Điều gì sẽ quyết định diện mạo mới của thị trường chứng khoán Việt Nam?

Bà Nguyễn Thị Hằng Nga, CFA, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF)

Dòng tiền ngày càng chọn lọc, thị trường bước vào giai đoạn phân hóa sâu hơn

Nền kinh tế Việt Nam bước sang quý III/2026 với nhiều tín hiệu tích cực. GDP quý I tăng 7,8%, mức cao nhất trong nhóm các nền kinh tế có quy mô trên 500 tỷ USD. Hoạt động xuất khẩu duy trì tăng trưởng trên 20% trong các tháng đầu năm, dòng vốn FDI đăng ký tăng mạnh, trong khi ngành dịch vụ tiếp tục được hỗ trợ bởi sự phục hồi của du lịch quốc tế.

Tuy nhiên, bức tranh kinh tế không hoàn toàn thuận lợi. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu đang tạo áp lực lên lạm phát, chi phí đầu vào của doanh nghiệp và triển vọng tăng trưởng kinh tế thế giới. Bên cạnh đó, khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì lãi suất cao lâu hơn dự kiến tiếp tục là biến số đáng chú ý đối với các thị trường tài chính.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, trong bối cảnh đó, nền kinh tế Việt Nam vẫn cho thấy khả năng chống chịu tương đối tốt nhờ các chính sách điều hành linh hoạt của Chính phủ, đặc biệt trong việc bảo đảm nguồn cung năng lượng, kiểm soát thị trường vàng và ổn định tỷ giá.

Những yếu tố này góp phần tạo nền tảng cho thị trường chứng khoán duy trì trạng thái ổn định tương đối.

Tính đến cuối tháng 5/2026, VN-Index tăng 5,7% so với đầu năm và tăng gần 18,5% so với vùng đáy được thiết lập sau khi xung đột Trung Đông bùng phát. Tuy nhiên, đằng sau mức tăng của chỉ số là một bức tranh phân hóa rất rõ nét.

Theo thống kê của VCBF, có tới gần 67% số cổ phiếu trên sàn HOSE đang giao dịch dưới mức giá cuối năm 2025. Điều đó cho thấy đà tăng của thị trường chủ yếu được dẫn dắt bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi phần lớn doanh nghiệp niêm yết chưa thực sự hưởng lợi từ xu hướng đi lên của chỉ số.

Một diễn biến đáng chú ý khác là thanh khoản thị trường có xu hướng giảm so với giai đoạn trước. Dù vậy, giá trị giao dịch bình quân vẫn duy trì quanh ngưỡng 20.000 tỷ đồng mỗi phiên, mức được đánh giá là tích cực trong bối cảnh môi trường đầu tư toàn cầu còn nhiều bất định.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, sự sụt giảm thanh khoản không phản ánh sự suy yếu của thị trường mà cho thấy dòng tiền đang trở nên thận trọng và chọn lọc hơn.

Xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi trong hành vi của nhà đầu tư. Thay vì giao dịch ngắn hạn dựa trên tâm lý đám đông, dòng tiền đang tập trung nhiều hơn vào những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, triển vọng tăng trưởng rõ ràng và định giá hấp dẫn.

Điều đáng chú ý là diễn biến giá cổ phiếu hiện nay chưa phản ánh đầy đủ kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Theo tổng hợp từ các doanh nghiệp niêm yết trên ba sàn chứng khoán, lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ trong quý I/2026 tăng 36,9% so với cùng kỳ năm trước. Nếu loại trừ nhóm ngân hàng và Vingroup, mức tăng trưởng lợi nhuận lên tới gần 63%.

Trong khi đó, P/E của VN-Index hiện dao động quanh mức 15 lần và chỉ khoảng hơn 12 lần nếu loại trừ cổ phiếu VIC. Nhiều nhóm ngành có triển vọng tăng trưởng tích cực như ngân hàng, bán lẻ, thực phẩm - đồ uống vẫn đang giao dịch dưới mức định giá bình quân 10 năm.

Theo đánh giá của VCBF, điều này cho thấy cơ hội đầu tư dài hạn trên thị trường vẫn hiện hữu, dù môi trường đầu tư sẽ tiếp tục phân hóa mạnh trong thời gian tới.

Nhà đầu tư tổ chức trở thành bệ đỡ cho giai đoạn phát triển mới

Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, thay đổi lớn nhất của thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay không nằm ở biến động của chỉ số mà ở cấu trúc dòng tiền.

Trong nhiều năm, thị trường chứng khoán Việt Nam được biết đến với tỷ trọng áp đảo của nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, xu hướng này đang dần thay đổi khi vai trò của các quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí và các nhà đầu tư tổ chức ngày càng gia tăng.

Đây được xem là tín hiệu tích cực đối với sự phát triển dài hạn của thị trường.

Tại các thị trường phát triển, nhà đầu tư tổ chức thường chiếm từ 60-80% giá trị giao dịch. Trong khi đó, tỷ lệ này tại Việt Nam hiện mới ở mức khoảng 10-15%.

Khoảng cách lớn đó đồng nghĩa với dư địa phát triển còn rất rộng.

Theo lãnh đạo VCBF, sự lớn mạnh của các nhà đầu tư tổ chức trong nước sẽ giúp thị trường ổn định hơn, giảm phụ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn và hạn chế những biến động mang tính cảm xúc.

Để đạt được mục tiêu này, việc phát triển ngành quản lý quỹ và mở rộng hệ sinh thái nhà đầu tư tổ chức được xem là nhiệm vụ quan trọng.

Một tín hiệu tích cực là Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã miễn thuế đối với chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nắm giữ từ hai năm trở lên. Cùng với đó, các quy định mới cũng mở đường cho sự ra đời của nhiều loại hình quỹ đầu tư mới như quỹ thị trường tiền tệ hay quỹ cơ sở hạ tầng.

Tuy nhiên, theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, để ngành quỹ phát triển mạnh hơn cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về phân phối sản phẩm, mở rộng chất lượng hàng hóa trên thị trường và tạo thêm các chính sách khuyến khích dòng vốn dài hạn.

Đặc biệt, quỹ hưu trí bổ sung được xem là một trong những cấu phần quan trọng của thị trường vốn trong tương lai.

Hiện quy mô quỹ hưu trí bổ sung tại Việt Nam mới đạt khoảng 2.200 tỷ đồng với gần 28.500 người tham gia, con số còn khá khiêm tốn so với nhu cầu của một nền kinh tế đang bước vào giai đoạn già hóa dân số.

Theo bà Nga, sự phát triển của các quỹ hưu trí không chỉ giúp người lao động chuẩn bị nguồn tài chính cho tuổi nghỉ hưu mà còn tạo ra dòng vốn dài hạn cho thị trường chứng khoán, góp phần nâng cao tính ổn định và chuyên nghiệp của thị trường.

Ở góc độ dài hạn, bà Nguyễn Thị Hằng Nga bày tỏ sự lạc quan đối với triển vọng của thị trường chứng khoán Việt Nam. Việc FTSE Russell chính thức xác nhận nâng hạng Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp được xem là dấu mốc quan trọng, phản ánh sự trưởng thành của thị trường cả về quy mô lẫn chất lượng.

Tuy nhiên, theo bà, câu chuyện lớn nhất của thị trường trong những năm tới không phải là VN-Index đạt bao nhiêu điểm.

Quan trọng hơn là quá trình chuyển đổi từ một thị trường phụ thuộc chủ yếu vào nhà đầu tư cá nhân sang một thị trường có chiều sâu hơn, với sự hiện diện ngày càng lớn của các nhà đầu tư tổ chức, các sản phẩm đầu tư dài hạn và những doanh nghiệp niêm yết chất lượng cao.

Khi quá trình đó diễn ra, thị trường chứng khoán sẽ không chỉ là nơi giao dịch cổ phiếu mà còn trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn ngày càng hiệu quả cho nền kinh tế, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của Việt Nam trong giai đoạn tới.