Liệu Fed có vượt qua được các ‘rào cản’ để tăng lãi suất?

Áp lực chính trị

Cuộc họp chính sách tháng 9 của Fed sẽ diễn ra vào ngày 15-16 tới, cuộc họp mà cơ quan này nhiều khả năng sẽ xem xét việc tăng lãi suất. Tuy nhiên chính quyền của Tổng thống Donald Trump hoàn toàn không muốn điều đó xảy ra, thậm chí đích thân ông Trump đã lên tiếng ngăn cản.

Theo đó, mặc dù không chỉ trích trực tiếp tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh như đã từng làm với ông Jerome Powell, nhưng ông Trump đã gia tăng sức ép khi đe dọa sẽ ngừng giao thương với các quốc gia có thặng dư thương mại với Mỹ nếu Fed không cắt giảm lãi suất.

“Lãi suất cao đặt nước Mỹ vào thế bất lợi rất thiếu công bằng, và tôi sẽ không để điều đó xảy ra!", ông Trump nói trong một bài viết đăng trên mạng xã hội Truth Social vào thứ Sáu tuần trước. “Chúng ta lẽ ra phải có mức LÃI SUẤT THẤP NHẤT thế giới... HẠ LÃI SUẤT XUỐNG HOẶC TÔI SẼ NGỪNG GIAO THƯƠNG VỚI CÁC QUỐC GIA MÀ CHÚNG TA ĐANG THÂM HỤT THƯƠNG MẠI”.

Ngay sau bài đăng của Tổng thống, cố vấn kinh tế cấp cao Peter Navarro cũng cảnh báo rằng việc tăng lãi suất sẽ là hành động "thiếu cân nhắc" và "sẽ giáng đòn mạnh vào chính những lĩnh vực mà nước Mỹ cần nhất để phát triển thịnh vượng”.

Trước đó trong tuần, Phó Tổng thống JD Vance cũng phát biểu: “Chúng tôi tin rằng Fed nên hạ lãi suất”. “Chúng tôi đang thực hiện nhiều biện pháp để cố gắng giữ lãi suất ở mức thấp, nhưng sẽ rất tốt nếu nhận được sự hỗ trợ từ Cục Dự trữ Liên bang”, ông nói.

Trong khi phát biểu trong một cuộc phỏng vấn với CNBC vào tuần trước, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng ‘nhắc khéo’ rằng, Fed thường không tăng lãi suất trong bối cảnh xảy ra cú sốc nguồn cung cho đến khi xuất hiện các tác động lạm phát ở cấp độ thứ hai hoặc thứ ba.

Mặc dù Chủ tịch Fed Kevin Warsh khẳng định Tổng thống không gây ảnh hưởng đến các quyết định của mình. Trong phiên điều trần trước Quốc hội vào tháng 7, ông cũng đã viện dẫn việc Fed giữ nguyên lãi suất thay vì cắt giảm như một minh chứng cho sự độc lập của cơ quan này.

Tuy nhiên theo giới quan sát, những phát biểu trên của ông Trump và các quan chức chính phủ sẽ khiến Chủ tịch Fed Kevin Warsh phải thận trọng hơn với quyết định tăng lãi suất, nhất là khi ông được ông Trump đề cử với mong muốn Fed sẽ cắt giảm lãi suất mạnh hơn so với người tiền nhiệm.

Áp lực từ phe ‘bồ câu’ tại Fed

Không chỉ là áp lực chính trị, Chủ tịch Fed Kevin Warsh còn phải đối mặt với áp lực từ những nhà hoạch định chính sách có quan điểm ôn hòa tại Fed, những người đang muốn giữ nguyên lãi suất khi cho rằng lạm phát đã đạt đỉnh và đang có xu hướng giảm về mức mục tiêu 2%. Thậm chí phe này dường như đang chiếm ưu thế áp đảo.

Còn nhớ, trong dự báo lãi suất của 19 quan chức Fed hồi tháng 9, ngoại trừ Chủ tịch Fed Kevin Warsh không đưa ra dự báo của mình, 18 quan chức còn lại chi đều thành hai phe, với một bên muốn tăng lãi suất (phe diều hâu) và một bên muốn giữ nguyên, thậm chí là cắt giảm (phe bồ câu).

Tuy nhiên theo các nhà kinh tế của ING, “Trong số 9 người ủng hộ việc tăng lãi suất, chúng tôi cho rằng chỉ có 3 người là thành viên có quyền biểu quyết trong năm nay – và họ vốn đã ủng hộ việc tăng lãi suất! Điều này đồng nghĩa với việc 6 người còn lại dự báo tăng lãi suất lại không có quyền bỏ phiếu về vấn đề này trong năm nay”.

Đáng chú ý hơn là phe ‘bồ câu’ đang có sự góp mặt của nhiều nhà hoạch định chính sách có tầm ảnh hưởng rất lớn như Thống đốc Fed Christopher Waller hay Chủ tịch Fed New York John Williams – người đang nắm giữ vị trí Phó Chủ tịch FOMC.

Trong phát biểu mới đây, Thống đốc Fed Christopher Waller thẳng thắn cho biết, ông sẽ ủng hộ việc giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp sắp tới nếu lạm phát tiếp tục hạ nhiệt. “Nếu (lạm phát) tiếp tục có tiến triển hướng tới mục tiêu 2% của chúng tôi, thì tôi sẵn sàng ủng hộ việc duy trì lãi suất chính sách ở mức hiện tại”, ông nói tại sự kiện Reuters NEXT Newsmaker ở Washington hôm thứ Năm tuần trước.

Theo các nhà phân tích tại Evercore ISI, những phát biểu của Waller cũng tương đồng với những gì Chủ tịch Fed New York John Williams, đã chia sẻ với CNBC trước đó một ngày, và nó đang thách thức quan điểm cho rằng việc tăng lãi suất sắp diễn ra trong tương lai gần.

Dữ liệu lạm phát tháng 8 sẽ quyết định

Thị trường hiện đang dự báo khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9 ở mức khoảng 60%, song con số này đã giảm so với mức 65% ngày sau khi số liệu tăng trưởng việc làm tháng 8 khả quan hơn dự kiến được công bố.

Sở dĩ như vậy, theo các nhà phân tích, là do thị trường đang đánh giá kỹ lưỡng hơn tác động của báo cáo việc làm tháng 8 với quyết định của Fed, bởi nó đang mang tới những tín hiệu trái ngược. Đặc biệt là tốc độ tăng trưởng tiền lương giảm về còn 3,1%, mức thấp nhất kể từ tháng 6/2021 lại cho thấy, lạm phát tiếp tục hạ nhiệt.

“Nếu ông Waller (Thống đốc Fed), ông Warsh (Chủ tịch Fed) và ông Williams (Chủ tịch Fed New York) – những người mà tôi cho là có ảnh hưởng lớn – muốn dựa vào một yếu tố nào đó để đưa ra quyết định, thì họ có thể dựa vào dữ liệu này”, Noel Dixon, chiến lược gia vĩ mô cấp cao tại State Street nói và nhấn thêm, “mọi thứ sẽ phụ thuộc vào con số lạm phát cơ bản vào tuần tới”.

Quả vậy, các quan chức của chính quyền Trump, khi kêu gọi Fed giảm lãi suất, cũng nhấn mạnh rằng, tốc độ tăng hàng năm trong 3 tháng gần đây của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cơ bản đang ở mức 1,6%. Con số này thấp hơn nhiều so với tốc độ tăng hàng năm trong 3 tháng gần đây của chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) cơ bản - thước đo lạm phát ưa thích của Fed - vốn đang ở mức hơn 3%.

Vì lẽ đó, để có thể thuyết phục các nhà hoạch định chính sách ‘bồ câu’ tại Fed, cũng như vượt qua được áp lực chính trị để tăng lãi suất trong tháng 9, có lẽ Chủ tịch Fed Kevin Warsh cần phải có trong tay dữ liệu lạm phát tăng đột biến trong tháng 8. Thế nhưng, theo các nhà phân tích, điều này rất ít khả năng xảy ra cho dù giá dầu đang tăng trở lại do chiến sự bùng phát ở Trung Đông.

Được biết, dữ liệu lạm phát giá sản xuất (PPI) dự kiến ​​được công bố vào thứ Năm và dữ liệu lạm phát giá tiêu dùng (CPI) dự kiến ​​công bố vào thứ Sáu tuần tới. Trong khi các chuyên gia kinh tế dự báo CPI cơ bản sẽ giảm xuống mức 2,4% so với cùng kỳ năm ngoái, từ mức 2,5% của tháng 7.