyện phục hồi hiệu quả kinh doanh.

Lợi nhuận toàn ngành trong quý II/2026 tăng khoảng 37,5%, trong khi P/E khoảng 14,4 lần, gần vùng -2 độ lệch chuẩn trong 3 năm và thấp hơn đáng kể mức bình quân 18,8 lần.

Điều này tạo ra một trạng thái đáng chú ý; lợi nhuận đang phục hồi nhưng định giá chưa tăng tương ứng.

MSN là ví dụ tiêu biểu. Lợi nhuận thuộc cổ đông công ty mẹ của doanh nghiệp tăng 377,4% trong năm 2024 và tiếp tục tăng 105,5% trong năm 2025. Sang quý II/2026, doanh thu đạt khoảng 28.118 tỷ đồng, tăng 53,5%, trong khi lợi nhuận đạt 3.125 tỷ đồng, tăng 202,8%.

Nếu tăng trưởng lợi nhuận tiếp tục được duy trì, khả năng định giá được cải thiện sẽ là một trong những động lực quan trọng đối với nhóm cổ phiếu này.

Bên cạnh dầu khí và thực phẩm - đồ uống, ngân hàng vẫn là nhóm cần được theo dõi khi P/E toàn ngành chỉ khoảng 8,9 lần.

HDBank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm 2026 đạt 13.202 tỷ đồng, tăng 31%. Tiền gửi khách hàng tăng 20,6%, tín dụng tăng 18,9%, cho thấy quy mô hoạt động tiếp tục mở rộng.

Trong khi đó, VPBank đang triển khai kế hoạch nâng vốn điều lệ từ hơn 79.300 tỷ đồng lên hơn 106.200 tỷ đồng. Việc tăng vốn giúp ngân hàng củng cố bộ đệm vốn và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng tín dụng trong những năm tới.

VPB cũng gây chú ý khi xuất hiện trong rổ FTSE, cùng với câu chuyện tăng vốn lớn. Đây có thể trở thành yếu tố hỗ trợ dòng tiền khi các quỹ và nhà đầu tư tổ chức cơ cấu danh mục.

Chọn cổ phiếu thay vì chạy theo chỉ số

Rủi ro đối với thị trường sau kỳ nghỉ lễ vẫn hiện hữu. Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,8%, đồng USD mạnh và căng thẳng địa chính trị có thể khiến dòng tiền trở nên thận trọng hơn.

Tuy nhiên, tác động của các yếu tố này cần được đánh giá qua khả năng ảnh hưởng tới lợi nhuận và dòng tiền của từng doanh nghiệp, thay vì chỉ phản ứng theo biến động giá ngắn hạn.

Với VN-Index đang ở vùng cao nhưng độ rộng thị trường thấp, cơ hội nhiều khả năng sẽ tiếp tục phân hóa. Những cổ phiếu đã tăng mạnh và kéo chỉ số có thể không còn là lựa chọn duy nhất; ngược lại, nhóm doanh nghiệp có P/E thấp hơn lịch sử, lợi nhuận tăng trưởng và triển vọng kinh doanh rõ ràng có thể trở thành điểm đến của dòng tiền.

Sau kỳ nghỉ lễ, vì vậy, bài toán của nhà đầu tư không đơn thuần là dự báo VN-Index sẽ tăng hay giảm, mà là tìm kiếm những cổ phiếu mà giá chưa phản ánh hết tăng trưởng lợi nhuận.

Trong môi trường thông tin quốc tế nhiều bất định, định giá và lợi nhuận sẽ tiếp tục là hai “bộ lọc” quan trọng. Đây cũng là cơ sở để thị trường chuyển từ giai đoạn tăng điểm nhờ một số cổ phiếu vốn hóa lớn sang giai đoạn phân hóa mạnh hơn, trong đó dòng tiền ưu tiên những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản và câu chuyện tăng trưởng đủ thuyết phục.