Chỉ số kinh tế:
Ngày 20/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.659 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.891 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Đằng sau sự tăng tốc của sản xuất công nghiệp

Đức Hiền
Đức Hiền  - 
Sản xuất công nghiệp đang cho thấy một nhịp tăng trưởng đáng chú ý. Theo Cục Thống kê, trong 9 tháng năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) ước tăng 12,3% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng cao nhất kể từ năm 2019, và chỉ số sản xuất công nghiệp chín tháng so với cùng kỳ tăng ở cả 34 địa phương.
aa
Hình ảnh minh họa được tạo bởi AI
Hình ảnh minh họa được tạo bởi AI

Những con số trên không chỉ phản ánh sự phục hồi của sản xuất mà còn cho thấy công nghiệp đang thực sự tăng tốc. Nhưng khi tốc độ đã trở thành một lợi thế, câu hỏi lớn hơn đặt ra là làm thế nào để biến đà tăng tốc thành một nền tăng trưởng có sức bền?

Đại diện Cục Thống kê cho biết, điểm đáng chú ý nhất trong bức tranh công nghiệp 9 tháng là tốc độ tăng trưởng không chỉ duy trì ở mức cao mà còn có xu hướng mạnh lên trong quý III.

IIP quý III tăng 14,8%, cao hơn đáng kể mức tăng 12,3% của 9 tháng. Công nghiệp chế biến, chế tạo vẫn là khu vực đóng vai trò đầu tàu của sản xuất tăng 15,3%. Đây là tín hiệu cho thấy hoạt động sản xuất đang có thêm động lực trong những tháng cuối năm.

Đằng sau những con số này là sự phục hồi và mở rộng của đơn hàng, hoạt động xuất khẩu, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư sản xuất. Khi nhà máy tăng công suất, doanh nghiệp tuyển thêm lao động, đơn hàng quay trở lại, sức lan tỏa không chỉ nằm trong khu vực công nghiệp mà còn kéo theo logistics, thương mại, dịch vụ và nhiều ngành phụ trợ. Nói cách khác, công nghiệp đang tiếp tục giữ vai trò là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế. Nhưng tăng trưởng cao chưa đồng nghĩa với tăng trưởng bền vững. Đây là điểm cần nhìn thẳng khi nền sản xuất đang có một năm tăng tốc mạnh.

Bởi nếu chỉ nhìn vào sản lượng, doanh thu hay tốc độ tăng IIP, rất dễ bỏ qua vấn đề quan trọng đó là giá trị nào đang được tạo ra trong mỗi đơn vị sản xuất và phần giá trị đó thuộc về doanh nghiệp Việt Nam đến đâu?

Trong nhiều năm, công nghiệp Việt Nam đã có bước tiến rất lớn về quy mô. Các trung tâm sản xuất điện tử, cơ khí, dệt may, da giày, chế biến thực phẩm... ngày càng mở rộng. Khu vực chế biến, chế tạo trở thành trụ cột của xuất khẩu và đóng góp quan trọng vào tăng trưởng. Nhưng quy mô lớn cũng đặt ra yêu cầu lớn hơn về chất lượng.

Một nền công nghiệp có thể tăng nhanh nhờ đơn hàng, nhờ mở rộng công suất hoặc nhờ dòng vốn đầu tư mới. Tuy nhiên, để duy trì tốc độ ấy trong nhiều năm, nền kinh tế cần nhiều hơn như năng suất lao động phải tăng, công nghệ phải được nâng cấp, tỷ lệ nội địa hóa phải cao hơn và doanh nghiệp trong nước phải tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Ông Nguyễn Trọng Luật, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh (HASI), cho biết một số đơn vị đã đầu tư mạnh vào tự động hóa, số hóa quy trình sản xuất và ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong nhiều năm, nhưng đúc kết từ thực tiễn cho thấy đầu tư công nghệ mới chỉ là một phần. Bởi máy móc có thể mua, công nghệ có thể đầu tư nhưng con người mới là yếu tố quyết định thành công của quá trình chuyển đổi số.

Nếu sản xuất vẫn chủ yếu dựa vào lao động giá rẻ, gia công và lắp ráp, tăng trưởng sẽ dễ bị giới hạn bởi chi phí nhân công, nguyên liệu, năng lượng và những biến động của thị trường bên ngoài. Khi đó, một con số IIP rất cao trong một năm chưa chắc tạo ra một nền công nghiệp có sức cạnh tranh tương ứng trong 5 - 10 năm tới. Đây chính là ranh giới giữa tăng trưởng nhanh và tăng trưởng bền vững.

Tăng tốc giúp nền kinh tế đi nhanh hơn. Nhưng năng suất, công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực doanh nghiệp mới quyết định nền kinh tế có thể đi xa đến đâu.

Một đặc điểm nổi bật của công nghiệp Việt Nam hiện nay là vai trò rất lớn của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong sản xuất và xuất khẩu. Đây là nguồn lực quan trọng giúp Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời tạo sức ép để doanh nghiệp trong nước nâng chuẩn. Nhưng nếu muốn chuyển từ tăng tốc sang tăng trưởng bền vững, mối quan hệ này cần tiến thêm một bước. Chính là từ việc “sản xuất tại Việt Nam” sang “tạo giá trị tại Việt Nam”.

Mục tiêu của công nghiệp trong giai đoạn mới vì thế không chỉ là thu hút thêm nhà máy, mà phải hình thành được hệ sinh thái sản xuất đủ năng lực để doanh nghiệp Việt Nam trở thành nhà cung ứng, nhà phát triển sản phẩm và từng bước tham gia vào những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn.

Ông Lê Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia Việt Nam chia sẻ, mục tiêu cuối cùng của kỷ nguyên số vì thế không phải là số lượng nền tảng, tốc độ Internet hay số doanh nghiệp công nghệ. Những chỉ số đó quan trọng, nhưng mới phản ánh điều kiện cần. Điều kiện đủ là khả năng biến những nguồn lực ấy thành năng suất và giá trị. Trong bối cảnh chi phí logistics, năng lượng, nguyên liệu và nhân công ngày càng trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh, doanh nghiệp không thể mãi dựa vào lợi thế chi phí thấp. Tự động hóa, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, quản trị dữ liệu và sản xuất xanh vì thế không còn là những câu chuyện mang tính lựa chọn. Chúng đang dần trở thành điều kiện để doanh nghiệp tồn tại trong chuỗi cung ứng mới.

Đặc biệt, yêu cầu xanh hóa sản xuất đang thay đổi cách các thị trường lớn lựa chọn nhà cung cấp. Doanh nghiệp muốn giữ đơn hàng không chỉ phải giao đúng, giao đủ và có giá cạnh tranh, mà còn phải chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu, tiêu chuẩn môi trường, mức phát thải và trách nhiệm xã hội.

Tăng tốc là điều đáng mừng. Nhưng tăng trưởng bền vững mới là đích đến.

Đức Hiền

Tin liên quan

Tin khác

SME nên tập trung tối ưu hay mở rộng đa ngành?

SME nên tập trung tối ưu hay mở rộng đa ngành?

Có một kiểu tăng trưởng rất dễ khiến chủ doanh nghiệp phấn khích: hôm nay bán cà phê, ngày mai mở nhà hàng, vài tháng sau đầu tư bất động sản, rồi lại muốn làm thêm thương mại điện tử. Nhìn đâu cũng thấy cơ hội. Nhưng sau vài năm, doanh nghiệp có thể sở hữu rất nhiều hoạt động mà chẳng có hoạt động nào đủ mạnh.
Quy chế tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thường trực BCĐ quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả

Quy chế tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thường trực BCĐ quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc - Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đã ký Quyết định số 189/QĐ-BCĐ ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo này.
Quản trị minh bạch mở đường cho doanh nghiệp tiếp cận vốn dài hạn

Quản trị minh bạch mở đường cho doanh nghiệp tiếp cận vốn dài hạn

Nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng lớn đặt doanh nghiệp trước yêu cầu không chỉ cải thiện kết quả kinh doanh mà còn nâng cao năng lực tín nhiệm, chất lượng quản trị. Tại cuộc gặp gỡ báo chí ngày 18/11, Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam nhấn mạnh vai trò của hai yếu tố này trong việc củng cố niềm tin nhà đầu tư, mở rộng khả năng huy động vốn qua thị trường chứng khoán.
Phải chuẩn bị gì khi thực hiện IFRS?

Phải chuẩn bị gì khi thực hiện IFRS?

Chuyển sang Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) không chỉ là thay cách lập báo cáo. Kinh nghiệm doanh nghiệp cho thấy những khoản đầu tư cho dữ liệu, nhân sự, công nghệ cần được tính toán cùng nhu cầu huy động vốn và năng lực quản trị.
Kiểm soát dữ liệu không tốt, doanh nghiệp có thể phải trả giá đắt

Kiểm soát dữ liệu không tốt, doanh nghiệp có thể phải trả giá đắt

Một tài khoản chưa thu hồi, một danh sách khách hàng lưu trong email cá nhân có thể để lại rủi ro cho doanh nghiệp. Khi mất kiểm soát dữ liệu, chi phí khắc phục, trách nhiệm pháp lý và nguy cơ gián đoạn kinh doanh cùng đặt sức ép lên nguồn lực vốn hạn chế của doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Nâng cao năng lực đón dòng vốn công nghệ cao

Dòng vốn đầu tư quốc tế đang dịch chuyển vào các lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất tiên tiến và đổi mới sáng tạo. Các tập đoàn toàn cầu không chỉ quan tâm đến chi phí, ưu đãi mà còn chú trọng năng lực vận hành, trình độ công nghệ và hệ sinh thái cung ứng. Điều này mở ra cơ hội nhưng cũng đặt doanh nghiệp Việt Nam trước yêu cầu nâng cấp năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Khi tăng trưởng trở thành áp lực cho SME

Khi tăng trưởng trở thành áp lực cho SME

Có một thời điểm rất lạ trong đời sống của doanh nghiệp: doanh thu tăng nhưng người chủ lại mất ngủ nhiều hơn. Khách hàng đông hơn, nhân sự nhiều hơn, đơn hàng lớn hơn, thị trường rộng hơn. Những con số trên báo cáo đều có vẻ tích cực. Nhưng phía sau đó là dòng tiền căng hơn, người giỏi bắt đầu quá tải, quy trình liên tục phát sinh lỗi và chính người lãnh đạo gần như không còn thời gian để suy nghĩ. Khi đó, tăng trưởng không còn là phần thưởng, nó trở thành áp lực.
Doanh nghiệp nhỏ xây năng lực lõi như thế nào để phát triển lâu dài?

Doanh nghiệp nhỏ xây năng lực lõi như thế nào để phát triển lâu dài?

Một điều rất đáng suy nghĩ: nhiều doanh nghiệp nhỏ càng phát triển lại càng trở nên yếu. Doanh thu tăng, nhân sự tăng, khách hàng tăng, sản phẩm nhiều hơn. Nhưng chỉ cần một người chủ nghỉ vài tuần, một nhân sự chủ chốt rời đi hoặc thị trường thay đổi, mọi thứ bắt đầu chao đảo.Tăng trưởng tạo ra quy mô. Nhưng năng lực lõi mới tạo ra sức mạnh để đi đường dài. Năng lực lõi không phải là thứ doanh nghiệp “có”, mà là thứ doanh nghiệp “làm tốt một cách ổn định”.
TP.Hồ Chí Minh gỡ vướng thuế, hóa đơn điện tử và bán hàng online cho doanh nghiệp

TP.Hồ Chí Minh gỡ vướng thuế, hóa đơn điện tử và bán hàng online cho doanh nghiệp

Ngày 13/11/2026, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Thành phố (ITPC) phối hợp với Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị Đối thoại Doanh nghiệp - Chính quyền Thành phố Lần thứ 282, chuyên đề về lĩnh vực thương mại điện tử, thu hút sự tham dự của gần 300 đại biểu đại diện các sở, ban, ngành, các hiệp hội, doanh nghiệp thương mại điện tử, đơn vị quản lý nhà sáng tạo nội dung…
SME lựa chọn đúng

SME lựa chọn đúng 'trận địa' cạnh tranh quan trọng hơn chạy nhanh

Có những doanh nghiệp chạy rất nhanh… nhưng càng chạy càng xa nơi mình cần đến. Họ tăng nhân sự, tăng quảng cáo, mở thêm chi nhánh, tung thêm sản phẩm, giảm giá để giành khách... Nhìn bên ngoài, doanh nghiệp đầy năng lượng. Nhưng vài năm sau, chủ doanh nghiệp bắt đầu đặt câu hỏi: “Tại sao mình làm nhiều hơn mà vẫn không mạnh hơn?” Có thể vấn đề không nằm ở tốc độ mà nằm ở trận địa mà doanh nghiệp đang lựa chọn để cạnh tranh.