Phí sàn và bài toán cạnh tranh số

Shopee bị cơ quan chức năng “tuýt còi”, hoãn áp dụng phí mới với hàng trăm nghìn nhà bán hàng

Vụ việc phản ánh áp lực chi phí ngày càng lớn trên các sàn thương mại điện tử và cho thấy yêu cầu cấp thiết về minh bạch chính sách phí, bảo đảm cạnh tranh công bằng giữa nền tảng, người bán hàng và người tiêu dùng.

Tháng 5/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia ghi nhận nhiều phản ánh liên quan việc một số nền tảng thương mại điện tử điều chỉnh các loại phí hiện hành và áp dụng thêm chính sách phí mới đối với nhà bán hàng. Những thay đổi này được cho là có thể làm tăng chi phí vận hành, từ đó ảnh hưởng đến giá bán sản phẩm và môi trường cạnh tranh trên thị trường thương mại điện tử.

Áp lực từ chính sách phí mới

Trong số các chính sách gây chú ý, Shopee dự kiến triển khai “Chương trình Duy trì hiển thị” từ ngày 29/5. Theo cơ chế được công bố, hệ thống sẽ tự động trích một tỷ lệ doanh thu từ các đơn hàng thành công của người bán để nạp vào tài khoản quảng bá hiển thị sản phẩm trên nền tảng.

Mức duy trì hiển thị tiêu chuẩn dự kiến ở mức 1% doanh thu đơn hàng thành công, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Người bán đồng thời có thể chủ động thiết lập mức linh hoạt từ 1% đến 50% theo nhu cầu sử dụng.

Khoản phí được khấu trừ trực tiếp trước khi doanh thu được chuyển về tài khoản của người bán. Điều này khiến nhiều nhà kinh doanh trực tuyến lo ngại gánh nặng chi phí sẽ tiếp tục gia tăng khi cạnh tranh trên các sàn ngày càng khốc liệt. Không ít người bán cho rằng khi các khoản phí được cộng dồn, biên lợi nhuận sẽ bị thu hẹp, trong khi áp lực duy trì hiển thị sản phẩm lại buộc họ phải tiếp tục chi thêm ngân sách quảng bá.

Trước những phản ánh này, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã tổ chức làm việc với một số nhà bán hàng trên Shopee và TikTok Shop nhằm ghi nhận khó khăn, bất cập phát sinh khi các nền tảng điều chỉnh phí cố định, phí xử lý giao dịch và nhiều loại phí dịch vụ khác.

Cơ quan quản lý đồng thời gửi văn bản yêu cầu các nền tảng cung cấp thông tin, tài liệu và giải trình về căn cứ điều chỉnh, cơ chế áp dụng cũng như tác động của chính sách phí đối với hoạt động kinh doanh và môi trường cạnh tranh.

“Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đặc biệt lưu ý đối với việc Shopee dự kiến áp dụng loại phí mới thông qua Chương trình Duy trì hiển thị từ nạp tiền tự động trích từ doanh thu đơn hàng”, thông tin từ cơ quan quản lý cho biết.

Sau quá trình rà soát và làm việc với cơ quan chức năng, ngày 27/5/2026, Công ty TNHH Shopee đã gửi báo cáo tới Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia và chủ động đề xuất hoãn triển khai chính sách phí mới.

Diễn biến này được đánh giá là tín hiệu cho thấy các nền tảng thương mại điện tử đang chịu áp lực lớn hơn về tính minh bạch trong quá trình xây dựng chính sách phí.

Trong nhiều năm qua, các sàn thương mại điện tử đóng vai trò trung gian kết nối, hỗ trợ logistics, thanh toán và quảng bá cho người bán. Tuy nhiên, cùng với tốc độ tăng trưởng nhanh của thương mại số, các loại phí trên sàn cũng ngày càng đa dạng hơn, từ phí cố định, phí xử lý giao dịch đến phí hạ tầng và quảng bá.

Từ góc độ quản lý, việc cơ quan chức năng đồng thời đưa cả Shopee và TikTok Shop vào diện giám sát cho thấy định hướng quản lý mang tính hệ thống đối với thị trường thương mại điện tử. Khi các nền tảng ngày càng nắm vai trò chi phối trong chuỗi phân phối hàng hóa, chính sách phí không còn chỉ là quan hệ riêng giữa doanh nghiệp nền tảng và người bán mà đã tác động trực tiếp tới môi trường cạnh tranh và quyền lợi người tiêu dùng.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cho biết sẽ tiếp tục tăng cường theo dõi, giám sát việc xây dựng và điều chỉnh chính sách phí trên thị trường . Cơ quan này cũng đề nghị các nhà bán hàng, tổ chức và cá nhân liên quan tiếp tục phối hợp cung cấp thông tin, phản ánh khách quan về các phát sinh trong quá trình hoạt động trên nền tảng số trung gian bán lẻ.

Việc Shopee chủ động đề xuất hoãn triển khai “Chương trình Duy trì hiển thị” cho thấy phản ứng từ thị trường và cơ quan quản lý đã tạo ra tác động đáng kể đối với chiến lược vận hành của các nền tảng thương mại điện tử. Diễn biến này đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế quản lý minh bạch, hài hòa lợi ích và thúc đẩy cạnh tranh công bằng trong nền kinh tế số tại Việt Nam.