Nghi Sơn tái định vị: Động lực công nghiệp xanh của Bắc Trung bộ

Nghi Sơn chuyển mình xanh, từ “đầu tàu” công nghiệp Bắc Trung bộ đến trung tâm đô thị - công nghiệp hiện đại

Hành trình phát triển của Nghi Sơn gắn liền với sự hình thành và mở rộng của một khu kinh tế tổng hợp quy mô lớn, quy tụ hàng trăm dự án đầu tư trong và ngoài nước. Các ngành công nghiệp trụ cột như lọc hóa dầu, năng lượng, luyện kim, vật liệu xây dựng, chế biến - chế tạo đã tạo nên nền tảng sản xuất chủ lực, trong khi hệ thống cảng biển và dịch vụ logistics từng bước được đầu tư đồng bộ, gia tăng năng lực kết nối khu vực và quốc tế.

Năm vừa qua được xem là dấu mốc quan trọng, khẳng định rõ nét vai trò động lực của Khu Kinh tế Nghi Sơn đối với nền kinh tế tỉnh. Giá trị sản xuất công nghiệp tại đây đạt hơn 265.000 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng lớn trong toàn ngành công nghiệp Thanh Hóa. Thu ngân sách Nhà nước đạt gần 26.900 tỷ đồng; kim ngạch xuất khẩu vượt mốc 3,5 tỷ USD. Không chỉ đóng góp lớn cho tăng trưởng và cân đối ngân sách, khu kinh tế còn tạo việc làm ổn định cho trên 100.000 lao động, với thu nhập bình quân ngày càng được cải thiện, góp phần nâng cao đời sống người dân khu vực Nam Thanh Hóa và các địa phương lân cận.

Sức hút của Nghi Sơn được thể hiện rõ qua sự hiện diện của nhiều nhà đầu tư lớn, uy tín toàn cầu. Từ các tập đoàn năng lượng, hóa dầu hàng đầu đến các doanh nghiệp logistics quốc tế, dòng vốn FDI không chỉ mang lại nguồn lực tài chính mà còn đưa vào Nghi Sơn những chuẩn mực mới về quản trị, công nghệ, môi trường và trách nhiệm xã hội. Đây chính là nền tảng để khu kinh tế từng bước nâng chuẩn phát triển, chuyển từ thu hút đầu tư theo chiều rộng sang chọn lọc các dự án có chất lượng cao.

Đáng chú ý, nhiều dự án FDI quy mô lớn tại Nghi Sơn đang chủ động dịch chuyển theo hướng phát triển xanh. Tiêu biểu là Công ty TNHH Lọc hóa dầu Nghi Sơn là dự án công nghiệp trọng điểm quốc gia. Bên cạnh vai trò “đầu tàu” công nghiệp, doanh nghiệp này những năm gần đây đã đẩy mạnh thực hành ESG, tập trung tối ưu hóa chi phí, tiết kiệm năng lượng, kiểm soát chặt chẽ khí thải, nước thải và tái chế phụ phẩm, hướng tới mục tiêu “lọc dầu xanh”.

Cùng với đó, các dự án năng lượng khác cũng đang tiếp cận xu thế chuyển dịch xanh. Tại Công ty TNHH Điện Nghi Sơn 2, chiến lược giai đoạn 2025 - 2030 xác định phát triển bền vững là yêu cầu tất yếu. Doanh nghiệp đặt mục tiêu mở rộng tích hợp năng lượng tái tạo, nghiên cứu công nghệ lưu trữ năng lượng, cải tiến hiệu suất nhà máy nhiệt điện than, từng bước giảm phát thải và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong dài hạn.

Song song với các dự án hiện hữu, cũng ghi dấu việc hàng loạt dự án quy mô lớn đi vào hoạt động, bổ sung năng lực sản xuất mới cho khu kinh tế như dây chuyền 3 Nhà máy luyện cán thép Nghi Sơn số 2 hay giai đoạn 2 Nhà máy sản xuất giấy bao bì Miza Nghi Sơn. Không chỉ gia tăng giá trị sản xuất công nghiệp, sự vận hành của các dự án này còn tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đối với các ngành dịch vụ, logistics và thị trường lao động địa phương.

Nếu hạ tầng giao thông được ví như “mạch máu” của nền kinh tế, thì hạ tầng khu kinh tế và khu công nghiệp chính là nơi tạo ra giá trị gia tăng mới. Đến nay, tại Khu Kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp Thanh Hóa đã có 179 dự án đầu tư, trong đó 41 dự án FDI, với tổng vốn đăng ký hơn 104.878 tỷ đồng và 613 triệu USD. Mạng lưới cao tốc, cảng biển, cùng sự đồng hành của chính quyền địa phương tạo nên lợi thế cạnh tranh rõ rệt, giúp Thanh Hóa trở thành điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư dài hạn.

Hạ tầng đồng bộ cũng mở ra không gian phát triển đô thị và dịch vụ. Diện mạo đô thị Thanh Hóa đang thay đổi nhanh chóng với sự hình thành các khu đô thị hiện đại, các quần thể du lịch, nghỉ dưỡng, giải trí tại Sầm Sơn, Hải Tiến, Hải Hòa. Những không gian này không chỉ nâng cao chất lượng sống mà còn tăng sức hút đối với chuyên gia, người lao động và nhà đầu tư.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy mô hình phát triển dựa nhiều vào công nghiệp nặng đang dần bộc lộ những giới hạn, từ áp lực môi trường, hạ tầng chiến lược chưa hoàn thiện đến nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu. Những “điểm nghẽn” này đòi hỏi Nghi Sơn phải tái định vị vai trò, không chỉ là trung tâm công nghiệp, mà hướng tới mô hình đô thị - công nghiệp - dịch vụ xanh, thông minh và hiện đại.

Trước yêu cầu đó, Ban Quản lý Khu Kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp đang tham mưu triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Trọng tâm là hoàn thiện quy hoạch tổng thể với tầm nhìn dài hạn, phát triển hạ tầng chiến lược, đặc biệt là cảng biển và logistics, đổi mới mạnh mẽ công tác thu hút đầu tư theo hướng chọn lọc, chất lượng. Cải cách hành chính, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và đầu tư hạ tầng xã hội được xác định là những trụ cột then chốt.

Với định hướng và giải pháp đang được triển khai, Khu Kinh tế Nghi Sơn được kỳ vọng sẽ tiếp tục chuyển mình mạnh mẽ, từ cực tăng trưởng công nghiệp của Bắc Trung bộ trở thành trung tâm đô thị - công nghiệp - dịch vụ xanh, thông minh và bền vững, đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Thanh Hóa và khu vực trong giai đoạn tới.