Hành trình khởi nghiệp mới của nhà khoa học AI người Việt

TS. Lê Viết Quốc, người Việt đồng sáng lập Google Brain, chính thức bước vào hành trình khởi nghiệp mới với Discovery Loop, mang tầm nhìn biến AI thành "nhà khoa học" tự động

Mới đây, một cơn địa chấn trong giới công nghệ toàn cầu đã xảy ra khi Jeff Dean - "kiến trúc sư trưởng" định hình mảng AI của Google, tuyên bố rời đi để lập nghiệp. Tuy nhiên, điều khiến giới quan sát kinh tế và công nghệ Việt Nam đặc biệt chú ý là sự đồng hành của TS. Lê Viết Quốc trong vai trò nhà đồng sáng lập. Cùng với Sanjay Ghemawat và Oriol Vinyals, bộ tứ này tạo nên một dải ngân hà quy tụ những bộ óc vĩ đại nhất, những người từng có 14 đến 30 năm kề vai sát cánh và trực tiếp xây dựng nên các nền tảng cốt lõi của Google.

Họ gọi "đứa con" chung của mình là Discovery Loop, một tổ chức được định hình theo mô hình vì lợi ích cộng đồng (Public Benefit Corporation - PBC). Từ bỏ lớp áo an toàn tại một tập đoàn ngàn tỷ đô, quyết định của nhóm sáng lập không đơn thuần là một lần nhảy việc, mà là bước đi chiến lược nhằm định nghĩa lại tương lai của trí tuệ nhân tạo.

Dưới góc nhìn kinh tế - công nghệ, nếu làn sóng AI trong vài năm qua là cuộc chạy đua thương mại hóa các mô hình chatbot có khả năng tạo văn bản hay hình ảnh, thì Discovery Loop chọn một thị trường ngách rủi ro nhưng mang tính vĩ mô hơn rất nhiều; Biến AI thành những nhà khoa học thực thụ.

Startup này đặt cược vào khái niệm "tự cải thiện đệ quy" (recursive self-improvement). Mục tiêu của họ là xây dựng một hệ thống AI có khả năng tham gia vào toàn bộ vòng lặp nghiên cứu: tự động đề xuất giả thuyết, thiết kế thí nghiệm, thực thi, phân tích kết quả và từ đó rút ra kiến thức để tiếp tục một vòng lặp mới. Thay vì con người phải thử nghiệm từng bước tốn kém thời gian và tiền bạc, AI của Discovery Loop sẽ vận hành hàng nghìn vòng lặp song song. Bắt đầu từ việc giải quyết các bài toán máy học, tầm nhìn xa của công ty là tiến sâu vào y học, khoa học vật liệu và năng lượng sạch là những lĩnh vực mà mỗi đột phá đều có thể tạo ra các ngành công nghiệp hàng tỷ USD.

Trong bức tranh đầy tham vọng đó, vai trò của TS. Lê Viết Quốc là minh chứng rõ nét cho trí tuệ Việt trên bản đồ công nghệ đỉnh cao. Sinh năm 1982 tại Huế, chàng trai Việt từng bước chinh phục Đại học Quốc gia Australia, bảo vệ tiến sĩ tại Stanford dưới sự dẫn dắt của giáo sư Andrew và trở thành trụ cột sáng lập Google Brain. Hồ sơ học thuật của ông là một chuỗi những di sản vĩ đại; từ dự án mạng nơ-ron tự nhận diện hình ảnh trên YouTube không cần con người dán nhãn, đến việc kiến tạo nền tảng cho Google Translate, TensorFlow, chip TPU và siêu mô hình Gemini. Sự am hiểu sâu sắc của ông về tự động hóa quá trình xây dựng mô hình AI chính là "mảnh ghép" thiết yếu cho bài toán đệ quy mà startup đang giải quyết.

Xét về bài toán kinh doanh, việc chuyển từ vai trò nhà nghiên cứu sang nhà sáng lập doanh nghiệp là một phép thử lớn đối với TS. Quốc và các cộng sự. Tại Google, họ có trong tay nguồn tài nguyên vô hạn về dữ liệu và năng lực tính toán. Còn ở Discovery Loop, họ phải đối mặt với áp lực quản trị nguồn vốn, chiến lược sản phẩm, và quan trọng nhất là chứng minh nghiên cứu có thể tạo ra giá trị thương mại bền vững.

Tuy nhiên, uy tín vươn tầm thời đại của nhóm sáng lập đã biến Discovery Loop thành thỏi nam châm thu hút vốn ngay từ những ngày đầu. Vòng hạt giống (seed funding) của công ty được các tên tuổi sừng sỏ như Radical Ventures và Khosla Ventures đồng dẫn dắt, cùng sự góp mặt của Kleiner Perkins, Lightspeed và Doerr Capital.

Đặc biệt, việc Alphabet là công ty mẹ của Google - cũng trực tiếp rót vốn cho thấy đây không phải là một cuộc chia tay căng thẳng. Ngược lại, nó phản ánh một xu hướng mới của ngành AI. Các tập đoàn lớn sẵn sàng dùng vốn mạo hiểm để tài trợ cho những nhóm tinh hoa tách ra khởi nghiệp, qua đó gián tiếp duy trì ảnh hưởng của mình đối với những công nghệ đột phá.

Từ xứ Huế mộng mơ đến Thung lũng Silicon, và giờ đây là nhà đồng sáng lập một trong những startup AI được kỳ vọng nhất năm 2026, hành trình của TS. Lê Viết Quốc đã bước sang một chương hoàn toàn mới. Ở đó, nhà khoa học người Việt không chỉ đang tạo ra AI, mà đang dùng chính AI để tự động hóa quá trình khám phá tri thức, mở ra những giới hạn vô tận cho nền khoa học nhân loại.