Sóng đầu tư công nâng đỡ ngành thép

Hoạt động xây dựng hạ tầng và bất động sản phục hồi đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ thép trong nước tăng mạnh từ đầu năm 2026

Trong bối cảnh ngành thép toàn cầu vẫn đối mặt với tình trạng dư thừa công suất, nhu cầu tiêu thụ yếu và làn sóng bảo hộ thương mại gia tăng tại nhiều quốc gia, thị trường thép Việt Nam lại ghi nhận diễn biến tích cực trong quý I/2026. Động lực chính đến từ sự phục hồi của nhu cầu trong nước, giúp sản lượng tiêu thụ toàn ngành tăng trưởng hai con số và tạo ra những khác biệt đáng kể giữa các doanh nghiệp.

Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), tổng sản lượng tiêu thụ thép trong quý I/2026 đạt khoảng 9,4 triệu tấn, tăng 14,6% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tiêu thụ nội địa của các nhóm thép xây dựng, thép cuộn cán nóng (HRC) và tôn mạ tăng tới 23%, trong khi xuất khẩu giảm 8%.

Các chuyên gia của Chứng khoán HSC nhận định, thị trường nội địa đang đóng vai trò là động lực tăng trưởng chủ yếu của ngành thép trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu tiếp tục chịu sức ép từ các rào cản thương mại và nhu cầu suy yếu tại nhiều thị trường quốc tế.

Thép xây dựng là điểm sáng nổi bật trong quý đầu năm. Sản lượng tiêu thụ đạt gần 4 triệu tấn, tăng 22,4% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, tiêu thụ trong nước tăng tới 30%, đạt khoảng 3,6 triệu tấn, trong khi xuất khẩu giảm 25,7%.

Động lực tăng trưởng đến từ tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và sự cải thiện của thị trường bất động sản. Trong 4 tháng đầu năm 2026, giải ngân đầu tư công đạt khoảng 188.000 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ. Cùng với đó, nguồn cung căn hộ mới tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tăng mạnh, kéo theo nhu cầu vật liệu xây dựng gia tăng.

Tại Hà Nội, số lượng căn hộ mở bán mới trong quý I đạt hơn 8.000 căn, tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, TP. Hồ Chí Minh cũng ghi nhận nguồn cung mới tăng gần bốn lần. Đây là những tín hiệu tích cực đối với nhu cầu tiêu thụ thép xây dựng trong thời gian tới.

Không chỉ thép xây dựng, phân khúc HRC cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng. Trong quý I/2026, sản lượng tiêu thụ HRC đạt hơn 2,36 triệu tấn, tăng 23,6% so với cùng kỳ. Trong đó, tiêu thụ nội địa tăng 13,6%, còn xuất khẩu tăng mạnh nhờ nền so sánh thấp của năm trước.

Theo HSC, sự cải thiện của thị trường HRC có liên quan trực tiếp đến các biện pháp phòng vệ thương mại được áp dụng đối với thép nhập khẩu từ Trung Quốc. Việc áp thuế chống bán phá giá và chống lẩn tránh thuế đã góp phần hạn chế lượng thép giá rẻ nhập khẩu, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước.

Trong bức tranh tích cực đó, Tập đoàn Hòa Phát nổi lên là doanh nghiệp hưởng lợi lớn nhất. Với thị phần thép xây dựng khoảng 36%, Hòa Phát tiêu thụ khoảng 1,4 triệu tấn thép xây dựng trong quý I, tăng 20% so với cùng kỳ.

Đặc biệt, ở mảng HRC, sản lượng tiêu thụ của Hòa Phát đạt hơn 1,47 triệu tấn, tăng tới 48% so với cùng kỳ và vượt xa đối thủ Formosa. Sự tăng trưởng này đến từ việc Khu liên hợp gang thép Dung Quất 2 đi vào vận hành, giúp doanh nghiệp mở rộng đáng kể công suất sản xuất HRC.

Một lợi thế khác của Hòa Phát là tỷ trọng xuất khẩu tương đối thấp. Trong quý I/2026, xuất khẩu chỉ chiếm khoảng 9% tổng sản lượng tiêu thụ của doanh nghiệp. Điều này giúp Hòa Phát giảm thiểu tác động từ xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại trên toàn cầu.

Trái ngược với sự khởi sắc của thép xây dựng và HRC, phân khúc tôn mạ tiếp tục gặp nhiều khó khăn. Tổng sản lượng tiêu thụ trong quý I chỉ đạt hơn 1,06 triệu tấn, giảm 7% so với cùng kỳ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự suy giảm mạnh của xuất khẩu khi sản lượng xuất khẩu giảm tới 41%.

Dù tiêu thụ trong nước tăng gần 18%, mức tăng này vẫn chưa đủ để bù đắp sự sụt giảm của thị trường nước ngoài. Điều này tác động trực tiếp tới các doanh nghiệp có tỷ trọng xuất khẩu cao như Hoa Sen và Nam Kim.

Theo số liệu của VSA, sản lượng tiêu thụ tôn mạ của Hoa Sen giảm 19%, trong khi Nam Kim giảm tới 36% so với cùng kỳ năm trước. Tỷ trọng xuất khẩu của Hoa Sen và Nam Kim lần lượt ở mức 37% và 21%, cao hơn nhiều so với Hòa Phát. Chính vì vậy, hai doanh nghiệp này chịu ảnh hưởng rõ nét hơn từ những biến động của thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, tín hiệu tích cực là tốc độ suy giảm xuất khẩu tôn mạ đang có dấu hiệu chậm lại. Sản lượng xuất khẩu trong quý I tăng 3% so với quý trước sau hai quý liên tiếp giảm mạnh. Điều này cho thấy thị trường có thể đang dần tạo đáy, dù triển vọng phục hồi vẫn cần thêm thời gian.

Nhìn về cả năm 2026, HSC dự báo tổng sản lượng tiêu thụ thép tại Việt Nam sẽ tăng 12,9%, cao hơn mức tăng 9,5% của năm 2025. Trong đó, thép xây dựng dự kiến tăng 14%, HRC tăng tới 30%, còn tôn mạ phục hồi nhẹ khoảng 3%.

Các chuyên gia cho rằng đầu tư công, phát triển hạ tầng và sự hồi phục của thị trường bất động sản sẽ tiếp tục là những động lực chính hỗ trợ nhu cầu thép trong nước. Tuy nhiên, sự phân hóa giữa các doanh nghiệp nhiều khả năng vẫn tiếp diễn. Những doanh nghiệp tập trung vào thép xây dựng và HRC như Hòa Phát đang có nhiều lợi thế hơn, trong khi các doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào xuất khẩu tôn mạ như Hoa Sen và Nam Kim vẫn phải đối mặt với không ít thách thức từ môi trường thương mại toàn cầu.