NHTW Nhật với bài toán khó: Thời điểm nào tăng lãi suất?

Phát tín hiệu sẽ tăng thêm lãi suất

Cuộc họp chính sách tiền tệ đầu tiên trong năm 2026 của BOJ đã kết thúc hôm thứ Sáu (23/1) với việc cơ quan này quyết định giữ nguyên lãi suất ngắn hạn ở mức 0,75% - mức cao nhất kể từ năm 1995 mà BOJ đã thiết lập hôm 19/12.

Tuy nhiên BOJ tiếp tục phát đi tín hiệu sẽ tăng tiếp lãi suất khi mà trong báo cáo triển vọng hàng quý, cơ quan này đã nâng dự báo tăng trưởng cho năm tài chính 2025 và 2026, và điều chỉnh tăng dự báo lạm phát tiêu dùng cốt lõi cho năm tài chính 2026 lên 1,9% từ mức 1,8% như dự báo cách đây 3 tháng trước.

Bên cạnh đó, BOJ cũng tỏ ra sự thận trọng trước tác động lạm phát của đồng yên yếu khi cho biết diễn biến của đồng tiền này có thể khiến các doanh nghiệp chuyển chi phí nhập khẩu tăng cao sang người tiêu dùng và đẩy giá tiêu dùng cơ bản lên.

Phát biểu tại buổi họp báo sau quyết định chính sách, Thống đốc BOJ Kazuo Ueda cũng cho biết, việc tăng lương ổn định đang thúc đẩy nhiều doanh nghiệp chuyển chi phí lao động sang người tiêu dùng.

Mặc dù không đưa ra nhiều manh mối về thời điểm tăng lãi suất tiếp theo, song Ueda nhấn mạnh sự cần thiết phải đưa ra quyết định kịp thời.

”Chúng tôi sẽ tiếp tục tăng lãi suất nếu các dự báo về kinh tế và giá cả của chúng tôi trở thành hiện thực. Còn về lộ trình và tốc độ tăng lãi suất, điều đó sẽ phụ thuộc vào các diễn biến kinh tế, giá cả và tài chính tại thời điểm đó”, ông nói.

Bài toán khó của BOJ

Tuy nhiên theo giới chuyên gia, quan điểm chính sách tiền tệ và tài chính ôn hòa của Thủ tướng Sanae Takaichi đang đặt ra một thách thức đặc biệt đối với lộ trình tăng lãi suất của BOJ. Thời điểm tăng lãi suất tiếp theo của BOJ càng trở nên phức tạp hơn do đợt biến động thị trường mới gây ra bởi động thái kêu gọi bầu cử sớm vào tháng tới của bà Takaichi.

Theo các nhà phân tích, BOJ đang ở thế tiến thoái lưỡng nan: vừa phải kiềm chế những người bán khống đồng yên bằng những thông điệp cứng rắn, vừa không được gây ra sự tăng thêm lãi suất trái phiếu, vốn đa tăng vọt trong thời gian gần đây do kỳ vọng về chi tiêu mạnh tay của chính phủ.

Phát biểu tại buổi họp báo, Thống đốc Ueda cũng cảnh báo các nhà đầu tư không nên đẩy lợi suất trái phiếu lên quá cao. “Lãi suất dài hạn đang tăng với tốc độ khá nhanh”, ông nói khi được hỏi về sự tăng mạnh gần đây của lợi suất trái phiếu.

“Như chúng tôi đã nói, chúng tôi sẵn sàng hành động linh hoạt để đối phó với những diễn biến bất thường. Chúng tôi sẽ liên lạc chặt chẽ với chính phủ và sẵn sàng đóng vai trò của mình”, ông nói, nhưng không giải thích chi tiết về những công cụ mà BOJ có thể sử dụng.

BOJ đã giảm dần việc mua trái phiếu kể từ năm 2024 theo một tốc độ vừa phải đã được thiết lập trước. Cơ quan này cho biết, họ có thể tạm dừng việc giảm dần này hoặc tiến hành các hoạt động mua trái phiếu khẩn cấp trong thời điểm thị trường căng thẳng tột độ.

Tuy nhiên các nhà phân tích cho rằng rào cản để thực hiện các bước khẩn cấp như vậy là rất lớn vì làm như vậy sẽ đảo ngược những nỗ lực của BOJ trong việc bình thường hóa chính sách tiền tệ.

“Đối với việc tăng lợi suất trái phiếu, vì điều này được thúc đẩy bởi các yếu tố chính trị ở Nhật Bản, trên thực tế, BOJ khó có thể can thiệp và tăng cường mua trái phiếu chính phủ Nhật Bản. Làm như vậy sẽ đi ngược lại con đường bình thường hóa chính sách tiền tệ”, Kazutaka Maeda – Nhà kinh tế thuộc Viện nghiên cứu Meiji Yasuda ở Tokyo nói.

Giới chuyên gia nói gì?

Theo các nhà kinh tế, với việc nâng triển vọng kinh tế và lạm phát, cộng với việc đồng yên suy yếu, BOJ chắc chắn sẽ tăng thêm lãi suất.

"Việc Ngân hàng Nhật Bản (BOJ) nhận định rằng lãi suất thực đang ở mức thấp đáng kể, cùng với việc nâng cấp dự báo về tăng trưởng kinh tế và lạm phát cơ bản, cho thấy BOJ vẫn kiên định với lộ trình thắt chặt chính sách tiền tệ”, Carol Kong – Chiến lược gia tiền tệ của Commonwealth Bank of Australia cho biết.

Đồng quan điểm, Fred Neumann – Chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á của HSBC cho biết, báo cáo triển vọng của BOJ cho thấy xu hướng thắt chặt chính sách tiền tệ ngày càng tăng, với việc các quan chức điều chỉnh tăng dự báo tăng trưởng trong năm tới và cũng nâng cao kỳ vọng lạm phát trong vài năm tới.

Tuy nhiên giới chuyên gia không đồng nhất về thời điểm.

Kazutaka Maeda – Nhà kinh tế thuộc Viện nghiên cứu Meiji Yasuda ở Tokyo cho rằng, Với sự bất ổn vẫn còn cao do cuộc bầu cử và các phiên họp quốc hội tiếp theo, BOJ khó có thể đưa ra bất kỳ động thái chính sách nào. Tuy nhiên theo nhà kinh tế này, “nếu đồng yên tiếp tục suy yếu, bối cảnh chính trị có thể trở nên khoan dung hơn đối với việc tăng lãi suất, làm tăng khả năng tăng lãi suất sớm hơn dự kiến”.

Đồng quan điểm, David Chao - Chiến lược gia thị trường toàn cầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Invesco ở Singapore cho biết, đồng yên suy yếu trong khi thị trường lãi suất bắt đầu dự báo khả năng tăng lãi suất vào tháng Tư cao hơn. “Cuối cùng, tôi nghĩ rằng thị trường tiền tệ bắt đầu theo thị trường lãi suất tin rằng việc tăng lãi suất sắp xảy ra”, Chao nói.

Tương tự, Tohru Sasaki – cự quan chức của BOJ và hiện đang là Chiến lược gia trưởng của Tập đoàn tài chính Fukuoka cho rằng: “Tôi dự đoán tỷ giá đô la-yên sẽ tăng cao hơn, và bây giờ phản ứng của BOJ rõ ràng là dựa vào tỷ giá đô la-yên. Vì vậy, nếu tỷ giá đô la-yên tăng lên khoảng 160, đó sẽ là lý do chính đáng để chính phủ và BOJ tăng lãi suất chính sách vào tháng Tư”.

Còn theo Hirofumi Suzuki – Chiến lược gia ngoại hối của SMBC ở Tokyo, mặc dù thời điểm tăng lãi suất phụ thuộc vào triển vọng tăng trưởng và lạm phát, song “chúng tôi kỳ vọng BOJ sẽ tiếp tục tăng lãi suất với tốc độ rất chậm, khoảng một lần mỗi sáu tháng đến một năm”.

Tuy nhiên các nhà phân tích được Reuters khảo sát vào tháng 1 dự đoán, BOJ sẽ chờ đến tháng 7 trước khi tăng lãi suất trở lại, với hơn 75% trong số họ dự đoán lãi suất sẽ tăng lên 1% hoặc cao hơn vào tháng 9.