Hải quan mở "luồng xanh", xuất khẩu sầu riêng lấy lại nhịp tăng tốc

Xuất khẩu sầu riêng lấy lại nhịp tăng tốc (ảnh minh họa)

Hải quan "chạy cùng doanh nghiệp"

Theo số liệu của Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), kim ngạch xuất khẩu rau quả trong tháng 7 dự kiến đạt 1,06 tỷ USD, tăng 38% so với cùng kỳ năm 2025. Đây cũng là tháng ghi nhận giá trị xuất khẩu cao kỷ lục từ trước đến nay. Lũy kế 7 tháng có thể đạt 4,8 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm 2025.

Trên thực tế, những ngày gần đây, tại các cửa khẩu xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc, nhịp độ thông quan đã thay đổi rõ rệt. Xe hàng không còn phải chờ đợi nhiều ngày như trước, doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch giao nhận, còn nông dân cũng yên tâm khi hàng hóa được đưa đi ngay sau thu hoạch.

Đáng chú ý, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) vừa ban hành công văn hỏa tốc yêu cầu các chi cục hải quan khu vực tạo điều kiện tối đa để hàng hóa được thông quan ngay trong ngày. Không chỉ giải quyết thủ tục trong giờ hành chính, các đơn vị còn được yêu cầu bố trí cán bộ trực ngoài giờ, kể cả ngày nghỉ, ngày lễ để xử lý hồ sơ và giám sát hàng hóa xuất khẩu khi doanh nghiệp có nhu cầu. Đây được xem là động thái chưa từng có về mức độ linh hoạt trong tổ chức thực thi, đặc biệt với nhóm nông sản tươi có thời gian bảo quản ngắn như sầu riêng.

Thực tế cho thấy chỉ cần chậm một ngày tại cửa khẩu, doanh nghiệp có thể phải gánh thêm hàng chục triệu đồng chi phí lưu xe, lưu container lạnh, trong khi chất lượng trái cây cũng suy giảm đáng kể. Với mặt hàng có giá trị cao như sầu riêng, thời gian thông quan nhanh không đơn thuần là tiết kiệm chi phí mà còn quyết định khả năng giữ chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu và bảo toàn lợi nhuận cho cả doanh nghiệp lẫn người trồng.

Song song với việc tạo thuận lợi tại cửa khẩu, các bộ, ngành và địa phương cũng đang đẩy nhanh tiến độ cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và hoàn thiện các thủ tục xuất khẩu theo yêu cầu của phía Trung Quốc. Việc đồng bộ từ vùng nguyên liệu đến khâu thông quan đang tạo nên chuỗi kết nối thông suốt hơn, giúp doanh nghiệp chủ động nguồn hàng và nâng cao uy tín với đối tác nhập khẩu.

Những thay đổi trong khâu logistics và thông quan nhanh chóng phản ánh ngay vào thị trường nội địa. Theo các doanh nghiệp, trong tuần này, giá sầu riêng đã tăng thêm khoảng 5.000-7.000 đồng/kg so với tuần trước nhờ phía Trung Quốc tăng mua trở lại.

Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, sầu riêng Thái loại A hiện được thu mua khoảng 85.000 đồng/kg, khu vực Đông Nam Bộ khoảng 80.000 đồng/kg và Tây Nguyên khoảng 78.000 đồng/kg. Hàng loại B dao động từ 35.000-45.000 đồng/kg tùy chất lượng.

Đối với giống sầu riêng Ri6, loại A đang được giao dịch phổ biến ở mức 55.000-58.000 đồng/kg, còn loại B khoảng 25.000-30.000 đồng/kg.

Việc giá tăng trở lại giúp người trồng sầu riêng lấy lại niềm tin sau nhiều tháng chịu áp lực giảm giá và đầu ra khó khăn. Quan trọng hơn, đây là tín hiệu cho thấy thị trường đang hấp thụ hàng hóa tốt hơn khi những điểm nghẽn về thủ tục dần được tháo gỡ.

Cơ hội lớn trong mùa vụ cao điểm

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký VINAFRUIT cho biết, kim ngạch xuất khẩu rau quả vượt mốc 1 tỷ USD trong tháng 7 có sự đóng góp rất lớn của mặt hàng sầu riêng. Trong những tháng trước, sầu riêng Việt Nam phải cạnh tranh rất quyết liệt với nguồn cung từ Thái Lan. Tuy nhiên, khi quốc gia này bước vào cuối vụ, lợi thế đang nghiêng trở lại phía Việt Nam. Thời điểm hiện tại, sầu riêng Việt Nam gần như ở vị thế “một mình một chợ”, nhờ đó hoạt động tiêu thụ và xuất khẩu thuận lợi hơn rất nhiều.

Sầu riêng đang chuẩn bị bước vào vụ thu hoạch chính tại Tây Nguyên, kéo dài từ nay đến khoảng tháng 9-10. Đây là giai đoạn quyết định đối với xuất khẩu rau quả hàng năm. Nhìn lại những năm trước, riêng trong mùa cao điểm này, kim ngạch xuất khẩu rau quả thường đạt xấp xỉ 1 tỷ USD mỗi tháng và sầu riêng luôn là mặt hàng dẫn dắt tăng trưởng.

Với nhu cầu nhập khẩu từ Trung Quốc đang phục hồi, cùng việc ngành Hải quan triển khai cơ chế thông quan linh hoạt và các địa phương tăng tốc hoàn thiện mã số vùng trồng, giới chuyên môn kỳ vọng sầu riêng sẽ tiếp tục tạo nên cú bứt phá trong những tháng tới.

Có thể nói, sự hồi phục của xuất khẩu sầu riêng không đến từ một yếu tố đơn lẻ mà là kết quả của sự phối hợp đồng bộ giữa thị trường và chính sách. Nếu như nhu cầu tiêu dùng của Trung Quốc tạo ra lực kéo thì cải cách thủ tục của ngành Hải quan chính là lực đẩy giúp hàng hóa đi nhanh hơn, chi phí giảm hơn và doanh nghiệp nắm bắt kịp thời cơ thị trường.

Trong bối cảnh nông sản Việt Nam ngày càng cạnh tranh bằng chất lượng và tốc độ giao hàng thay vì chỉ bằng giá, việc Hải quan chuyển từ tư duy "quản lý" sang "đồng hành, phục vụ" đang tạo ra giá trị vượt ra ngoài phạm vi một thủ tục hành chính. Đó chính là nền tảng để sầu riêng tiếp tục giữ vai trò "đầu tàu" của ngành rau quả và hướng tới những kỷ lục xuất khẩu mới trong năm 2026.