Giải “cơn khát” nhân lực chất lượng cao cho ngành logistics

Nhân lực chất lượng cao đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp logistics

Theo các chuyên gia, nếu như trước đây nhân sự logistics chủ yếu tập trung vào vận hành kho bãi, giao nhận hay thủ tục hải quan, thì nay yêu cầu đã thay đổi toàn diện. Nhân lực không chỉ cần hiểu chuỗi cung ứng mà còn phải có năng lực công nghệ, phân tích dữ liệu và tư duy quản trị theo chuẩn quốc tế.

Ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu - Bộ Công Thương nhận định, logistics đang bước vào giai đoạn phát triển dựa trên nền tảng số. Doanh nghiệp phải cạnh tranh bằng khả năng tối ưu toàn chuỗi. Điều này đòi hỏi nhân sự phải có kỹ năng mới, từ sử dụng hệ thống quản trị thông minh đến phân tích dữ liệu để ra quyết định.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp cho biết nhu cầu tuyển dụng nhân sự có khả năng vận hành các hệ thống như quản lý kho (WMS), quản lý vận tải (TMS) hay ứng dụng AI trong dự báo đang tăng nhanh. Tuy nhiên, nguồn cung nhân lực đáp ứng được các tiêu chí này lại rất hạn chế.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) cho biết, khoảng 60 - 70% doanh nghiệp logistics hiện gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân sự chất lượng cao, đặc biệt ở các vị trí quản lý chuỗi cung ứng, phân tích dữ liệu và công nghệ vận hành. Không chỉ vậy, ngay cả lực lượng lao động trung cấp cũng đang bộc lộ hạn chế về kỹ năng thực hành và khả năng thích ứng với công nghệ mới. Điều này khiến doanh nghiệp phải mất thêm thời gian và chi phí đào tạo lại, làm giảm hiệu quả vận hành trong ngắn hạn.

Nguyên nhân chính của tình trạng này là sự “lệch pha” giữa đào tạo và nhu cầu thực tế. Nhiều chương trình đào tạo logistics hiện vẫn nặng về lý thuyết, thiếu cập nhật các xu hướng mới như logistics số, logistics xanh hay quản trị chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Phan Bình, Giám đốc Thương hiệu J&T Express Việt Nam cho rằng, chương trình giảng dạy cần được thiết kế lại theo hướng liên ngành. Sinh viên cần được trang bị kiến thức về dữ liệu, công nghệ thông tin, thậm chí cả AI ở mức ứng dụng. Ngoài ra, kỹ năng ngoại ngữ và tư duy toàn cầu cũng là điểm yếu của nhiều lao động trong Ngành. Trong khi đó, các doanh nghiệp logistics ngày càng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế, đòi hỏi nhân sự phải có khả năng làm việc trong môi trường đa quốc gia và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.

Không chỉ dừng lại ở chuyển đổi số, xu hướng chuyển đổi xanh cũng đang đặt ra yêu cầu mới đối với nguồn nhân lực. Các doanh nghiệp logistics phải tính toán giảm phát thải carbon, tối ưu hóa năng lượng và sử dụng phương tiện thân thiện môi trường.

Theo ông Đào Trọng Khoa, đây là lĩnh vực hoàn toàn mới đối với phần lớn doanh nghiệp Việt Nam. Chúng ta đang thiếu nhân sự hiểu biết về logistics xanh, từ xây dựng chiến lược đến triển khai thực tế. Để giải bài toán nhân lực, các chuyên gia cho rằng cần một chiến lược tổng thể với sự tham gia của cả nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp.

Về phía nhà nước, cần có chính sách hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực logistics chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực mới như công nghệ và phát triển bền vững. Đồng thời, thúc đẩy liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp để đào tạo theo nhu cầu thực tế.

Về phía cơ sở đào tạo, việc cập nhật chương trình giảng dạy là yêu cầu cấp thiết. Các trường cần tăng cường thực hành, đưa sinh viên tiếp cận với hệ thống công nghệ thực tế và các mô hình quản trị hiện đại. Đại diện ITL cho biết, doanh nghiệp đã xây dựng các chương trình đào tạo riêng, kết hợp với đối tác quốc tế để nâng cao năng lực cho nhân sự. Chúng tôi xác định phải tự đào tạo để đáp ứng nhu cầu phát triển, thay vì chỉ trông chờ vào nguồn cung từ bên ngoài. Không chỉ là câu chuyện tuyển dụng, đây còn là bài toán dài hạn về đào tạo và phát triển.