Mở rộng đầu ra cho OCOP từ kênh thương mại điện tử

Thương mại điện tử – kênh tiêu thụ chiến lược của OCOP

OCOP “lên sàn” – cơ hội không thể bỏ lỡ

Tại tọa đàm “Thương mại điện tử – Đòn bẩy cho sản phẩm OCOP mở rộng thị trường”, do Tạp chí Công Thương tổ chức mới đây, các chuyên gia nhận định rằng, thương mại điện tử đang mở ra cơ hội lớn cho sản phẩm OCOP, nhưng cơ hội chỉ trở thành kết quả khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, địa phương, doanh nghiệp và các nền tảng số. Các cơ quan quản lý không thể làm thay, nhưng sẽ đóng vai trò đồng hành, định hướng và tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách.

Ông Đào Đức Huấn – Trưởng phòng Quản lý Chương trình OCOP và Du lịch nông thôn (Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) khẳng định: thương mại điện tử là kênh bán hàng quan trọng, song sản phẩm OCOP không thể cạnh tranh nếu chỉ được coi là hàng hóa thông thường. Sau hơn 4 năm đưa sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử, dù kênh này cho thấy sức lan tỏa lớn, song cũng đặt ra không ít thách thức đối với các chủ thể quy mô nhỏ, hạn chế về nguồn lực, kỹ năng số và khả năng vận hành. Không phải mọi sàn thương mại điện tử đều có chính sách ưu tiên riêng cho OCOP, khiến nhiều sản phẩm dễ “hòa lẫn” trong “rừng” hàng hóa công nghiệp.

Ông Đào Đức Huấn – Trưởng phòng Quản lý Chương trình OCOP và Du lịch nông thôn

Thực tiễn cũng cho thấy, phần lớn sản phẩm OCOP vẫn chủ yếu tiêu thụ qua các kênh truyền thống như hội chợ, cửa hàng đặc sản, du lịch địa phương hoặc mạng lưới phân phối nhỏ lẻ. Điều này khiến khả năng tiếp cận thị trường rộng lớn, đặc biệt là hơn 100 triệu người tiêu dùng trong nước, còn nhiều hạn chế. Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử được xác định là một trong những giải pháp quan trọng giúp sản phẩm OCOP vượt qua rào cản về không gian, thời gian, chi phí, tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng và từng bước hình thành kênh tiêu thụ ổn định, bền vững.

Ông Nguyễn Văn Thành – Trưởng phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, thời gian qua, Cục đã tích cực xây dựng hành lang pháp lý thông thoáng, đồng thời triển khai nhiều chương trình kết nối online – offline nhằm thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm OCOP trên môi trường số. Nổi bật là các hoạt động trong khuôn khổ Chương trình phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2021–2025, như Ngày mua sắm trực tuyến, xây dựng gian hàng Việt quốc gia, gian hàng địa phương, cũng như hỗ trợ đưa sản phẩm OCOP lên các sàn lớn như Shopee, TikTok Shop, Lazada, Tiki…

Đặc biệt, công tác đào tạo, tập huấn và hỗ trợ trực tiếp “1:1” cho các hộ sản xuất, hợp tác xã đã góp phần nâng cao năng lực số cho chủ thể OCOP. “Thương mại điện tử Việt Nam đang tăng trưởng rất nhanh, với quy mô bán lẻ trực tuyến năm 2025 ước đạt trên 31 tỷ USD. Đây là dư địa lớn để sản phẩm OCOP vươn xa, kể cả trên thị trường xuyên biên giới”, ông Thành nhấn mạnh. Tuy nhiên, ông cũng chỉ rõ những “điểm nghẽn” lớn như chất lượng sản phẩm chưa đồng đều, cơ sở dữ liệu chưa tập trung, trình độ công nghệ của hộ sản xuất còn hạn chế và chi phí logistics cao – đặc biệt đối với các vùng sâu, vùng xa.

Thương mại điện tử mở rộng đầu ra cho OCOP

Là nền tảng thương mại điện tử gắn với nội dung số, TikTok Shop đang nổi lên như kênh phù hợp với sản phẩm OCOP. Theo ông Nguyễn Khánh Toàn – Giám đốc Quan hệ Chính phủ TikTok Shop, chương trình “Chợ phiên OCOP”, phối hợp với Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương, đã tạo ra không gian bán hàng mang đậm bản sắc chợ quê trên nền tảng số. Sau hơn hai năm triển khai, chương trình đã thu hút gần 49.000 video, đạt khoảng 3 tỷ lượt xem và tiêu thụ 2,7 triệu sản phẩm OCOP. “OCOP có độ phủ truyền thông rất lớn trên kênh chính thống, nhưng lại thiếu sự tiếp cận tới nhóm khách hàng trẻ từ 25–35 tuổi. TikTok giúp lấp đầy khoảng trống này”, ông Toàn chia sẻ.

Chiến lược truyền thông của TikTok Shop xoay quanh “3 chữ C”: Chứng nhận – Chất lượng – Cộng đồng. Theo đó, mỗi sản phẩm OCOP không chỉ được giới thiệu về chất lượng, mà còn gắn với câu chuyện sinh kế, văn hóa và giá trị cộng đồng địa phương – yếu tố ngày càng được người tiêu dùng quan tâm.

Bà Nguyễn Thùy Dương – Giám đốc Đối ngoại Hợp tác xã Hệ sinh thái du lịch Suối Giàng (Yên Bái)

Theo bà Nguyễn Thùy Dương – Giám đốc Đối ngoại Hợp tác xã Hệ sinh thái du lịch Suối Giàng (Yên Bái), thương mại điện tử đã giúp các sản phẩm trà Tuyết Shan cổ thụ OCOP 4–5 sao tiếp cận rộng rãi hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước. Hiện nay, người tiêu dùng hiện nay không chỉ chọn OCOP, mà còn quan tâm sản phẩm đạt mấy sao. Điều đó tạo động lực để các chủ thể hướng tới chất lượng cao và phát triển bền vững. Tuy nhiên, bà Nguyễn Thùy Dương cũng thẳng thắn nhìn nhận, OCOP là sản phẩm đặc thù, sản lượng có hạn, chi phí logistics cao và khả năng tiếp cận công nghệ số của bà con nông dân còn hạn chế. Vì vậy, việc bán hàng trên môi trường số đòi hỏi phải có chiến lược rõ ràng, đầu tư nội dung và kể câu chuyện văn hóa một cách hấp dẫn, thay vì chạy theo doanh số ngắn hạn.

Có thể thấy, thương mại điện tử là xu hướng tất yếu, các chủ thể OCOP không thể đứng ngoài cuộc nếu muốn nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, đây không phải “con đường tắt” mà là hành trình đòi hỏi sự chuẩn bị bài bản, từ chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, sở hữu trí tuệ đến kỹ năng số và logistics.

OCOP cần nhanh chóng thay đổi cách tiếp cận thị trường