Doanh nghiệp bước vào cuộc chọn lọc đơn hàng

Nhà máy tăng nhịp vào mùa cuối năm

Theo Cục Thống kê, sản xuất công nghiệp 8 tháng năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng, với chỉ số IIP tăng 11,9% so với cùng kỳ. Hoạt động xuất khẩu cũng mở rộng, trong đó nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Trong xu hướng đó, điện tử là một trong những ngành tăng trưởng nổi bật. Trong 8 tháng, xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 100,5 tỷ USD, tăng 50,2% so với cùng kỳ. Đây cũng là giai đoạn ngành bước vào mùa sản xuất cao điểm cuối năm, khi nhiều doanh nghiệp tăng tốc để đáp ứng tiến độ đơn hàng. Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam cho biết, chu kỳ sản xuất của ngành thường tăng tốc vào nửa cuối năm, đặc biệt từ khoảng tháng 9-10.

Ở dệt may, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tổng Công ty Dệt may miền Nam - Vinatex (VSC) đã bảo đảm nguồn hàng thực tế đến hết tháng 9, lượng đơn hàng đã được khách hàng đặt trước đủ để tổ chức sản xuất đến hết quý IV; Tổng công ty May 10 đủ việc đến hết tháng 11 và dự kiến đủ đơn hàng cho các nhóm sản phẩm chủ lực đến cuối năm.

Trong khi đó, xuất khẩu thủy sản vẫn tăng nhưng tốc độ đã chậm lại. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 8/2026, xuất khẩu thủy sản đạt 1,14 tỷ USD, tăng 6% so với cùng kỳ; lũy kế 8 tháng đạt 8 tỷ USD, tăng 11,8%, thấp hơn mức tăng 12,8% của 7 tháng đầu năm. Xuất khẩu sang Trung Quốc - Hồng Kông đạt 2,03 tỷ USD trong 8 tháng, tăng 33,4% và chiếm hơn 25% tổng kim ngạch thủy sản. Theo VASEP, Trung Quốc - Hồng Kông và ASEAN đang bù cho sự suy yếu tại Mỹ, EU và một phần Nhật Bản.

Đơn hàng tăng nhưng doanh nghiệp vẫn phải cân đối năng lực sản xuất, chi phí và hiệu quả

Có đơn hàng vẫn phải tính hiệu quả

Với điện tử, mùa cao điểm sản xuất đặt ra yêu cầu lớn hơn về năng lực đáp ứng đơn hàng. Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam cho biết, bên cạnh tín hiệu đơn hàng tích cực, doanh nghiệp trong ngành vẫn phản ánh một số vướng mắc liên quan đến thủ tục đầu tư, đất đai, hoàn thuế và chứng nhận xuất xứ. Vì vậy, đại diện ngành này cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng năng suất, tăng tỷ lệ nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào các phân khúc có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng.

Ở dệt may, sức ép thể hiện rõ ở giá bán và biên lợi nhuận. Bà Nguyễn Hồng Liên, Tổng Giám đốc Dệt may Huế cho biết, các dòng sản phẩm dệt kim cơ bản hiện ít khách giao dịch hơn, trong khi nhu cầu chuyển sang hàng thời trang phức tạp. Chi phí nguyên phụ liệu tăng nhưng khách hàng không chia sẻ phần chi phí phát sinh, khiến biên lợi nhuận của cả mảng sợi và may đều thu hẹp.

Trước những áp lực này, Tổng Giám đốc Vinatex Cao Hữu Hiếu yêu cầu các đơn vị thành viên tập trung kiểm soát chi phí, nâng năng suất, quản trị dòng tiền và hàng tồn kho; đồng thời chuẩn bị sớm cho quá trình đàm phán các đơn hàng tiếp theo. Ông Hiếu nhấn mạnh cần “ưu tiên lựa chọn những đơn hàng có giá trị gia tăng cao, hiệu quả tốt”.

Với thủy sản, bài toán cuối năm gắn nhiều hơn với thị trường và điều kiện thương mại. VASEP nhận định sự phân hóa giữa các thị trường sẽ còn rõ hơn trong quý IV khi thuế thương mại và yêu cầu truy xuất nguồn gốc tác động trực tiếp tới đơn hàng. Riêng với tôm, VASEP cho biết các yếu tố về thuế, hồ sơ và chi phí tuân thủ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đơn hàng tại Mỹ, giá chào và hướng dịch chuyển thị trường. Với cá tra, triển vọng tại Mỹ kém thuận lợi hơn, trong khi Trung Quốc và EU tiếp tục là những thị trường bù đắp quan trọng.

Theo VASEP, trong quý IV, diễn biến đơn hàng thủy sản tiếp tục chịu tác động từ thuế thương mại, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và chi phí tuân thủ tại từng thị trường.Với những thị trường chịu sức ép thuế cao, xu hướng dịch chuyển đơn hàng sang Trung Quốc, ASEAN, EU, Trung Đông và các thị trường ngách được xem là hướng đáng chú ý.

Ở góc độ điều hành, Bộ Công Thương xác định trong những tháng cuối năm tiếp tục thúc đẩy xuất khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, tăng cường xúc tiến thương mại và tháo gỡ khó khăn về thị trường. Bộ đồng thời đặt trọng tâm vào thúc đẩy sản xuất công nghiệp, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và các ngành công nghệ cao. Cùng với đó, hoạt động xúc tiến thương mại tại các thị trường trọng điểm được đẩy mạnh nhằm tạo thêm đơn hàng, giữ vững các thị trường lớn và mở rộng những thị trường mới.