Hà Nội: Gỡ nút thắt trên đường đi của rác

Toàn cảnh phiên chất vấn. Ảnh: Lê Hải

Những khâu chưa thông

Tại Kim Thư, xã Thanh Oai và Bình Đà, xã Bình Minh, rác tồn lưu tràn ra đường giao thông, ruộng đồng. Trên phố Tam Trinh, phường Tương Mai, xe chở rác đỗ dưới lòng đường vào giờ cao điểm dù đã có điểm tập kết trên hè. Những phản ánh được đại biểu Đoàn Việt Cường nêu tại phiên chất vấn của Thường trực HĐND thành phố Hà Nội ngày 22/10 về lĩnh vực môi trường.

Trả lời chất vấn, đại diện xã Thanh Oai cho biết lượng rác tồn đọng được phản ánh đã được thu dọn; địa phương yêu cầu đơn vị vệ sinh môi trường tăng tần suất thu gom trong ngày. Chủ tịch UBND phường Tương Mai Đào Thị Thu Hằng cam kết chấm dứt tình trạng xe thu gom rác đỗ dưới lòng đường ngay sau phiên chất vấn.

Về chất lượng dịch vụ, đại biểu Lê Minh Tú phản ánh các gói thầu vệ sinh môi trường có yêu cầu khác nhau về chất lượng, hạ tầng, thời gian và máy móc, dẫn đến chất lượng thu gom, vận chuyển chênh lệch giữa các xã, phường trên cùng khu vực, tuyến phố.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, Sở định hướng tổ chức dịch vụ theo vùng, xây dựng gói thầu phù hợp, giao địa phương kiểm soát chất lượng. Tuy nhiên, một số hợp đồng có thời hạn ba năm khiến việc điều chỉnh ngay còn vướng mắc. Sở sẽ đánh giá, chấn chỉnh việc thực hiện và điều chỉnh khi hợp đồng hết hạn.

Ở khâu xử lý tập trung, báo cáo giám sát của Ban Khoa học, Công nghệ và Môitrường HĐND thành phố ghi nhận tỷ lệ xử lý rác sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện đạt 83%, tỷ lệ chôn lấp giảm còn 17%. Lượng tro bay tồn lưu tại hai nhà máy điện rác khoảng 100.000 tấn tiếp tục được chất vấn.

Đại biểu Nguyễn Thị Diễm Hằng đề nghị khẩn trương tháo gỡ thủ tục xử lý, tránh ảnh hưởng đến hoạt động của các nhà máy. Theo đại biểu, các nhà đầu tư vẫn chưa được hướng dẫn quy trình triển khai dù đã xác định vị trí chôn lấp.

Ông Lê Thanh Nam, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, cam kết: “Trong tháng 11/2026, Sở sẽ triển khai các biện pháp kỹ thuật để hai nhà máy tiến hành chôn lấp tro bay theo đúng văn bản chấp thuận của thành phố”.

Về lâu dài, thành phố định hướng nghiên cứu công nghệ tái chế, tận dụng tro bay làm nguyên liệu sản xuất vật liệu xây dựng. Các công nghệ được nghiên cứu, thử nghiệm; trước mắt, việc xử lý thực hiện theo phương án được chấp thuận.

Đại diện các sở, ngành và đại biểu thành phố tham dự phiên chất vấn. Ảnh: Lê Hải

Gỡ vướng từ hạ tầng đến dịch vụ

Với chất thải xây dựng, chi phí vận chuyển được đề cập cùng những khoảng trống trong quản lý. Theo Đại tá Nguyễn Đức Long, Phó Giám đốc công an thành phố Hà Nội, các điểm tập kết xa nguồn thải là một nguyên nhân dẫn đến việc một số doanh nghiệp đổ trộm, chôn lấp tại khu vực hẻo lánh để tiết kiệm chi phí. Công tác quản lý tại một số địa phương cũng chưa chặt chẽ.

Từ tháng 7/2025 đến thời điểm phiên chất vấn, Cơ quan Cảnh sát điều tra công an thành phố đã khởi tố chín vụ với 29 bị can liên quan đến các tội danh gây ô nhiễm môi trường. Trong đó có sáu vụ với 22 bị can liên quan đến đổ trộm, chôn lấp chất thải rắn, chất thải xây dựng.

Cùng với xử lý vi phạm, công an thành phố kiến nghị đẩy nhanh việc vận hành các dự án tập kết, thu gom, xử lý chất thải xây dựng tập trung; đẩy mạnh nghiền, tái chế tại chỗ đối với dự án trọng điểm để hạn chế rơi vãi khi vận chuyển và đổ trộm.

Tuy nhiên, báo cáo giám sát cho thấy nhiều địa phương chưa đưa được các điểm xử lý vào hoạt động do vướng thủ tục cho thuê đất ngắn hạn; thị trường tiêu thụ vật liệu tái chế chưa hình thành. Đoàn giám sát kiến nghị hoàn thiện quy định quản lý, sử dụng chất thải xây dựng, định mức và đơn giá phục vụ tái chế.

Hà Nội thử nghiệm đưa xe điện thu rác tại trung tâm. Ảnh: MH

Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Hà Nội Võ Nguyên Phong cho biết, Sở đã khảo sát, xây dựng quy trình để xác định hao phí máy móc, nhân công. Sở dự kiến trình thành phố trước ngày 25/10 để ban hành định mức, hoàn thành các định mức, đơn giá gia cố, tái chế chất thải xây dựng vào đầu tháng 11.

Về nguồn lực, Đoàn giám sát kiến nghị rà soát giá tối đa dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý rác sinh hoạt, bảo đảm bù đắp chi phí hợp lý, nâng chất lượng dịch vụ và thu hút đầu tư. Đồng thời, rà soát định mức phân bổ kinh phí, bố trí và đào tạo cán bộ môi trường cấp xã phù hợp nhiệm vụ được giao.

Đối với phân loại rác, ông Lê Thanh Nam nhấn mạnh phải gắn với thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý đồng bộ. Đến hết năm 2026, các xã, phường phải rà soát, bố trí quỹ đất, đầu tư, cải tạo các điểm tập kết, trạm trung chuyển. Thành phố đặt mục tiêu triển khai đồng bộ phân loại rác tại nguồn trên toàn địa bàn trong năm 2027.

Bà Phùng Thị Hồng Hà, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội đánh giá: “Từ những việc làm cụ thể , những nỗ lực của thành phố trong giải quyết ô nhiễm môi trường sẽ từng bước mang lại kết quả rõ hơn, để người dân có thể cảm nhận được sự thay đổi từ chính môi trường sống hằng ngày”.

Theo đó, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh, điều cử tri mong đợi là rác được thu gom, xử lý kịp thời, tình trạng đổ trộm phế thải xây dựng được khắc phục, môi trường sống ngày càng sạch hơn.

Để cử tri theo dõi, cam kết sẽ được công khai trên nền tảng số của thành phố. Thường trực HĐND thành phố tiếp tục đôn đốc, giám sát việc thực hiện; với nhiệm vụ chậm tiến độ, chưa đạt yêu cầu, sẽ yêu cầu giải trình, tiếp tục chất vấn khi cần thiết.