Kiểm định toàn diện chung cư cũ: Nền tảng để Hà Nội đẩy nhanh cải tạo đô thị

Hà Nội kiểm định gần 1.600 chung cư cũ, mở đường tăng tốc cải tạo đô thị

Kiểm định toàn diện chung cư cũ Hà Nội

Theo thống kê của Sở Xây dựng Hà Nội, trên địa bàn Thủ đô hiện có gần 1.600 nhà chung cư cũ (nhà tập thể cũ), phần lớn được xây dựng trong giai đoạn 1960-1990. Sau nhiều thập niên sử dụng, nhiều công trình đã xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải cải tạo, xây dựng lại.

Nhìn lại cột mốc năm 2001, Hà Nội từng đặt ra quyết tâm thay đổi diện mạo đô thị bằng chương trình cải tạo chung cư cũ quy mô lớn. Khi đó, kỳ vọng được đặt vào sự đồng thuận của chính quyền và nguồn lực xã hội hóa để thay thế các khu tập thể xuống cấp bằng những tổ hợp nhà ở hiện đại, đồng bộ hạ tầng.

Tuy nhiên, theo TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, sau gần một phần tư thế kỷ triển khai, kết quả đạt được vẫn còn khoảng cách khá xa so với kỳ vọng ban đầu. Tiến độ cải tạo chậm khiến danh sách các khu nhà cần cải tạo ngày càng dài thêm theo thời gian, trong khi số dự án hoàn thành chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Trong bối cảnh đó, Hà Nội đang triển khai một bước đi quan trọng nhằm tạo nền tảng cho giai đoạn cải tạo mới: tổ chức kiểm định chất lượng chung cư cũ trên quy mô lớn.

Theo kế hoạch của Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố sẽ triển khai kiểm định chất lượng chung cư cũ tại 48 xã, phường có nhà tập thể cũ. Đây là các khu vực tập trung nhiều công trình được xây dựng từ những thập niên 1960-1990 và hiện đã xuống cấp nghiêm trọng sau thời gian dài sử dụng.

Mục tiêu của đợt kiểm định này là xác định chính xác mức độ nguy hiểm của từng công trình, qua đó phân loại các trường hợp cần phá dỡ hoặc tiếp tục sử dụng theo đúng quy định của Luật Nhà ở 2023 và các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.

Tại phường Kim Liên, trong năm 2026, địa phương sẽ ưu tiên kiểm định các khu tập thể Kim Liên, Trung Tự và Khương Thượng. Trên cơ sở kết quả đánh giá, các tòa nhà sẽ được phân loại rõ ràng để xác định trường hợp cần sửa chữa, gia cố hoặc buộc phải phá dỡ.

Ông Xuân Trường, cư dân đang sinh sống tại khu tập thể Kim Liên cho biết, nhiều hạng mục của các tòa nhà đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp theo thời gian và người dân có thể dễ dàng nhận thấy. Tuy nhiên, theo ông Trường, điều quan trọng nhất hiện nay là cần sớm tiến hành kiểm định chất lượng công trình một cách khoa học và toàn diện.

“Khi có kết quả kiểm định rõ ràng, cơ quan chức năng mới có thể đánh giá chính xác mức độ an toàn của kết cấu công trình, từ đó đưa ra phương án sửa chữa, cải tạo hoặc nâng cấp phù hợp, bảo đảm an toàn cho cư dân và kéo dài tuổi thọ công trình”, ông Trường chia sẻ.

Theo kiến trúc sư Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội, việc tổ chức kiểm định và đánh giá chất lượng các chung cư cũ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc xác định chính xác hiện trạng từng công trình, qua đó tránh tình trạng đánh giá cảm tính.

Ông Ánh cho rằng, kiểm định không chỉ nhằm đưa ra kết luận công trình còn đủ điều kiện sử dụng hay phải phá dỡ, mà quan trọng hơn là lượng hóa mức độ rủi ro của từng tòa nhà. Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý có thể xây dựng thứ tự ưu tiên trong cải tạo, bảo đảm nguồn lực được phân bổ hợp lý và việc cải tạo chung cư cũ được triển khai hiệu quả.

Tạo nền tảng pháp lý để tăng tốc cải tạo chung cư cũ

Theo đại diện Sở Xây dựng Hà Nội, việc triển khai kiểm định toàn diện trong giai đoạn hiện nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Kết quả đánh giá sẽ là cơ sở để xây dựng phương án cải tạo phù hợp, đồng thời phòng ngừa các rủi ro về an toàn cho người dân.

Đây cũng được xem là bước bắt buộc nếu Hà Nội muốn đẩy nhanh tiến độ cải tạo các khu chung cư cũ vốn đã kéo dài nhiều năm qua.

Hiện Sở Xây dựng đang phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội lập danh mục các khu vực cần cải tạo, trình Hội đồng nhân dân thành phố xem xét và công bố công khai nhằm thu hút các nhà đầu tư tham gia.

Theo lộ trình dự kiến, năm 2026 Hà Nội sẽ hoàn thiện cơ sở pháp lý, xây dựng danh mục dự án và lựa chọn chủ đầu tư cho một số khu vực. Giai đoạn 2027-2030 sẽ tập trung triển khai các dự án cải tạo trên thực tế.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành cải tạo các chung cư nguy hiểm cấp D và đến năm 2035 cơ bản hoàn thành việc cải tạo toàn bộ chung cư cũ trên địa bàn.

Ông Nguyễn Bá Nguyên, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội cho biết, chương trình cải tạo chung cư cũ được định hướng gắn với quá trình chỉnh trang và tái thiết các khu đô thị cũ của Thủ đô.

Theo ông Nguyên, mục tiêu không chỉ là thay thế các tòa nhà xuống cấp mà còn hình thành những khu nhà ở mới với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đồng bộ, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân.

Đợt kiểm định lần này cũng diễn ra trong bối cảnh dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được lấy ý kiến và Hà Nội đang xây dựng Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Theo ông Nguyên, dự thảo luật kế thừa các quy định tại Nghị quyết 258/2025/QH15 về khái niệm “dự án lớn, quan trọng”, trong đó làm rõ hơn nội dung liên quan đến việc xây dựng lại nhà chung cư cũ. Đây sẽ là cơ sở để thiết kế các cơ chế, chính sách đặc thù do Hội đồng nhân dân thành phố quyết định nhằm thúc đẩy quá trình cải tạo trong thời gian tới.

Đặc biệt, dự thảo luật cũng trao cho Hà Nội một số cơ chế đặc thù quan trọng, cho phép Ủy ban nhân dân thành phố chủ động điều chỉnh quy hoạch chung. Đồng thời, cơ chế chỉ định hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư cũng được bổ sung nhằm tạo điều kiện thu hút các doanh nghiệp có năng lực và trách nhiệm xã hội tham gia vào quá trình cải tạo đô thị.

Với nền tảng pháp lý dần được hoàn thiện cùng bước khởi động từ chương trình kiểm định quy mô lớn, Hà Nội được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển mới trong hành trình cải tạo chung cư cũ - một nhiệm vụ đã kéo dài nhiều năm nhưng vẫn còn nhiều dư địa để tăng tốc trong giai đoạn tới.