Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới: Mở rộng kết nối phải đi cùng với chất lượng và an toàn

Thanh toán QR ngày càng quen thuộc với người dân

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng cho biết, trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến rõ nét về thanh toán không dùng tiền mặt. Hạ tầng thanh toán ngày càng hiện đại, các phương thức thanh toán số ngày càng phổ biến, trong đó thanh toán qua mã QR đã trở thành một phương thức quen thuộc đối với người dân và doanh nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục mở rộng khả năng kết nối thanh toán với các quốc gia, vùng lãnh thổ.

Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng phát biểu tại Hội thảo

Tuy nhiên, theo Phó Thống đốc, câu chuyện hôm nay không chỉ là câu chuyện về một công nghệ hay một mã QR. Điều quan trọng hơn là làm thế nào để những kết nối thanh toán đó tạo ra giá trị thực cho nền kinh tế. Một khách du lịch quốc tế đến Việt Nam có thể sử dụng ứng dụng thanh toán quen thuộc của mình để chi trả tại khách sạn, nhà hàng, cửa hàng hay một hộ kinh doanh; một người Việt Nam khi ra nước ngoài có thể thanh toán thuận tiện bằng ứng dụng ngân hàng, ví điện tử của mình. Đằng sau những trải nghiệm rất đơn giản đó là sự kết nối giữa các hạ tầng thanh toán, các ngân hàng, tổ chức chuyển mạch và các chủ thể của hai nền kinh tế.

Vì vậy, phát triển thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua mã QR cần được nhìn nhận rộng hơn: từ kết nối hạ tầng thanh toán đến kết nối người dân, doanh nghiệp; từ kết nối hệ thống đến hỗ trợ dòng chảy của du lịch, bán lẻ, thương mại và dịch vụ. “Nói cách khác, kết nối hạ tầng là điểm khởi đầu, còn kết nối kinh tế mới là mục tiêu cần hướng tới”, Phó Thống đốc nhấn mạnh.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN trao đổi tại Hội thảo

Trao đổi tại Hội thảo, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN nhận định thanh toán QR xuyên biên giới là một cấu phần của hạ tầng kinh tế số, hỗ trợ trực tiếp giao thương, du lịch và tiêu dùng. Theo Vụ trưởng Vụ Thanh toán Phạm Anh Tuấn, Việt Nam có hơn 2,5 triệu đơn vị chấp nhận thanh toán, nhưng mới khoảng 154.000 đơn vị đồng ý tiếp nhận thanh toán xuyên biên giới. Ông cho rằng mở rộng kết nối kỹ thuật cần đi cùng với tăng độ phủ điểm chấp nhận và mức độ sử dụng thực tế.

Thực tế hiện nay, thanh toán không dùng tiền mặt đã phát triển mạnh mẽ. Trong 6 tháng đầu năm, giao dịch TTKDTM tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị; qua kênh Internet đạt tăng 46,57% về số lượng và 21,77% về giá trị; qua kênh điện thoại di động tăng 35,33% về số lượng và 2,39% về giá trị so với cùng kỳ 2025. Trong đó, giao dịch thanh toán qua phương thức QR code đạt 311 triệu giao dịch với giá trị đạt 274,2 nghìn tỷ đồng (tăng 6,66% về số lượng và 25,85% về giá trị).

Theo số liệu từ NAPAS, VietQRGlobal đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao tại các thị trường đã kết nối. Trong 8 tháng năm 2026, số lượng giao dịch của du khách từ Thái Lan, Lào và Campuchia tại Việt Nam tăng 8 lần trong khi giá trị giao dịch tăng 6 lần so với cùng kỳ năm 2025. Ở chiều ngược lại, giao dịch của người Việt Nam tại ba thị trường này tăng 5 lần về số lượng và 4 lần về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Trung Quốc là thị trường được mở rộng kết nối sau nhóm các nước Đông Nam Á. NAPAS chính thức công bố dịch vụ qua kết nối với UPI vào tháng 12/2025, kết nối với Alipay vào tháng 4/2026 và kết nối với Weixin Pay vào tháng 8/2026, dịch vụ ghi nhận tốc độ tăng trưởng tích cực. Chỉ sau bốn tháng mở rộng kết nối, đếntháng 8/2026, giao dịch của du khách Trung Quốc sử dụng ứng dụng thanh toán của Trung Quốc để quét mã VietQRGlobal tại Việt Nam tăng tương ứng gấp 3 lần về số lượng và gấp 4 lần về giá trị giao dịch so với tháng 4/2026. Với việc hoàn thành kết nối với các nền tảng thanh toán của Trung Quốc, giao dịch thanh toán QR xuyênbiên giới với quốc gia này sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh trong thời gian tới.

Ngoài ra, NAPAS đã hoàn thành kết nối thanh toán QR xuyên biên giới với Singapore cho cả hai chiều khách hàng Singapore thanh toán tại Việt Nam và khách hàng Việt Nam thanh toán tại Singapore. Với thị trường Hàn Quốc, dịch vụ chiều thanh toán của khách hàng Hàn Quốc tại Việt Nam đã được hoàn tất và sẽ tiếp tục mở rộng chiều thanh toán ngược lại. Như vậy, tính đến hiện tại, NAPAS đã hoàn thành triển khai kết nối thanh toán QR xuyên biên giới với 6 quốc gia trong khu vực và châu Á đồng thời tiếp tục triển khai mở rộng dịch vụ trong thời gian tới.

Theo thống kê, chi phí chấp nhận thanh toán qua VietQRGlobal dự kiến khoảng 1,5% giá trị giao dịch, thấp hơn mức 2,4 - 3% của các loại thẻ quốc tế phát hành ngoài Việt Nam. Như vậy, chi phí chấp nhận thanh toán qua VietQRGlobal có thể thấp hơn khoảng 37,5% - 50% so với thẻ quốc tế.

Để thanh toán số tạo ra nhiều giá trị hơn cho nền kinh tế

Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, NHNN đã và đang thúc đẩy hợp tác thanh toán bán lẻ song phương qua mã QR với một số quốc gia trong khu vực và các đối tác quan trọng. Quá trình này không chỉ góp phần tạo thêm lựa chọn thanh toán thuận tiện cho người dân và du khách, mà còn mở ra cơ hội để các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, tiếp cận tốt hơn với khách hàng quốc tế.

Nhưng mở rộng kết nối phải đi cùng với chất lượng và an toàn. Khi không gian thanh toán vượt qua biên giới quốc gia, sự tham gia của nhiều chủ thể, nhiều hệ thống và nhiều khuôn khổ pháp lý cũng làm cho yêu cầu quản trị trở nên phức tạp hơn. Do đó, cùng với việc mở rộng mạng lưới, Phó Thống đốc cho rằng phải đặc biệt coi trọng an toàn, bảo mật, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền, bảo vệ dữ liệu, bảo vệ quyền lợi khách hàng và bảo đảm hoạt động thanh toán, quyết toán được thông suốt.

Trong giai đoạn tới, Phó Thống đốc cho rằng cần quan tâm một số định hướng lớn. Đầu tiên, việc mở rộng kết nối thanh toán xuyên biên giới cần xuất phát từ nhu cầu kinh tế thực, gắn với dòng chảy du lịch, thương mại, đầu tư và nhu cầu thanh toán giữa Việt Nam với từng quốc gia, vùng lãnh thổ.

Cần chuyển trọng tâm từ "kết nối được" sang "sử dụng được và sử dụng hiệu quả". Thành công không nên chỉ được nhìn qua số lượng thị trường đã kết nối, mà cần được đánh giá bằng mức độ sử dụng thực tế, độ phủ đơn vị chấp nhận thanh toán, chất lượng dịch vụ, chi phí, sự thuận tiện và giá trị mà kết nối đó mang lại cho người dân và doanh nghiệp.

Toàn cảnh Hội thảo

Cùng với đó là thúc đẩy khả năng tương tác, chuẩn hóa và phối hợp chặt chẽ giữa các bên tham gia. Một trải nghiệm thanh toán đơn giản đối với khách hàng chỉ có thể được tạo ra trên nền tảng một cơ chế vận hành phía sau rõ ràng, an toàn, minh bạch và hiệu quả.

Cuối cùng, theo Phó Thống đốc, an toàn và niềm tin phải là điều kiện xuyên suốt. Công nghệ có thể thay đổi rất nhanh, nhưng nguyên tắc bảo vệ người sử dụng, phân định rõ trách nhiệm, kiểm soát rủi ro và duy trì khả năng chống chịu của hệ thống phải luôn được đặt ở vị trí trung tâm. “Việt Nam đang có nền tảng thuận lợi để tiếp tục phát triển một hệ sinh thái thanh toán số hiện đại, an toàn và có khả năng kết nối ngày càng sâu rộng với khu vực và thế giới. Điều quan trọng là chúng ta phải biến lợi thế về hạ tầng và mức độ phổ cập thanh toán số thành những giá trị cụ thể cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế”, Phó Thống đốc nhấn mạnh.

Ông Phạm Anh Tuấn cho biết trong các cuộc họp định kỳ sắp tới, Ban lãnh đạo NHNN và các đơn vị sẽ sử dụng chỉ tiêu về độ phủ, mức độ chấp nhận giao dịch xuyên biên giới để đánh giá các đơn vị tham gia. Những chỉ tiêu cần xem xét có thể gồm số ngân hàng và tổ chức thanh toán thực sự tham gia, độ phủ điểm chấp nhận, số lượng và giá trị giao dịch, tỷ lệ giao dịch thành công, chi phí, mức độ minh bạch đối với khách hàng cùng tỷ lệ tra soát, khiếu nại và gian lận.