Mỹ và Trung Quốc gia hạn đình chiến thương mại thêm 90 ngày

Mỹ và Trung Quốc gia hạn đình chiến thương mại thêm 90 ngày

Ông Trump đăng trên nền tảng Truth Social rằng ông đã ký sắc lệnh gia hạn, và rằng “tất cả các điều khoản khác của Thỏa thuận sẽ giữ nguyên”.

Hạn chót trước đó dự kiến kết thúc vào 0h01 sáng thứ Ba. Nếu điều đó xảy ra, Mỹ có thể đã nâng thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc ở mức vốn đã cao 30%, và Bắc Kinh có thể đáp trả bằng cách tăng thuế trả đũa đối với hàng xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc.

Việc tạm hoãn này cho phép hai nước có thêm thời gian giải quyết một số bất đồng, có thể mở đường cho hội nghị thượng đỉnh vào cuối năm giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Động thái này đã được các doanh nghiệp Mỹ làm ăn với Trung Quốc hoan nghênh.

Sean Stein, Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Mỹ - Trung, cho biết việc gia hạn là “cực kỳ quan trọng” để hai chính phủ có thời gian đàm phán một thỏa thuận thương mại mà các doanh nghiệp Mỹ kỳ vọng sẽ cải thiện khả năng tiếp cận thị trường Trung Quốc và mang lại sự chắc chắn cần thiết cho các kế hoạch trung và dài hạn.

“Đạt được một thỏa thuận về fentanyl dẫn đến việc giảm thuế của Mỹ và gỡ bỏ các biện pháp trả đũa của Trung Quốc là điều rất cần thiết để khởi động lại xuất khẩu nông sản và năng lượng của Mỹ”, ông Stein nói.

Việc đạt thỏa thuận với Trung Quốc vẫn là nhiệm vụ còn dang dở của ông Trump, người đã làm đảo lộn hệ thống thương mại toàn cầu bằng cách áp thuế hai con số với hầu hết các quốc gia trên thế giới.

Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và các đối tác thương mại khác đã chấp nhận ký các thỏa thuận thương mại "bất cân xứng" với ông Trump, chấp nhận mức thuế cao bất thường của Mỹ, ví dụ 15% với hàng nhập khẩu từ Nhật Bản và EU... để tránh kịch bản tồi tệ hơn.

Chính sách thương mại của ông Trump đã biến Mỹ từ một trong những nền kinh tế mở nhất thế giới thành một “pháo đài” bảo hộ. Theo Budget Lab của Đại học Yale, thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ đã tăng từ khoảng 2,5% vào đầu năm lên 18,6%, mức cao nhất kể từ năm 1933.

Tuy nhiên, Trung Quốc đã thử thách giới hạn của chính sách thương mại Mỹ dựa trên việc dùng thuế quan cứng rắn để ép nhượng bộ. Bắc Kinh cũng có “vũ khí” của riêng mình: hạn chế hoặc làm chậm nguồn cung khoáng sản đất hiếm và nam châm, vốn được sử dụng trong mọi thứ, từ xe điện đến động cơ phản lực.

Vào tháng 6, hai nước đã đạt một thỏa thuận giảm căng thẳng. Mỹ cho biết sẽ dỡ bỏ hạn chế xuất khẩu công nghệ chip máy tính và ethane - nguyên liệu trong sản xuất hóa dầu. Trung Quốc đồng ý tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các công ty Mỹ tiếp cận nguồn đất hiếm.

“Mỹ đã nhận ra họ không nắm ưu thế”, bà Claire Reade, cố vấn cao cấp tại Arnold & Porter và cựu trợ lý Đại diện Thương mại Mỹ phụ trách quan hệ với Trung Quốc, nhận định.

Tháng 5 vừa qua, Mỹ và Trung Quốc đã tránh được một thảm họa kinh tế khi đồng ý giảm bớt các mức thuế khổng lồ mà hai bên áp lên hàng hóa của nhau, vốn đã lên tới 145% với hàng Trung Quốc và 125% với hàng Mỹ.

Những mức thuế ba con số này đã đe dọa chấm dứt thương mại song phương và gây ra đợt bán tháo mạnh trên thị trường tài chính. Trong cuộc gặp tháng 5 tại Geneva, hai bên đồng ý hạ thuế và tiếp tục đàm phán, với thuế của Mỹ giảm xuống 30% và của Trung Quốc xuống 10%.

Sau khi thể hiện khả năng "gây thiệt hại lẫn nhau", hai bên đã tiếp tục đối thoại cho tới nay.

“Bằng việc đánh giá quá cao khả năng của thuế quan cao trong việc buộc Trung Quốc nhượng bộ kinh tế, chính quyền Trump không chỉ cho thấy giới hạn của đòn bẩy đơn phương, mà còn tạo cơ sở để Bắc Kinh tin rằng họ có thể duy trì lợi thế trong các cuộc đàm phán tiếp theo với Washington bằng cách đe dọa hạn chế xuất khẩu đất hiếm”, chuyên gia quan hệ Mỹ - Trung tại International Crisis Group, Ali Wyne nhận định.

“Mong muốn đạt hòa hoãn thương mại của chính quyền xuất phát từ những hệ quả tự gây ra do sự tự tin thái quá trước đây”, ông nói thêm.

Hiện chưa rõ Washington và Bắc Kinh có thể đạt được một thỏa thuận toàn diện về các vấn đề lớn nhất của Mỹ hay không. Trong đó có việc Trung Quốc bảo vệ lỏng lẻo quyền sở hữu trí tuệ và chính sách trợ cấp, cũng như các biện pháp công nghiệp mà Mỹ cho rằng mang lại lợi thế cạnh tranh không công bằng và góp phần vào thâm hụt thương mại song phương khổng lồ 262 tỷ USD của Mỹ với Trung Quốc năm ngoái.

Bà Reade không kỳ vọng nhiều ngoài những thỏa thuận giới hạn, như việc Trung Quốc cam kết mua thêm đậu tương Mỹ, nỗ lực ngăn chặn dòng chảy hóa chất sản xuất fentanyl và duy trì nguồn cung nam châm đất hiếm.

Tuy nhiên, các vấn đề khó giải quyết hơn nhiều khả năng sẽ vẫn tồn tại, và “cuộc chiến thương mại sẽ tiếp tục kéo dài nhiều năm tới”, Jeff Moon, cựu quan chức ngoại giao và thương mại Mỹ, hiện điều hành công ty tư vấn China Moon Strategies nhận định.