FINTECH VIỆT và một thập kỷ “đơn giản hóa” công nghệ, phục vụ nhóm yếu thế

Nhận diện nhóm “nằm ngoài” dịch vụ tài chính

Tại Việt Nam, 77,41% dân số sở hữu tài khoản ngân hàng, nhưng hơn một nửa vẫn gặp khó khăn nghiêm trọng trong việc tiếp cận tín dụng, theo báo cáo mới nhất của EY. Nguyên nhân chính là 60% dân số Việt Nam sống ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa - nơi mạng lưới các ngân hàng truyền thống khó vươn tới bởi chi phí vận hành cao, dân số thiếu hiểu biết về tài chính.

Nhưng nhu cầu nhóm đối tượng “unbanked” và “underbanked” - khách hàng chưa được tiếp cận dịch vụ ngân hàng/ hoặc hạn chế sử dụng dịch vụ ngân hàng, vẫn luôn hiện hữu. Kết quả khảo sát của EY cho thấy 42% người được hỏi từng tìm đến các dịch vụ cho vay không chính thống (vay người quen, vay nóng, chơi hụi,...). Họ gặp khó khi tiếp cận các dịch vụ chính thống do chưa có lịch sử tín dụng, chưa đáp ứng yêu cầu hồ sơ chặt chẽ,... nên chấp nhận đối mặt với rủi ro tài chính lớn, chi phí cao.

Nhận diện nhu cầu từ nhóm khách hàng chưa được đáp ứng, nhiều fintech đã tận dụng công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo trong sản phẩm dịch vụ tài chính số vươn tới các vùng sâu, vùng xa và nông thôn, gia tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ tài chính.

Đơn giản hóa công nghệ để giải bài toán phức tạp

“Đi đầu trong công tác bình dân hóa dịch vụ tài chính, Fintech đang định hình lại bối cảnh tài chính toàn diện, sử dụng các công nghệ tiên tiến để gỡ bỏ các rào cản truyền thống”, báo cáo “Thúc đẩy tài chính toàn diện ở Việt Nam và vai trò của fintech” của EY nhận định.

Sự phổ biến của các mô hình “siêu ứng dụng” tại Việt Nam hơn một thập kỷ qua mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính đến những vùng xa xôi nhất, giảm bớt sự phụ thuộc vào mạng lưới chi nhánh và phòng giao dịch. Các ứng dụng như MoMo, Zalopay, Viettel Money,... tích hợp đầy đủ các dịch vụ tài chính, bảo hiểm, thanh toán hóa đơn, dịch vụ công và các tiện ích hàng ngày (vé xem phim, dịch vụ số hóa, …) trên một nền tảng thống nhất. Số lượng tài khoản Mobile-Money của người Việt Nam đến tháng 6/2024 đã đạt 9,13 triệu tài khoản. Trong đó, khoảng 70% được mở tại vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, hải đảo), theo báo cáo EY.

Khảo sát của Viện Chiến lược phát triển kinh tế số (IDS) công bố cuối tháng 10/2024 cho thấy, các fintech với tính năng động và khả năng đổi mới sáng tạo, đã thiết kế ra nhiều mô hình hoạt động để tự thu thập dữ liệu của người sử dụng, từ đó thiết kế sản phẩm, dịch vụ tài chính phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Đơn cử, mô hình dịch vụ Mua trước, Trả sau đang trở nên ngày càng phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt trong giới trẻ. Với những người có ít lựa chọn với các hình thức tín dụng truyền thống, loại hình tín dụng này cho phép khách hàng chia nhỏ chi phí mua hàng thành các khoản trả góp định kỳ nhỏ hơn. Tại Việt Nam, một số fintech như MoMo cung cấp dịch vụ Ví Trả Sau, trở thành “phao cứu sinh tài chính” cho nhiều người không sở hữu thẻ tín dụng hoặc không thể tiếp cận tín dụng truyền thống.

Công nghệ AI là chìa khóa giúp các fintech như MoMo hỗ trợ các ngân hàng nhanh chóng chấm điểm tín dụng và đánh giá các rủi ro của từng khách hàng, từ đó phê duyệt các khoản vay tiêu dùng hay bảo hiểm. Quy trình đăng ký được tinh giản hóa, không cần giấy tờ và không yêu cầu chứng minh thu nhập, giúp cho việc tiếp cận tín dụng dễ dàng hơn nhiều so với thẻ tín dụng truyền thống.

Ngoài chấm điểm tín dụng, Fintech còn cung cấp các giải pháp như phát hiện gian lận và eKYC, hỗ trợ các ngân hàng tiếp cận khách hàng theo cách số hóa hoàn toàn và quản lý rủi ro hoạt động.

Như vậy, cùng với các ngân hàng, fintech lúc này thực hiện đúng vai trò trong tài chính toàn diện - không chỉ giới hạn ở đơn thuần là khả năng tiếp cận; mà còn bao hàm việc ‘tiếp cận được’ và ‘sử dụng được’. Với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát được dự kiến ban hành trong tương lai, Fintech sẽ có cơ hội thử nghiệm và tinh chỉnh các công nghệ mới nổi một cách an toàn. Cách tiếp cận chủ động này sẽ cho phép Fintech cung cấp nhiều loại hình dịch vụ tài chính hơn, đáp ứng nhu cầu luôn thay đổi của người tiêu dùng và doanh nghiệp, đồng thời đảm bảo an toàn cho người dùng và thúc đẩy tài chính toàn diện.