Diễn biến lạm phát đang “thách thức” bước đi tiếp theo của Fed

Lạm phát hạ nhiệt mạnh

Theo dữ liệu Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6 vừa được Bộ Lao động Mỹ công bố, CPI chỉ tăng 0,2% so với tháng 5, và tăng 3% so với cùng kỳ năm ngoái (từ mức 4% trong tháng 5). Như vậy, lạm phát đã ghi nhận sự hạ nhiệt trong tháng thứ 12 liên tiếp vào tháng 6 và xuống mức hàng năm thấp nhất trong hơn hai năm qua kể từ tháng 3/2021. Điểm khác biệt trong tháng 6 là tốc độ tăng CPI giảm rất mạnh và diễn ra vào đúng thời điểm mà lần đầu tiên Fed quyết định dừng tăng lãi suất. Trước đó khi Fed tăng lãi suất liên tiếp và thậm chí có những lần tăng rất mạnh với mong muốn hạ nhanh thì lạm phát – sau khi chạm đỉnh trong hơn 40 năm - vẫn “trơ gan cùng tuế nguyệt” khi chỉ giảm rất từ từ.

Trong tháng 6, giá năng lượng tăng 0,6% so với tháng trước nhưng vẫn giảm 16,7% so với cùng kỳ năm trước; Giá vé máy bay giảm 3% so với tháng trước và giảm 8,1% so với cùng kỳ; Giá thực phẩm chỉ tăng 0,1% trong tháng, trong khi giá phương tiện đã qua sử dụng - nguyên nhân chính dẫn đến lạm phát gia tăng vào đầu năm 2022 - đã giảm 0,5%. Trên cơ sở hàng tháng, CPI chung tháng 6 chỉ tăng 0,2% so với tháng 5. Loại bỏ giá thực phẩm và năng lượng, CPI lõi cũng chỉ tăng 0,2% so với tháng 5, trong khi tăng 4,8% so với cùng kỳ năm trước (cũng là mức thấp nhất kể từ tháng 10/2021).

Xuất khẩu của Trung Quốc giảm kỷ lục

Về cơ bản, những số liệu tích cực hơn về lạm phát có thể giúp Fed có chút không gian để hít một hơi thở dài sau những nỗ lực đối phó với lạm phát cao trong suốt thời gian vừa qua. Vào thời điểm này năm 2022, lạm phát tại Mỹ ở mức khoảng 9% - mức cao nhất kể từ tháng 11/1981. Sau đúng 1 năm, mức lạm phát được kéo giảm về 3% (đặc biệt nhờ mức giảm mạnh trong tháng 6) cho thấy những kết quả mang lại không quá tồi.

George Mateyo, Giám đốc đầu tư của Key Private Bank, nhận định: “Đã có những tiến bộ đáng kể về mặt lạm phát và báo cáo hôm nay xác nhận rằng, trong khi hầu hết cả nước đang đối phó với nhiệt độ nóng hơn bên ngoài kia thì lạm phát cuối cùng cũng đang hạ nhiệt. Fed sẽ coi báo cáo này là sự xác nhận các chính sách của họ đang có hiệu quả mong muốn – lạm phát đã giảm trong khi tăng trưởng vẫn chưa bị đình trệ”.

Tuy nhiên, các nhà hoạch định chính sách của Fed luôn có xu hướng xem xét và dựa nhiều hơn vào lạm phát cơ bản, và mức 4,8% hiện nay vẫn đang vượt xa mục tiêu 2% mà Fed đặt ra. Vì vậy, chuyên gia Mateyo cho rằng báo cáo CPI mới nhất khó có thể ngăn Fed tăng lãi suất thêm một lần nữa vào cuộc họp chính sách cuối tháng này.

Cùng quan điểm, Kermit Schoenholtz, giáo sư danh dự của Đại học New York, cựu kinh tế gia trưởng của Citigroup cho rằng: “Thật khó để gợi ra bất kỳ xu hướng nào từ các dữ liệu của một tháng như vậy, bởi như thế chẳng khác nào sử dụng dữ liệu kinh tế chỉ có giá trị trong một giờ để đưa ra các giả định bao quát về thực trạng của nền kinh tế”.

Khả năng dừng có thể xảy ra

Các quan chức Fed kỳ vọng tỷ lệ lạm phát sẽ tiếp tục giảm, đặc biệt là khi chi phí cho nhà ở - cấu phần chiếm khoảng 1/3 trọng số trong CPI - giảm bớt. Tuy nhiên, chỉ số nhà ở đã tăng 0,4% so với tháng trước và tăng 7,8% so với cùng kỳ. Cục Thống kê Lao động cho biết, mức tăng hàng tháng của chỉ số nhà ở chiếm khoảng 70% mức tăng CPI trong tháng 6.

Lisa Sturtevant, kinh tế gia trưởng tại Bright MLS cho biết: “Chi phí nhà ở không giảm “một cách có ý nghĩa”. Nguyên nhân bởi lãi suất đã bị Fed đẩy xuống quá thấp trong thời kỳ đại dịch và sau đó lại tăng lên quá nhanh, nên việc Fed tăng lãi suất không chỉ làm giảm nhu cầu nhà ở - như Fed dự kiến - mà đồng thời cũng hạn chế nghiêm trọng nguồn cung bằng cách “khóa” các chủ sở hữu nhà vào những ngôi nhà mà lẽ ra họ có thể niêm yết để bán".

Ở góc nhìn ngược lại, bà Wendy Edelberg, Giám đốc dự án the Hamilton Project tại the Brookings Institution nhận định: “Giờ đây, Fed đang có trong tay bằng chứng về thị trường lao động đang chậm lại, giá hàng hóa không bao gồm thực phẩm và năng lượng giảm, giá hầu như không thay đổi trong một số loại dịch vụ quan trọng và bằng chứng mạnh mẽ về lạm phát nhà ở đang giảm dần. Do đó tôi nghĩ rằng, đây là bối cảnh tuyệt vời để Fed một lần nữa dừng tăng lãi suất trong cuộc họp tới đây”.

Trên thị trường, hiện các nhà giao dịch vẫn đang đặt cược lớn hơn vào khả năng Fed sẽ tiếp tục tăng lãi suất 0,25% và cuộc họp chính sách ngày 25-26/7. Tuy nhiên, thị trường cũng đang nghiêng nhiều về khả năng đây sẽ là lần tăng cuối cùng và sau đó Fed sẽ tạm dừng để quan sát các tác động đối với nền kinh tế.

Thời gian gần đây, Chủ tịch Powell và một số quan chức khác của Fed vẫn đưa ra các tín hiệu để ngỏ khả năng tăng lãi suất, đồng thời nhấn mạnh các quyết định được đưa ra sẽ phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế. Theo quan điểm của giáo sư Kermit Schoenholtz, Fed nên tiếp tục tăng lãi suất mặc dù trong tháng 6 đã diễn ra đồng thời 2 yếu tố: lạm phát đã giảm mạnh và Fed dừng tăng lãi suất. Lý do theo nhà kinh tế này, là Fed cần để mọi người tin rằng, mục tiêu 2% mà Fed luôn nhắc đến là có ý nghĩa. Nếu không, mọi người sẽ mong đợi mức lạm phát cao hơn và các doanh nghiệp cũng sẽ tiếp tục xác lập giá hàng hóa theo kỳ vọng lạm phát cao hơn đó.