Ngành tiêu dùng - bán lẻ: Lợi nhuận đến từ mô hình, không chỉ từ sức cầu

Sức cầu không còn là yếu tố quyết định duy nhất

Tuy nhiên, bức tranh tiêu dùng cuối năm không hoàn toàn tươi sáng. Nhu cầu tiêu dùng trong quý IV chịu tác động nhất định từ các yếu tố bất lợi mang tính thời điểm, đặc biệt là ảnh hưởng của nhiều cơn bão lớn trong năm, khiến sức mua tại một số khu vực bị gián đoạn. Dù vậy, khi các yếu tố này dần qua đi, thị trường nhanh chóng ổn định trở lại, chuẩn bị bước vào mùa cao điểm tiêu thụ cuối năm và Tết Nguyên đán.

Điều đáng chú ý là dù sức cầu phục hồi, mức tăng trưởng không còn mang tính bùng nổ như các giai đoạn trước. Trong bối cảnh đó, sức cầu chỉ đóng vai trò là điều kiện cần, trong khi điều kiện đủ để tạo ra tăng trưởng lợi nhuận bền vững lại nằm ở khả năng vận hành và thích ứng của từng mô hình kinh doanh. Đây chính là điểm khác biệt quan trọng của chu kỳ tiêu dùng cuối năm 2025 so với các chu kỳ tăng trưởng trước đây.

Sự thay đổi này khiến lợi nhuận ngành tiêu dùng - bán lẻ không còn phản ánh trực tiếp nhịp tăng của tổng mức bán lẻ, mà ngày càng phụ thuộc vào việc doanh nghiệp nào tận dụng tốt hơn đà phục hồi của nhu cầu để chuyển hóa thành hiệu quả tài chính. Trong bối cảnh đó, các mô hình bán lẻ thiết yếu, mô hình chuỗi và các doanh nghiệp có khả năng kiểm soát chi phí tốt nổi lên như những điểm sáng của quý IV/2025.

Nhóm ngành tiêu dùng - bán lẻ ghi nhận sự cải thiện rõ nét về kết quả kinh doanh

Trụ cột của lợi nhuận

Một trong những xu hướng nổi bật của ngành tiêu dùng - bán lẻ cuối năm 2025 là sự nổi lên của các mô hình bán lẻ thiết yếu, đặc biệt trong lĩnh vực hàng tiêu dùng nhanh và thực phẩm. Các chuỗi bán lẻ này tiếp tục mở rộng mạng lưới, nhất là tại các khu vực ngoài các đô thị lớn, qua đó tận dụng tốt nhu cầu tiêu dùng cơ bản và ổn định của người dân.

Việc mở rộng quy mô, không còn được thực hiện theo cách dàn trải. Thay vào đó, các doanh nghiệp tập trung vào việc lựa chọn khu vực phù hợp, tối ưu chi phí vận hành và cải thiện hiệu quả trên mỗi cửa hàng. Kết quả là, dù số lượng cửa hàng tăng nhanh, lợi nhuận ròng vẫn được duy trì ổn định nhờ khả năng kiểm soát chi phí tại các khu vực mới.

Song song với đó, việc tối ưu hóa cơ cấu sản phẩm và chi phí bán hàng, quản lý doanh nghiệp trở thành yếu tố then chốt giúp các chuỗi bán lẻ cải thiện biên lợi nhuận. Trong bối cảnh giá bán khó tăng mạnh, khả năng duy trì hoặc cải thiện biên lợi nhuận chủ yếu đến từ việc nâng cao hiệu quả vận hành, giảm lãng phí và tận dụng quy mô để tối ưu chuỗi cung ứng.

Ở các phân khúc khác của ngành tiêu dùng, sự phân hóa cũng thể hiện rõ nét. Ngành sữa tiếp tục duy trì đà phục hồi, được hỗ trợ bởi nhu cầu tiêu thụ cải thiện và xu hướng giảm của giá nguyên liệu đầu vào trên thị trường thế giới, qua đó tạo dư địa cho biên lợi nhuận gộp cải thiện. Ngành chăn nuôi heo, dù đối mặt với áp lực giảm giá bán, vẫn ghi nhận lợi nhuận tích cực nhờ sản lượng tăng cao và chi phí nguyên vật liệu giảm, kết hợp với việc tối ưu hóa chi phí vận hành.

Những diễn biến này cho thấy lợi nhuận trong ngành tiêu dùng là kết quả của sự kết hợp giữa quy mô, cấu trúc chi phí và khả năng thích ứng linh hoạt với biến động thị trường. Các doanh nghiệp có mô hình vận hành hiệu quả vì vậy có lợi thế rõ rệt trong việc chuyển hóa sức cầu phục hồi thành lợi nhuận thực chất.

Bức tranh quý IV/2025 cho thấy ngành tiêu dùng - bán lẻ đang bước vào một giai đoạn tái cấu trúc sâu hơn về mô hình tăng trưởng. Nếu trong các chu kỳ trước, tăng trưởng lợi nhuận chủ yếu đến từ việc mở rộng nhanh mạng lưới và tận dụng sức cầu gia tăng, thì giai đoạn hiện tại đòi hỏi sự cân bằng chặt chẽ hơn giữa mở rộng và hiệu quả.

Sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của các chuỗi bán lẻ mới, đặc biệt trong lĩnh vực dược phẩm và bán lẻ chuyên biệt, cho thấy mức độ cạnh tranh trong ngành đang gia tăng. Trong bối cảnh đó, chỉ những doanh nghiệp có khả năng xây dựng mô hình bền vững, kiểm soát tốt chi phí và tạo được lợi thế quy mô mới có thể duy trì được đà tăng trưởng lợi nhuận ổn định.

Đối với các doanh nghiệp bán lẻ hàng điện tử và trang sức, quý IV/2025 ghi nhận sự ổn định về quy mô và doanh thu, với động lực chính đến từ nhu cầu tiêu dùng cuối năm. Tuy nhiên, biên lợi nhuận trong các phân khúc này chịu ảnh hưởng đáng kể từ biến động giá đầu vào, đặc biệt là giá vàng đối với ngành trang sức. Trong bối cảnh đó, việc gia tăng tỷ trọng mảng bán lẻ có biên lợi nhuận cao hơn đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp những biến động bất lợi từ các mảng kinh doanh khác.

Từ góc độ chu kỳ, ngành tiêu dùng - bán lẻ sau năm 2025 được kỳ vọng tiếp tục hưởng lợi từ sự ổn định của nền kinh tế trong nước và thu nhập của người dân. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận sẽ không còn đồng đều, mà phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng thích ứng của từng doanh nghiệp. Những mô hình dựa trên bán lẻ thiết yếu, kiểm soát chi phí tốt và mở rộng có chọn lọc nhiều khả năng sẽ duy trì được vị thế tích cực trong giai đoạn tới.

Nhìn tổng thể, diễn biến của ngành tiêu dùng - bán lẻ cuối năm 2025 cho thấy một thông điệp rõ ràng: sức cầu phục hồi là điều kiện cần, nhưng không còn là yếu tố quyết định duy nhất đối với lợi nhuận. Khi thị trường bước vào giai đoạn tăng trưởng chọn lọc hơn, chính mô hình kinh doanh và hiệu quả vận hành sẽ là yếu tố then chốt định hình vị thế của các doanh nghiệp tiêu dùng - bán lẻ trong chu kỳ mới của thị trường chứng khoán Việt Nam.