Công nghiệp tăng tốc, xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng điều hành họp báo (Ảnh: TH)

Sản xuất, thương mại cùng duy trì đà tăng

Ngày 7/10, tại họp báo thường kỳ quý III, Bộ Công Thương cho biết hoạt động sản xuất, thương mại và năng lượng trong 9 tháng đầu năm 2026 nhìn chung duy trì xu hướng khả quan trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động nhanh, phức tạp và khó lường.

Ở trong nước, nền kinh tế phục hồi mạnh, nhu cầu đầu vào cho sản xuất, đầu tư mở rộng của khu vực FDI và đơn hàng xuất khẩu đồng loạt tăng, kéo theo nhu cầu lớn về điện, nguyên nhiên liệu và máy móc. Tiêu dùng nội địa, du lịch và dịch vụ tiếp tục khởi sắc nhờ các chương trình kích cầu.

Trong bối cảnh đó, sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì tăng trưởng. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tháng 9 tăng 16,65% so với cùng kỳ và tăng 3,26% so với tháng trước. Lũy kế 9 tháng, IIP tăng 12,33%, sát kịch bản 9 tháng là 12,28%.

Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng công nghiệp tăng dần qua các quý, từ 10,5% trong quý I lên 11,2% trong quý II và 14,8% trong quý III. Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò động lực chính với mức tăng 12,93%; riêng tháng 9 tăng 17,12%.

Tuy nhiên, tăng trưởng công nghiệp chưa đồng đều giữa các địa phương, một số trung tâm công nghiệp lớn vẫn tăng dưới ngưỡng mục tiêu. Vì vậy, theo Bộ Công Thương, duy trì tốc độ tăng cao của công nghiệp chế biến, chế tạo trong quý IV có ý nghĩa quyết định đối với khả năng hoàn thành mục tiêu cả năm.

Cùng với sản xuất, thị trường trong nước tiếp tục phát huy vai trò bệ đỡ tăng trưởng. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tháng 9 ước đạt 690,6 nghìn tỷ đồng, tăng 14,1% so với cùng kỳ và 1,7% so với tháng trước. Lũy kế 9 tháng đạt 5.925,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4%, nằm trong dải mục tiêu cả năm và vượt kế hoạch 9 tháng 1,4%. Riêng quý III ước đạt khoảng 2.039 nghìn tỷ đồng, tăng 14,5%.

Xuất nhập khẩu là một điểm sáng nổi bật. Kim ngạch xuất khẩu 9 tháng tăng 24,5%; riêng tháng 9 tăng 39,1%, mức cao nhất kể từ đầu năm. Khu vực FDI chiếm 80,6% tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng 29,2%, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước tăng 8,1%. Động lực tăng trưởng tập trung chủ yếu vào nhóm điện tử, máy móc và thiết bị.

Một trụ cột khác được duy trì là an ninh năng lượng. Hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định, đáp ứng đủ nhu cầu cho sản xuất và đời sống. Điện sản xuất và nhập khẩu trong 9 tháng đạt 266,58 tỷ kWh, tăng 9,65% so với cùng kỳ và đạt khoảng 76% kế hoạch năm. Riêng tháng 9 đạt 30,73 tỷ kWh, tăng 11,95%.

Điện thương phẩm đạt 237,19 tỷ kWh, tăng 9,66%. Trong đó, khu vực công nghiệp và xây dựng đạt 122,18 tỷ kWh, tăng 8,32%; khu vực thương mại, khách sạn, nhà hàng tăng 13,61%. Tỷ lệ dự phòng công suất nguồn khoảng 26%, cao hơn mục tiêu 21,8%. Nguồn cung xăng dầu cũng được bảo đảm, không để xảy ra đứt gãy dù giá dầu thế giới biến động.

Thương mại điện tử tiếp tục mở rộng khi tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng đạt 68%, vượt mục tiêu. Tuy nhiên, quy mô thị trường B2C mới tăng 19,5%, chưa đạt mục tiêu 20-22%. Bộ Công Thương xác định trọng tâm quý IV cần chuyển mạnh từ mở rộng mức độ tham gia sang nâng cao hiệu quả giao dịch, chất lượng dịch vụ và năng lực quản lý nền tảng số.

Toàn cảnh họp báo (Ảnh TH)

Tăng tốc quý IV, củng cố các động lực tăng trưởng

Các rào cản kỹ thuật, thuế quan, tiêu chuẩn xanh tiếp tục gia tăng, cùng nguy cơ biến động từ những thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc. Trong nước, tăng trưởng sản xuất công nghiệp vẫn tiềm ẩn rủi ro giảm tốc do những điểm nghẽn về đơn hàng, nguyên vật liệu và tiến độ bổ sung nguồn điện; sức mua thị trường nội địa cùng thương mại điện tử phục hồi chưa đủ mạnh.

Trước yêu cầu hoàn thành cao nhất các mục tiêu năm 2026, Bộ Công Thương xác định trước hết phải tập trung tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phục hồi sản xuất công nghiệp. Trọng tâm là giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn về đơn hàng, nguyên vật liệu; hỗ trợ tối đa doanh nghiệp chế biến, chế tạo và đẩy nhanh tiến độ đưa các dự án công nghiệp lớn, có khả năng tạo ngay sản lượng mới, vào vận hành trong năm.

Bảo đảm an ninh năng lượng tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm. Bộ sẽ thúc đẩy tiến độ thi công, hoàn thành các dự án nguồn điện, lưới điện trọng điểm; rà soát, cập nhật phương án vận hành hệ thống điện theo các kịch bản phụ tải đỉnh điểm cuối năm và bảo đảm đủ nguyên nhiên liệu cho phát điện.

Đối với xăng dầu, yêu cầu là cập nhật liên tục diễn biến giá dầu và các tuyến vận tải quốc tế, chủ động đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, phối hợp linh hoạt các công cụ điều tiết giá, thuế, phí và dự trữ quốc gia nhằm bình ổn thị trường trong nước, giảm thiểu tác động từ các cú sốc giá bên ngoài.

Ở lĩnh vực thương mại, nhiệm vụ đặt ra là tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực tuân thủ. Các Hiệp định thương mại tự do đã ký kết cần được khai thác hiệu quả hơn song song với mở rộng thị trường mới; nâng cao năng lực cảnh báo sớm về phòng vệ thương mại, rào cản thuế quan, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và quy định xuất xứ.

Bộ Công Thương đồng thời đặt yêu cầu hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, minh bạch chuỗi cung ứng; thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch và mở rộng các thỏa thuận, nghị định thư về kiểm dịch nông sản. Hạ tầng logistics lạnh, vùng trồng và cơ sở đóng gói cũng cần được đầu tư, chuẩn hóa để đáp ứng quy định của từng thị trường đối tác.

Với thị trường trong nước, trọng tâm là triển khai các chương trình kích cầu tiêu dùng quy mô lớn, chương trình khuyến mại tập trung quốc gia, kết nối cung - cầu hàng hóa và phát triển hạ tầng thương mại hiện đại. Sức mua và tổng mức bán lẻ tại các trung tâm tiêu dùng lớn, cũng như những địa phương có tốc độ tăng trưởng thấp, sẽ được theo dõi, đôn đốc; đồng thời bảo đảm nguồn cung hàng thiết yếu cho cao điểm cuối năm và Tết Nguyên đán.

Thương mại điện tử cũng phải tăng tốc để đưa tăng trưởng B2C đạt dải mục tiêu 20-22%. Cùng với hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh ứng dụng chuyển đổi số và tham gia sàn thương mại điện tử xuyên biên giới, công tác quản lý thị trường số sẽ được tăng cường thông qua xác thực thông tin người bán, đấu tranh chống hàng giả, hàng nhái, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước.

Sau 9 tháng, các chỉ số công nghiệp, thương mại, xuất nhập khẩu và năng lượng cho thấy nhiều động lực tăng trưởng duy trì. Nhưng khoảng thời gian còn lại của năm cũng là giai đoạn phải xử lý đồng thời những yêu cầu về sản xuất, thị trường, năng lượng và thương mại. Việc giữ nhịp công nghiệp chế biến, chế tạo, khai thác hiệu quả thị trường xuất khẩu, củng cố sức mua trong nước và bảo đảm nguồn năng lượng sẽ quyết định khả năng hoàn thành các mục tiêu ngành Công Thương năm 2026.