Ngành Ngân hàng chặn 4,4 nghìn tỷ đồng giao dịch nghi ngờ gian lận nhờ chuyển đổi số

Thông tin mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, một trong những dấu ấn nổi bật nhất của quá trình chuyển đổi số là việc triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro cho khách hàng (SIMO). Tính đến ngày 17/5/2026, hệ thống đã gửi cảnh báo tới hơn 4 triệu lượt khách hàng về các giao dịch có dấu hiệu rủi ro.

Đáng chú ý, sau khi nhận được cảnh báo, hơn 1,3 triệu lượt khách hàng đã chủ động tạm dừng hoặc hủy bỏ giao dịch, qua đó ngăn chặn tổng số tiền giao dịch lên tới 4,4 nghìn tỷ đồng. Đây được xem là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chuyển đổi số trong việc bảo vệ tài sản và quyền lợi hợp pháp của người dân, đồng thời góp phần tăng cường an toàn cho toàn hệ thống ngân hàng.

Chuyển đổi số ngành Ngân hàng đã đạt được nhiều kết quả tích cực

Theo đại diện NHNN, chuyển đổi số trong ngành Ngân hàng thời gian qua được triển khai đồng bộ trên nhiều trụ cột. Trong đó, hành lang pháp lý tiếp tục được hoàn thiện với hàng loạt văn bản quan trọng như Luật Phòng, chống rửa tiền, Luật Các tổ chức tín dụng, Nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt và đặc biệt là Nghị định 94/2025/NĐ-CP về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng. Đây là lần đầu tiên Việt Nam có khung pháp lý linh hoạt cho các công nghệ tài chính mới.

Đồng thời, trong chỉ đạo, định hướng, Thống đốc NHNN đã chỉ đạo kiện toàn Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc của ngành, tập trung vào 05 trụ cột gồm: phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06. NHNN đã ban hành Kế hoạch hành động ngành Ngân hàng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; đồng thời ban hành Chỉ thị số 02/CT-NHNN ngày 09/01/2026 về đẩy mạnh chuyển đổi số và bảo đảm an ninh, an toàn thông tin trong hoạt động ngân hàng năm 2026. Những chỉ đạo này đã tạo định hướng cho ngành Ngân hàng trong việc nghiên cứu, thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán NHNN cho biết, quá trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng thời gian qua đã đem lại hiệu quả hết sức tích cực thông qua các con số biết nói. Tốc độ thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026 tăng khoảng 38% so với cuối năm 2025. Trong đó, giao dịch trên internet tăng 66%, giao dịch trên kênh di động tăng 33%. Đặc biệt, thanh toán qua mã QR tăng trên 50%. Hạ tầng thanh toán số hiện nay đáp ứng đầy đủ các yêu cầu thanh toán của người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng đã thực hiện thanh toán song phương với một số quốc gia. Từ đầu năm 2026 đến nay, Việt Nam đã triển khai kết nối thanh toán QR với Trung Quốc và Hàn Quốc. Dự kiến từ nay đến cuối năm, hệ thống sẽ tiếp tục mở rộng sang Singapore, Đài Loan (Trung Quốc) và Ấn Độ.

Đáng chú ý, xác định dữ liệu là tài sản, an toàn thông tin là then chốt, ngành Ngân hàng đã bám sát phương châm dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống”. Việc đối chiếu sinh trắc học thành công cho hơn 163,39 triệu hồ sơ khách hàng (bao gồm 161,2 triệu hồ sơ cá nhân và 2,19 triệu hồ sơ tổ chức) qua CCCD gắn chip và VNeID là một bước tiến quan trọng, giúp loại bỏ tài khoản ảo và kiến tạo một hệ sinh thái tài chính minh bạch, công bằng. Nỗ lực này còn lan tỏa mạnh mẽ khi toàn bộ 154 triệu tài khoản và 36 triệu hồ sơ trong cơ sở dữ liệu phòng, chống rửa tiền, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt đã được làm sạch triệt để. Đồng thời, việc Trung tâm Thông tin tín dụng quốc gia Việt Nam hoàn thành làm sạch gần 44,5 triệu hồ sơ khách hàng đã củng cố vững chắc niềm tin của người dân vào sự chính xác và an toàn của hệ thống. Bên cạnh đó, NHNN hoàn thành sớm đồng bộ 04 cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo Nghị quyết số 71/NQ-CP và Nghị quyết số 11/NQ-CP lên Trung tâm dữ liệu quốc gia, tiếp tục làm giàu nguồn tài nguyên dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Không chỉ thúc đẩy công nghệ, ngành Ngân hàng còn đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính. Trong năm 2025, ngành đã bãi bỏ 33 thủ tục và sửa đổi 227 thủ tục hành chính; đồng thời đơn giản hóa hàng trăm điều kiện kinh doanh nhằm giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp, người dân. Tỷ lệ hài lòng trong xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân và doanh nghiệp tiếp tục duy trì ở mức 100%.

Tuy nhiên, ông Tuấn cho rằng sự phát triển mạnh của dịch vụ số cũng kéo theo nguy cơ gia tăng lừa đảo và gian lận tài chính. NHNN cũng đã nhận thấy và chủ động đưa ra các chính sách, các quy định, văn bản quy phạm pháp luật để giúp cho các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, các trung gian thanh toán có được nền tảng pháp lý để triển khai các vấn đề liên quan đến an ninh, an toàn.

Lãnh đạo Vụ Thanh toán cho rằng, trong chuyển đổi số, yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người trong việc vận hành, sử dụng công nghệ đó để cung cấp các sản phẩm, dịch vụ cho người dân, doanh nghiệp.

Ông cho biết, bài toán nhân lực chuyển đổi số hiện là vấn đề “rất nóng”, không chỉ với các ngân hàng thương mại mà cả với NHNN. Theo ông, Chính phủ đã có nhiều chính sách thu hút nhân lực công nghệ, đồng thời kỳ vọng các trường đại học sẽ đào tạo nguồn nhân lực phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của thị trường để tháo gỡ điểm nghẽn này trong thời gian tới.

Đối với ngành Ngân hàng, xác định con người là trung tâm và nhằm thúc đẩy nguồn lực số chất lượng cao, thông qua phong trào “Bình dân học vụ số”, ngành Ngân hàng đã xây dựng đội ngũ hơn 2.600 “Đại sứ số” và “Hạt nhân số” tại các đơn vị. Đặc biệt, sự kết hợp giữa kinh nghiệm quản lý của cơ quan trung ương và tư duy công nghệ thực chiến thông qua phối hợp với các ngân hàng thương mại lớn để đưa nguồn lực công nghệ về hỗ trợ quản lý nhà nước là một bước đi hiệu quả thời gian qua.