Hồi chuông cảnh báo về phụ tùng ô tô giả

Lực lượng chức năng từng nhiều lần triệt phá các kho phụ tùng ô tô không có nguồn gốc rõ ràng - Ảnh Hà Nội mới

Điển hình, tại một điểm kinh doanh ở khu đô thị 31HA (xã Gia Lâm, TP. Hà Nội), lực lượng chức năng đã phát hiện doanh nghiệp bày bán tới 835 sản phẩm phụ tùng, phụ kiện ô tô các loại. Danh mục hàng hóa trải dài từ má phanh, lọc dầu, lọc gió, giảm xóc đến các chi tiết kỹ thuật như phớt dầu trục động cơ, ống nước làm mát, tấm chắn động cơ… Tuy nhiên, toàn bộ số hàng này đều không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Đáng chú ý, qua xác minh ban đầu, lô hàng có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu đã được bảo hộ tại Việt Nam.

Theo các chuyên gia, điểm chung dễ nhận thấy của hàng giả là đánh trúng tâm lý “ham rẻ” của người tiêu dùng. Trong bối cảnh thu nhập còn hạn chế, nhu cầu tiết kiệm chi phí là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, chính tâm lý này lại trở thành “điểm yếu” để các đối tượng vi phạm khai thác.

TS. Nguyễn Văn Lâm, chuyên gia kỹ thuật ô tô nhận định, phụ tùng ô tô là mặt hàng đặc thù, đòi hỏi tiêu chuẩn kỹ thuật rất cao. Người tiêu dùng thông thường gần như không thể phân biệt hàng thật hàng giả bằng mắt thường. Khi thấy mức giá thấp hơn 20-30%, nhiều người sẵn sàng lựa chọn mà không lường hết rủi ro.

Thực tế cho thấy, những linh kiện như má phanh, giảm xóc hay lọc dầu nếu không đảm bảo chất lượng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành của xe. Nguy hiểm hơn, các lỗi kỹ thuật thường không bộc lộ ngay mà tích tụ theo thời gian. Đến khi sự cố xảy ra, hậu quả không chỉ dừng lại ở chi phí sửa chữa mà có thể liên quan đến tính mạng con người.

Ở góc độ doanh nghiệp, đại diện công ty Ford Việt Nam tại Hà Nội cho biết: Hàng giả không chỉ gây thiệt hại về doanh thu mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu. Nhiều khách hàng sau khi sử dụng phải hàng kém chất lượng đã quay lại phản ánh với chúng tôi, dù sản phẩm đó không phải do doanh nghiệp cung cấp. Điều này khiến niềm tin thị trường bị xói mòn nghiêm trọng.

Không giống các mặt hàng tiêu dùng thông thường, phụ tùng ô tô liên quan trực tiếp đến an toàn của người sử dụng. Một bộ má phanh kém chất lượng có thể làm tăng quãng đường phanh, một hệ thống giảm xóc không đạt chuẩn khiến xe mất ổn định khi vận hành ở tốc độ cao. Những rủi ro này không chỉ dừng ở thiệt hại tài sản mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông nghiêm trọng.

Hàng giả đang tạo ra một “vòng xoáy tiêu cực” cho thị trường. Khi người tiêu dùng quen với mức giá thấp bất thường, các sản phẩm đạt chuẩn trở nên khó cạnh tranh. Điều này không chỉ làm méo mó môi trường kinh doanh mà còn kìm hãm sự phát triển của các doanh nghiệp chân chính, TS. Nguyễn Văn Lâm chia sẻ thêm.

Một xu hướng đáng lo ngại hiện nay là sự dịch chuyển của hàng giả sang môi trường trực tuyến. Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử để tiếp cận khách hàng nhanh hơn, rộng hơn, đồng thời che giấu danh tính.

Theo đại diện Shopee, việc kiểm soát hàng hóa trên môi trường số vẫn còn nhiều bất cập. Người bán có thể lập nhiều tài khoản, thay đổi thông tin liên tục. Khi bị phát hiện, họ sẵn sàng đóng gian hàng và quay trở lại với một “vỏ bọc” mới. Điều này gây khó khăn rất lớn cho công tác quản lý.

Bên cạnh đó, khâu giao nhận cũng trở thành “mắt xích” khiến việc truy vết gặp nhiều trở ngại. Hàng hóa được đóng gói kín, vận chuyển qua nhiều trung gian khiến cơ quan chức năng khó kiểm soát nếu không có biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu.

Trước thực trạng trên, các chuyên gia cho rằng cần có cách tiếp cận tổng thể, đồng bộ từ hoàn thiện pháp lý đến nâng cao nhận thức thị trường.

Về phía cơ quan quản lý, cần tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát, phân tích dữ liệu giao dịch để phát hiện sớm dấu hiệu vi phạm. Đồng thời, cần siết chặt công tác hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc hàng hóa và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để tạo tính răn đe.

Với doanh nghiệp, việc chủ động bảo vệ thương hiệu thông qua đăng ký sở hữu trí tuệ, sử dụng tem chống giả, công nghệ truy xuất nguồn gốc là giải pháp cần thiết. Không chỉ dừng ở đó, doanh nghiệp cần tăng cường truyền thông để người tiêu dùng nhận biết sản phẩm chính hãng, qua đó xây dựng lại niềm tin thị trường.

Điều quan trọng nhất là người tiêu dùng cần thay đổi thói quen mua sắm. Giá rẻ không phải lúc nào cũng là lợi ích. Khi lựa chọn các sản phẩm liên quan đến an toàn hoặc sức khỏe, người tiêu dùng cần đặt yếu tố chất lượng lên hàng đầu.

Có thể thấy, cuộc chiến chống hàng giả sẽ không thể thành công nếu chỉ dựa vào một phía. Khi cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng vào cuộc, thị trường mới có thể được thanh lọc, hướng tới sự minh bạch, lành mạnh và phát triển bền vững.