Sửa đổi Luật Quy hoạch để tăng tốc tái cấu trúc, khơi thông phát triển

Đơn giản hóa và phân cấp mạnh mẽ

Chính phủ nhấn mạnh rằng, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch là bước đi cấp thiết để cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, đặc biệt là Kết luận số 127-KL/TW ngày 28/02/2025 của Bộ Chính trị về sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị. Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh và bỏ cấp huyện đòi hỏi rà soát, điều chỉnh toàn bộ hệ thống quy hoạch quốc gia, vùng, và tỉnh thời kỳ 2021-2030, nhằm đảm bảo tính đồng bộ và khả thi trong bối cảnh mới. Dự thảo luật được xây dựng để hoàn thiện chính sách pháp luật về quy hoạch, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, đồng thời phù hợp với các điều ước quốc tế và cam kết của Việt Nam.

Dự thảo luật gồm hai điều, sửa đổi, bổ sung 33 điều, khoản của Luật Quy hoạch, tập trung vào năm nội dung chính. Trước hết, hệ thống quy hoạch được hoàn thiện bằng cách bổ sung các quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành, đồng thời cho phép quy hoạch cấp quốc gia, vùng, tỉnh, và kỹ thuật được lập đồng thời, trong khi quy hoạch đô thị và nông thôn tuân theo pháp luật chuyên ngành. Nội dung quy hoạch được đơn giản hóa, chỉ bao gồm các quy định khung, mang tính định hướng, với danh mục dự án quan trọng chuyển sang kế hoạch thực hiện quy hoạch, do Bộ trưởng hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt, Chính phủ nhấn mạnh.

Để đáp ứng yêu cầu sắp xếp đơn vị hành chính, dự thảo luật bổ sung quy định về trình tự, thủ tục điều chỉnh quy hoạch thời kỳ 2021-2030, đơn giản hóa bằng cách bỏ yêu cầu lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ lập quy hoạch, cho phép thẩm định qua họp Hội đồng hoặc lấy ý kiến bằng văn bản. Thẩm quyền điều chỉnh quy hoạch ngành quốc gia được phân cấp cho các Bộ, trong khi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức thẩm định, và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt điều chỉnh quy hoạch tỉnh sau khi Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua, Chính phủ cho biết. Quy định về xin chủ trương điều chỉnh quy hoạch cũng được bãi bỏ, và các điều chỉnh theo trình tự rút gọn không phải thực hiện đánh giá môi trường chiến lược, nhằm đẩy nhanh tiến độ và tăng tính chủ động.

Phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh theo Kết luận số 121-KL/TW, với thẩm quyền của Quốc hội về quy hoạch không gian biển quốc gia và sử dụng đất quốc gia được chuyển cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ phân cấp cho Bộ trưởng và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định danh mục dự án ưu tiên đầu tư. Quy định chuyển tiếp được bổ sung để đảm bảo không có khoảng trống pháp lý, tránh gián đoạn quản lý nhà nước và hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, Chính phủ nhấn mạnh. Các quy định này hướng đến tháo gỡ chồng chéo, bất cập, khơi thông điểm nghẽn, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Tăng cường tính đồng bộ và khả thi

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi khẳng định rằng, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Quy hoạch để đáp ứng tiến độ theo Kết luận số 127-KL/TW, tập trung giải quyết các vấn đề cấp bách, tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn, và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt liên quan đến sắp xếp bộ máy và xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng, các vướng mắc về quy hoạch không chỉ nằm ở Luật Quy hoạch mà còn ở các luật liên quan, khiến việc sửa đổi lần này chỉ là giải pháp tình thế, chưa giải quyết triệt để các điểm nghẽn. “Ủy ban đề nghị Chính phủ xác định rõ mục đích và phạm vi sửa đổi, tập trung vào các vấn đề cấp bách, đồng thời tiếp tục nghiên cứu các nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau để sửa đổi toàn diện sau này”, ông Mãi nhấn mạnh.

Để đảm bảo tính đồng bộ, Ủy ban đề nghị Chính phủ rà soát các dự án luật liên quan đến quy hoạch đang trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 9, đề xuất phương án sửa đổi, bổ sung kịp thời, tránh tình trạng khơi thông một điểm nghẽn lại phát sinh điểm nghẽn mới, ông Mãi cho biết. Đối với các dự án luật chưa được sửa đổi, cần có lộ trình cụ thể để trình Quốc hội, đáp ứng Kết luận số 121-KL/TW và Nghị quyết số 66-NQ/TW. Về xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch, Ủy ban tán thành quy định nguyên tắc xử lý và giao Chính phủ quy định chi tiết, nhưng đề nghị bổ sung phương án xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch cùng cấp thẩm quyền ngay trong dự thảo luật.

Về phân cấp thẩm quyền, Ủy ban cho rằng, việc chuyển thẩm quyền của Quốc hội cho Chính phủ trong quyết định quy hoạch sử dụng đất và không gian biển quốc gia khi lập mới cần được đánh giá kỹ lưỡng để đảm bảo đồng bộ pháp luật. Nội dung quan trọng của hai quy hoạch này nên được tích hợp vào quy hoạch tổng thể quốc gia, bảo đảm quyền giám sát tối cao của Quốc hội. Ủy ban tán thành đơn giản hóa nội dung quy hoạch theo hướng quy định khung, nhưng đề nghị làm rõ vai trò của các quy hoạch và căn cứ đánh giá sự phù hợp của dự án đầu tư.

Về trình tự, thủ tục điều chỉnh quy hoạch, Ủy ban nhận định rằng, dự thảo chưa có quy định riêng biệt cho các trường hợp điều chỉnh theo tính chất, quy mô không gian lãnh thổ sau sắp xếp hành chính, và đề nghị chỉnh sửa hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết. Đối với danh mục quy hoạch tại Phụ lục I và II, Ủy ban đề nghị rà soát, lược bỏ các quy hoạch không cần thiết, đồng thời cân nhắc không đưa danh mục quy hoạch kỹ thuật, chuyên ngành vào luật, thay vào đó quy định tiêu chí và mức độ cần lập trong quy hoạch ngành quốc gia.