Doanh nghiệp làm gì để tiếp cận thị trường Pháp và EU hiệu quả?

Ông Trần Phú Lữ, Phó Giám đốc ITPC, nhấn mạnh thị trường châu Âu là thị trường xuất khẩu chiến lược đối với hàng hóa Việt Nam. Ông cho biết sau 6 năm thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), kim ngạch thương mại hai chiều đã tăng từ 49,8 tỷ USD năm 2019 lên gần 74 tỷ USD vào cuối năm 2025, với thặng dư thương mại đạt mức kỷ lục 38,6 tỷ USD. Đặc biệt, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cả nước đã đạt 50,75 tỷ USD vào năm 2025 và dự kiến vượt mốc 74 tỷ USD trong năm 2026.

Riêng tại TP. Hồ Chí Minh, trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả tăng 15,84% so với cùng kỳ; đồng thời, Thành phố cũng vừa ban hành Chương trình nâng cao chất lượng, giá trị nông sản gắn với phát triển thị trường giai đoạn 2026-2030, tạo nền tảng để các nhóm hàng này gia tăng thị phần tại EU trong thời gian tới.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý doanh nghiệp cần chủ động ứng phó với các rào cản kỹ thuật khi xuất khẩu vào thị trường EU. Về mặt kỹ thuật, các quy định ngày càng khắt khe: Pháp áp dụng chính sách “Zero Tolerance” đối với dư lượng thuốc bảo vệ thực vật; EU ban hành Quy định bao bì và chất thải bao bì (PPWR) yêu cầu 100% bao bì phải có khả năng tái chế vào năm 2030; và Quy định chống mất rừng (EUDR) chính thức áp dụng từ cuối năm 2026 đối với cà phê, cao su, gỗ, đòi hỏi doanh nghiệp phải minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng.

Về chi phí, giá cước vận tải biển đi châu Âu tăng mạnh liên tiếp cũng tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của hàng Việt Nam. Trước thực tế đó, doanh nghiệp cần chủ động đạt các chứng nhận an toàn thực phẩm như HACCP, ISO 22000, kiểm soát dư lượng hóa chất, đầu tư chế biến sâu và bao bì thân thiện môi trường. Để ứng phó áp lực chi phí, cần đặt chỗ sớm, ký hợp đồng vận chuyển dài hạn, đa dạng tuyến đường, đồng thời liên kết gom hàng nhằm tối ưu hóa chi phí logistics.

Đưa ra khuyến nghị về phòng ngừa rủi ro pháp lý tại châu Âu, Luật sư Chử Lan Phương, Luật sư điều hành công ty Luật CEVEN LAW, khẳng định dù Hiệp định EVFTA tạo điều kiện thuận lợi với ưu đãi 99% dòng thuế về 0% trong giai đoạn 1-5 năm đầu, các đơn vị xuất khẩu vẫn đối mặt với thách thức lớn từ các quy định kỹ thuật và tranh chấp thương mại nếu thiếu sự chuẩn bị đồng bộ.

Thực tế ghi nhận một số doanh nghiệp trong nước cấp quyền phân phối độc quyền trên toàn lãnh thổ EU cho đối tác mới khi chưa đánh giá đầy đủ năng lực thực tế.

“Nhằm hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên gắn quyền độc quyền với chỉ tiêu hiệu quả cụ thể (KPI) và sản lượng đặt hàng tối thiểu (MOQ), đồng thời áp dụng quy trình 3 bước: Thẩm định pháp nhân, chủ sở hữu, năng lực tài chính, mạng lưới, khách hàng và mức độ tuân thủ của đối tác; Ký kết hợp đồng ràng buộc về lãnh thổ, thời hạn, MOQ, KPI, hoạt động marketing, dữ liệu, khiếu nại và điều kiện chấm dứt; Thiết lập cơ chế kiểm soát định kỳ, giám sát báo cáo, kiểm tra KPI và giữ quyền chấm dứt hợp đồng nếu đối tác không đạt cam kết” - LS. Phương chia sẻ.

Bên cạnh đó, các hợp đồng thương mại giai đoạn 2026-2027 cần thay đổi bản chất, không chỉ là văn bản chia sẻ doanh thu mà phải là công cụ phân bổ trách nhiệm pháp lý. Các đối tác hiện nay cần ràng buộc thêm trách nhiệm về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), quyền kiểm tra tuân thủ và bảo hiểm bồi thường.

Để thâm nhập thị trường hiệu quả, doanh nghiệp cần bố trí đại diện pháp lý tại EU, chuẩn hóa sản phẩm từ khâu thiết kế bao bì để đáp ứng chuẩn CE, lựa chọn kênh phân phối phù hợp và kết hợp bảo hộ song song cả nhãn hiệu lẫn kiểu dáng công nghiệp.

Chia sẻ mô hình thực tiễn từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Lê Hoàng An, Nhà sáng lập Công ty TNHH Anvan Dried Food, nhận định ngành nông sản Việt Nam cần thay đổi mô hình từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị kinh tế.

Chuyển hướng từ nền tảng 30 năm kinh nghiệm kỹ thuật trong các hệ thống công nghiệp quốc tế, ông hiện đang ứng dụng trực tiếp các tiêu chuẩn kỹ thuật cao vào lĩnh vực thực phẩm. Cụ thể, từ năm 2019, quá trình sản xuất gia vị, cà phê và trái cây sấy của doanh nghiệp đã được tích hợp công nghệ giảm áp tức thời có kiểm soát. Phương pháp xử lý này giúp giảm tải lượng vi sinh và quản lý chặt chẽ quá trình sấy, đảm bảo sản phẩm tự nhiên đạt độ ổn định cao và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế ngay từ khâu thiết kế ban đầu.

Nhấn mạnh về cách tiếp cận này, ông An khẳng định công nghệ không thay thế giá trị tự nhiên mà đóng vai trò bảo tồn và nâng tầm các giá trị cốt lõi đó. Đây là cơ sở thực tiễn để kết hợp nguồn tài nguyên bản địa với tiêu chuẩn kỹ thuật tiên tiến, từ đó tạo ra những sản phẩm Việt Nam có năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.