Minh bạch quản trị: “Tấm vé” để doanh nghiệp nhỏ hấp thụ nguồn lực từ Nghị quyết 68

Minh bạch tài chính và chuẩn hóa quản trị đang trở thành điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp nhỏ tiếp cận nguồn lực từ Nghị quyết 68 - ảnh Hồng Sơn

Muốn hưởng ưu đãi, doanh nghiệp phải đủ năng lực hấp thụ

Sự ra đời của Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá là dấu mốc quan trọng, khẳng định vai trò của khu vực kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Hàng loạt chính sách mới về tín dụng, thuế, đất đai, đổi mới sáng tạo và khoa học - công nghệ đã mở ra dư địa phát triển lớn, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs).

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, chính sách dù thông thoáng đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả nếu doanh nghiệp không đủ năng lực hấp thụ. Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó trong tiếp cận vốn tín dụng, gọi vốn đầu tư hoặc tham gia chuỗi cung ứng do những hạn chế từ chính nội lực.

Khu vực kinh tế tư nhân hiện tạo ra hơn một nửa GDP nhưng vẫn đối mặt với ba nhóm điểm nghẽn lớn gồm thể chế, nguồn lực và năng lực quản trị. Trong đó, năng lực quản trị nội tại đang được xem là "nút thắt" lớn nhất đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ.

Theo bà Nguyễn Thị Thủy, Giám đốc Đào tạo Công ty TNHH Tư vấn Kế toán - Kiểm toán Auditcare & Partners Việt Nam (ACV), khoảng 97-98% doanh nghiệp tư nhân Việt Nam là doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ. Khi tiếp cận ngân hàng hoặc các quỹ đầu tư, nhiều doanh nghiệp ngay lập tức bộc lộ điểm yếu ở hệ thống báo cáo tài chính, quản trị dòng tiền và tính minh bạch trong hoạt động.

Không ít doanh nghiệp vẫn vận hành theo mô hình gia đình, thiếu quy trình kiểm soát, chưa tách bạch tài chính cá nhân với doanh nghiệp và chưa coi kế toán là công cụ quản trị. Chính những hạn chế này khiến cơ hội tiếp cận các chính sách ưu đãi từ Nghị quyết 68 bị thu hẹp đáng kể.

Trong khi đó, các cam kết của Nghị quyết 68 về bảo vệ quyền sở hữu, giảm chồng chéo trong thanh tra, hạn chế hình sự hóa các quan hệ kinh tế và tạo môi trường kinh doanh bình đẳng đang tạo nền tảng quan trọng để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, mở rộng sản xuất. Song, để tận dụng được "cánh cửa" này, doanh nghiệp phải chủ động thay đổi từ bên trong.

Nâng cao năng lực quản trị, chuyển đổi số và tách bạch dòng tiền sẽ giúp doanh nghiệp nhỏ gia tăng khả năng tiếp cận vốn và tham gia chuỗi giá trị - ảnh Bình Minh

Chuẩn hóa quản trị là điều kiện để doanh nghiệp bứt phá

Khoảng cách về năng lực quản trị giữa các nhóm doanh nghiệp hiện ngày càng rõ nét. Nếu nhiều doanh nghiệp lớn đã áp dụng các chuẩn quản trị quốc tế, triển khai hệ thống ERP, IFRS hay các công cụ quản trị hiện đại thì phần lớn doanh nghiệp nhỏ vẫn đang vận hành theo kinh nghiệm của chủ doanh nghiệp.

Tại Thanh Hóa, hơn 98% trong tổng số hơn 22.000 doanh nghiệp đang hoạt động thuộc nhóm nhỏ, siêu nhỏ hoặc chuyển đổi từ hộ kinh doanh. Theo bà Bùi Thị Chung, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Sơn Trung Hiếu, việc thiếu quy trình quản lý, phân quyền và cơ chế giám sát khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khi mở rộng quy mô.

Ông Lê Viết Dương, Tổng Giám đốc Trường Doanh nhân PDCA Thanh Hóa cho rằng, nhiều chủ doanh nghiệp vẫn có tâm lý “quy mô nhỏ thì chưa cần quản trị bài bản”. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp phát triển nhanh, bộ máy quản lý lập tức quá tải, báo cáo tài chính thiếu chuẩn hóa và dòng tiền không minh bạch khiến doanh nghiệp khó tiếp cận tín dụng cũng như mất cơ hội hợp tác với các đối tác lớn.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh Nghị quyết 68 thúc đẩy chuyển đổi hộ kinh doanh sang mô hình doanh nghiệp và tiến tới xóa bỏ cơ chế thuế khoán, doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng bộ năm nền tảng quan trọng.

Trước hết là thay đổi tư duy, coi kế toán là công cụ quản trị thay vì chỉ phục vụ kê khai thuế. Tiếp đó là đầu tư các công cụ số như hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán và hệ thống quản lý dữ liệu nhằm minh bạch hóa hoạt động.

Song song với đó, doanh nghiệp cần lựa chọn mô hình pháp lý phù hợp với chiến lược phát triển dài hạn, xây dựng đội ngũ kế toán chuyên nghiệp hoặc thuê dịch vụ kế toán đủ năng lực, đồng thời tách bạch hoàn toàn tài sản và dòng tiền cá nhân với doanh nghiệp.

Đặc biệt, chuyển đổi số đang trở thành đòn bẩy quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả quản trị. Tuy nhiên, Ông Trần Gia Toàn - Chủ tịch Hội đồng quản trị NTT Việt Nam cho rằng, rào cản lớn nhất hiện nay không phải công nghệ mà là tư duy quản trị. Chỉ khi doanh nghiệp chấp nhận minh bạch và thay đổi cách vận hành thì chuyển đổi số mới thực sự phát huy hiệu quả.

Bên cạnh sự thay đổi của doanh nghiệp, hệ sinh thái đào tạo cũng đang đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ. Các chương trình đào tạo cần chuyển từ cung cấp kiến thức rời rạc sang xây dựng lộ trình nâng cao năng lực quản trị, tích hợp các chuẩn mực quốc tế như: IFRS, ACCA, CPA cùng các kỹ năng về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, báo cáo phát triển bền vững và quản trị ESG.