Động lực tăng trưởng hai con số cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam

Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 lần thứ II với chủ đề "Vùng kinh tế phía Nam - động lực cho tăng trưởng hai con số"

Tại diễn đàn, chuyên gia kinh tế, TS. Trần Du Lịch nhấn mạnh, vai trò động lực của vùng Đông Nam Bộ được nêu rõ từ Nghị quyết 24-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội vùng Đông Nam Bộ và Quyết định 370/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đến nay vẫn còn nguyên giá trị định hướng cho sự phát triển của vùng.

Xét về quy mô hiện nay, Đông Nam Bộ đóng góp khoảng 40% ngân sách quốc gia và thu hút hơn 40% tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của cả nước. Đây là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hiện đại và có khả năng kết nối quốc tế lớn nhất Việt Nam. Trong tương lai, vùng hoàn toàn có thể trở thành một trung tâm hàng hải quan trọng của Đông Nam Á.

Hiện nay, Bộ Chính trị đã định hướng xây dựng quy hoạch tổng thể cho TP. Hồ Chí Minh mới. Thành phố đang dần hình thành chiến lược tăng trưởng kinh tế và tổ chức không gian phát triển tương đối rõ nét. Nếu trong thời gian tới, Quốc hội ban hành các cơ chế đặc thù mới, trong đó có Luật Đô thị đặc biệt, TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục giữ vai trò hạt nhân và đầu tàu trong việc triển khai các mô hình phát triển mới.

Có thể kể đến các định hướng như xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, phát triển khu đô thị sáng tạo, khu thương mại tự do, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, kết nối với hệ thống cảng nước sâu hiện đại của Đồng Nai và các khu vực lân cận. Đây là những điều kiện mà vùng Đông Nam Bộ chưa bao giờ có được đầy đủ như hiện nay.

Chuyên gia kinh tế, TS. Trần Du Lịch

“Điểm đột phá rất lớn trong những năm tới là hệ thống đường sắt đô thị và đường sắt liên vùng với quy mô hàng nghìn km. Khi hệ thống này được hình thành, vùng sẽ có điều kiện phát triển theo mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng, lấy hạ tầng giao thông làm nền tảng tổ chức không gian phát triển. Động lực tăng trưởng mới này sẽ thúc đẩy sự phát triển của các địa phương còn lại trong vùng, đặc biệt là những nơi có thế mạnh về công nghiệp và dịch vụ. Trong cấu trúc đó, TP. Hồ Chí Minh sẽ giữ vai trò trung tâm kết nối, dẫn dắt và tạo điều kiện để toàn vùng phát triển đồng bộ, đồng thời mở rộng sức lan tỏa”, TS. Lịch phân tích.

Theo ông Trần Việt Hà, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh, hiện nay, vùng Đông Nam Bộ đã hội đủ nhiều điều kiện thuận lợi để trở thành trung tâm sản xuất, xuất khẩu và logistics hàng đầu cả nước. Trong định hướng phát triển mới, TP. Hồ Chí Minh được quy hoạch theo không gian liên kết vùng, phát huy vai trò trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, phục vụ cả nhu cầu dân sinh lẫn hoạt động sản xuất công nghiệp.

Đặc biệt, hệ thống 105 khu chế xuất, khu công nghiệp theo quy hoạch của TP. Hồ Chí Minh tạo ra không gian phát triển đủ lớn để hình thành các chuỗi cung ứng liên kết, tối ưu hóa hoạt động logistics và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Song, TP. Hồ Chí Minh nói riêng và khu vực Đông Nam Bộ nói chung cần nhanh chóng thúc đẩy chuyển đổi số trong doanh nghiệp sản xuất nhằm nâng cao năng suất lao động. Việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và dữ liệu lớn vào quản trị, vận hành và sản xuất sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong giai đoạn mới.

Đồng thời, cần tập trung thu hút các dự án quy mô lớn, có sức lan tỏa, tạo động lực phát triển công nghiệp hỗ trợ và tăng cường liên kết chuỗi giá trị giữa các doanh nghiệp trong vùng. Để đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án, cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được xác định là giải pháp then chốt. Mục tiêu đặt ra là cắt giảm trên 30% thời gian giải quyết hồ sơ, thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư và sản xuất kinh doanh.

Từ khi các quy định mới của Luật Đầu tư sửa đổi được triển khai, đặc biệt đối với các dự án công nghệ cao và dự án thuộc diện ưu tiên thu hút đầu tư, nhiều thủ tục đã được đơn giản hóa đáng kể. Từ đầu năm 2026, các cơ chế này được áp dụng đồng bộ, giúp nhiều dự án trong khu chế xuất, khu công nghiệp và khu công nghệ cao rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, sớm triển khai và giải ngân vốn, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch hơn, góp phần thu hút các dòng vốn chất lượng cao vào TP. Hồ Chí Minh và toàn vùng Đông Nam Bộ trong thời gian tới.

Đối với mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông Nguyễn Đức Thái Hân, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) khẳng định, ngân hàng đang giữ vai trò then chốt trong việc cung ứng vốn cho các dự án quy mô lớn, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng và sản xuất. Đây là những động lực nền tảng tạo ra các cực tăng trưởng kinh tế mới.

Trong bối cảnh phát triển hiện nay, các tổ chức tín dụng không còn dừng lại ở phương thức cho vay truyền thống mà đang từng bước điều chỉnh “khẩu vị rủi ro”, đổi mới cách tiếp cận để đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng lớn của nền kinh tế.

Thực tế cho thấy nhiều ngân hàng, đã chủ động thay đổi phương thức cấp tín dụng. Một điểm đáng chú ý là việc linh hoạt hơn trong chấp nhận tài sản bảo đảm. Đồng thời, nhiều tổ chức tín dụng cũng sẵn sàng tham gia tài trợ từ giai đoạn đầu của dự án, bao gồm cả chi phí giải phóng mặt bằng, giúp các khu công nghiệp, khu chế xuất đẩy nhanh tiến độ triển khai.

“Không chỉ cung ứng tín dụng, hệ sinh thái ngân hàng còn đóng vai trò dẫn dắt dòng vốn thông qua tư vấn tài chính, thu xếp phát hành trái phiếu doanh nghiệp và kết nối với thị trường vốn. Điều này giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, đa dạng hóa nguồn vốn phục vụ đầu tư phát triển, góp phần vào thúc đây tăng trưởng nền kinh tế đất nước”, ông Hân nhấn mạnh.