Sẵn sàng cho công tác đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền đối với lĩnh vực DNFBP giai đoạn 2023-2027

Theo Quyết định số 3706/QĐ-NHNN về thành lập Ban điều phối và Quyết định thành lập 12 Nhóm làm việc đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền giai đoạn 2023-2027 của Việt Nam (NRA lần 3), Nhóm đánh giá mức độ tổn thương về rửa tiền đối với lĩnh vực kinh doanh ngành nghề phi tài chính có liên quan (DNFBP) được xác định là Nhóm số 7 thực hiện đánh giá đối với các lĩnh vực thuộc sự quản lý của Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp.

Toàn cảnh Hội thảo

Ngân hàng Nhà nước sử dụng bộ công cụ của WB để thực hiện đánh giá rủi ro quốc gia (NRA) về rửa tiền với phương pháp luận đánh giá được xác định dựa trên 02 yếu tố là nguy cơ rửa tiền quốc gia và mức độ tổn thương quốc gia.

Trong đó, mức độ tổn thương quốc gia được xác định dựa trên khả năng ứng phó tầm quốc gia và mức độ tổn thương ở từng ngành/lĩnh vực. Dựa trên Mô-dun đánh giá này thì việc xác định mức độ tổn thương về rửa tiền của lĩnh vực DNFBP là một cấu phần để xác định mức độ tổn thương quốc gia từ đó tác động đến rủi ro về rửa tiền của quốc gia.

Phân tích về mức độ dễ tổn thương về rửa tiền của lĩnh vực DNFBP được thực hiện đánh giá dựa trên 02 cấu phần. Cấu phần thứ nhất, đánh giá chất lượng các chốt kiểm soát phòng, chống rửa tiền, bao gồm 12 biến đầu vào. Cụ thể bao gồm: Tính toàn diện của khung pháp lý phòng, chống rửa tiền; Hiệu quả của hoạt động thanh tra, giám sát; Tính sẵn có và việc thực thi các chế tài hành chính; Tính sẵn có và việc thi hành các chế tài hình sự; Tính sẵn có và hiệu lực của các chốt kiểm soát đối với việc gia nhập ngành; Tính liêm chính của nhân viên doanh nghiệp/nghề; Kiến thức về chống rửa tiền của các nhân viên doanh nghiệp/nghề; Hiệu quả của bộ phận Tuân thủ; Hiệu quả của việc báo cáo và giám sát các hoạt động đáng ngờ; Tính sẵn có và tiếp cận thông tin Quyền sở hữu hưởng lợi; Tính sẵn có của Cơ sở hạ tầng đáng tin cậy về định danh khách hàng; Tính sẵn có của các nguồn thông tin độc lập. Cấu phần thứ hai, đánh giá lỗ hổng rửa tiền vốn có của ngành/lĩnh vực, bao gồm 04 biến đầu vào: Tổng quy mô ngành/lĩnh vực; Đặc điểm tập khách hàng của ngành/lĩnh vực; Mức độ hoạt động tiền mặt trong ngành/lĩnh vực; Các yếu tố dễ tổn thương khác như sản phẩm/dịch vụ có sử dụng đại lý, hay có sản phẩm/dịch vụ nặc danh hay không.

Việc lựa chọn ngành/lĩnh vực DNFBP được đánh giá và sản phẩm/dịch vụ lĩnh vực DNFBP cung cấp cần được đánh giá phụ thuộc vào sự phổ biến và mức độ ảnh hưởng của ngành/lĩnh vực hay sản phẩm/dịch vụ đó đối với nền kinh tế của Việt Nam trong từng thời kỳ.

Kết quả NRA giai đoạn 2018-2022 đánh giá mức độ dễ tổn thương về rửa tiền của lĩnh vực DNFBP

Nhóm đánh giá mức độ dễ tổn thương về rửa tiền của lĩnh vực DNFBP theo Quyết định số 3706/QĐ-NHNN bao gồm 40 thành viên đến từ các Bộ, ngành (Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Xây dựng, Bộ Tư pháp, Thanh tra Chính phủ); khu vực tư nhân (doanh nghiệp kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng, casino; doanh nghiệp kinh doanh bất động sản; doanh nghiệp kinh doanh kim loại quý, đá quý; Công ty luật, văn phòng luật sư, công chứng; doanh nghiệp cung ứng dịch vụ kế toán, kiểm toán, tư vấn thuế và các dịch vụ pháp lý khác); các tổ chức, hiệp hội ngành nghề và các đơn vị nghiên cứu/học thuật (Liên đoàn luật sư Việt Nam, Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam, Hiệp hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Trường Đại học Luật Hà Nội).

Triển khai Quyết định số 3706/QĐ-NHNN của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, đến nay, Nhóm đánh giá mức độ dễ tổn thương về rửa tiền của lĩnh vực DNFBP đã tổ chức họp, thống nhất khung kế hoạch thực hiện đánh giá rủi ro của Nhóm và đã triển khai Hội thảo đào tạo trực tuyến hướng dẫn sử dụng bộ công cụ đánh giá rủi ro quốc gia của WB cho các thành viên trong nhóm; đồng thời Nhóm đã thực hiện phân công nhiệm vụ tới từng thành viên với nguyên tắc mỗi ngành/lĩnh vực DNFBP được đánh giá đều có sự tham gia của cả khối các cơ quan quản lý nhà nước và khu vực tư nhân, các đơn vị hiệp hội và giới học giả để đảm bảo việc đánh giá được thực hiện khách quan, đa chiều và mang tính phản biện khi đưa ra nhận xét, kết luận để có kết quả đánh giá xác thực nhất.

Để góp phần triển khai thực hiện đánh giá rủi ro quốc gia về rửa tiền theo yêu cầu và theo đúng kế hoạch, cần tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Thứ nhất, xác định các thông tin, dữ liệu cần thu thập và cơ quan/đơn vị/tổ chức cung cấp thông tin tương ứng. Hướng dẫn chi tiết được nêu trong bộ công cụ do WB cung cấp bao gồm: Quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền và của ngành/lĩnh vực được đánh giá; Thông tin về cấp phép thành lập, thanh tra, giám sát, xử lý hành chính, hình sự đối với các doanh nghiệp trong ngành/lĩnh vực được đánh giá; Nhận thức và sự tuân thủ các quy định pháp luật phòng, chống rửa tiền của các doanh nghiệp trong ngành/lĩnh vực được đánh giá; Thông tin về cơ sở dữ liệu cơ sơ hạ tầng định danh quốc gia, của ngành/lĩnh vực được đánh giá hoặc các nguồn thông tin độc lập khác bao gồm cả thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi; Thông tin, số liệu về tổng số doanh nghiệp/tổng doanh thu của các doanh nghiệp trong ngành/lĩnh vực được đánh giá; Số liệu thống kê liên quan đến sản phẩm/dịch vụ được sử dụng bởi cá nhân có ảnh hưởng chính trị (PEP) hoặc khách hàng có rủi ro cao hoặc liên quan đến khu vực lãnh thổ/quốc gia có rủi ro cao… Công việc này cần phải được hoàn thành vào tháng 01/2026 để làm cơ sở cho công tác đánh giá, phân tích.

Thứ hai, phân tích thông tin, dữ liệu thu thập được để đưa ra nhận định, mức điểm xếp hạng đối với từng biến đầu vào. Sử dụng bộ công cụ của WB, nhập mức xếp hàng đối với các biến đầu vào để xác định các kết quả đầu ra, các lĩnh vực dễ tổn thương và cần phải ưu tiên nguồn lực để xây dựng kế hoạch ứng phó với các tổn thương được xác định, thời gian dự kiến hoàn thành vào tháng 03/2026.

Thứ ba, xây dựng dự thảo báo cáo của Nhóm gửi Ban điều phối NRA tổng hợp. Theo kế hoạch chung dự thảo lần 1 của các Nhóm làm việc cần hoàn thành trong tháng 05/2026 và sẽ có 03 lần lấy ý kiến các bộ, ngành, đơn vị liên quan, WB để hoàn thiện dự thảo Báo cáo trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Báo cáo NRA giai đoạn 2023-2027 và ban hành Kế hoạch hành động nhằm giải quyết rủi ro rửa tiền, tài trợ khủng bố, thời gian dự kiến hoàn thành vào tháng 06/2027.