Tái cấu trúc chăn nuôi: Từ nhỏ lẻ sang công nghệ cao

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến phát biểu tại hội nghị

Đột phá khoa học công nghệ - đòn bẩy nâng tầm ngành chăn nuôi Việt Nam

Ngày 28/3, Hội nghị Khoa học, Công nghệ Chăn nuôi và Thú y toàn quốc lần thứ nhất chính thức khai mạc, mở ra diễn đàn quan trọng kết nối nhà quản lý, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực chăn nuôi. Sự kiện do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, với sự phối hợp tổ chức của Vụ Khoa học và Công nghệ, Cục Chăn nuôi và Thú y cùng Báo Nông nghiệp và Môi trường.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, chăn nuôi hiện là một trong những trụ cột của nông nghiệp Việt Nam, với quy mô khoảng 33 tỷ USD, chiếm 27-28% GDP toàn ngành. Không chỉ tạo sinh kế cho hàng triệu hộ dân, lĩnh vực này còn đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh thực phẩm, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trong hơn một thập kỷ qua, ngành chăn nuôi duy trì tốc độ tăng trưởng 4,5-6% mỗi năm, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có quy mô chăn nuôi lớn trên thế giới, với đàn lợn đứng thứ 5 và gia cầm đứng thứ 9. Riêng năm 2025, tổng sản lượng đạt 8,68 triệu tấn thịt, 21,4 tỷ quả trứng và 1,3 triệu tấn sữa tươi. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi vượt 2,2 tỷ USD, trong khi sản phẩm thuốc và vaccine thú y đã có mặt tại gần 50 quốc gia.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dư địa phát triển của ngành vẫn còn lớn nhưng đi kèm nhiều thách thức. Biến động địa chính trị, biến đổi khí hậu, dịch bệnh diễn biến phức tạp cùng với đặc thù sản xuất nhỏ lẻ đang tạo áp lực buộc ngành phải chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình phát triển bền vững, bảo đảm an toàn sinh học và thân thiện với môi trường.

Đặc biệt, yêu cầu về đột phá khoa học công nghệ ngày càng trở nên cấp thiết, thậm chí mang tính quyết định. Những tác động cực đoan của thời tiết và thiên tai đang gia tăng rõ rệt. Riêng năm 2025, thiệt hại do bão lũ lên tới 100.000 tỷ đồng, khiến hơn 500 người chết và mất tích, đặt ra yêu cầu cấp bách về nâng cao khả năng chống chịu của ngành nông nghiệp nói chung và chăn nuôi nói riêng.

Ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết giai đoạn 2021-2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ của ngành chăn nuôi và thú y Việt Nam, từ tình trạng thiếu hụt sang chủ động nguồn cung, từng bước tham gia sâu hơn vào thị trường xuất khẩu. Thành tựu này gắn liền với vai trò then chốt của khoa học công nghệ, đặc biệt trong các lĩnh vực giống, dinh dưỡng, thú y và công nghệ môi trường.

Trong bối cảnh hiện nay, các định hướng lớn như Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Chiến lược phát triển chăn nuôi đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đều xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm cho tăng trưởng theo chiều sâu.

“Gần 100.000 tỷ đồng sẽ được đầu tư cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tới, rất lớn so với thời kỳ trước đây”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết.

Doanh nghiệp tăng tốc chuyển đổi, hình thành hệ sinh thái chăn nuôi thông minh

Thực tế cho thấy, trong bối cảnh yêu cầu về an toàn thực phẩm ngày càng khắt khe, ứng dụng công nghệ cao và minh bạch hóa chuỗi sản xuất đang trở thành xu hướng tất yếu của ngành chăn nuôi.

Các đại biểu tham quan khu trưng bày sản phẩm trong lĩnh vực chăn nuôi

Theo ông Nguyễn Văn Minh - Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Nông nghiệp BAF Việt Nam, việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản trị mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh rõ rệt trên thị trường. Với mô hình chuỗi khép kín 3F (Feed – Farm – Food), doanh nghiệp có thể kiểm soát toàn bộ quy trình từ trang trại đến bàn ăn.

“Toàn bộ thông tin về con giống, nguồn gốc, thức ăn và quy trình chăm sóc đều được lưu trữ trên hệ thống phần mềm. Người tiêu dùng chỉ cần quét mã QR là có thể truy xuất đầy đủ hành trình sản phẩm”, ông Minh cho biết.

Trong bối cảnh vấn đề an toàn thực phẩm vẫn là mối quan tâm lớn của xã hội, việc minh bạch hóa dữ liệu giúp doanh nghiệp củng cố niềm tin với người tiêu dùng, đồng thời nâng cao giá trị thương hiệu. Đặc biệt, các quy định mới về truy xuất nguồn gốc đang mở ra cơ hội để những doanh nghiệp đầu tư bài bản khẳng định vị thế trên thị trường.

Hiện BAF Việt Nam đang sở hữu đàn heo khoảng 80.000 con nái và đặt mục tiêu nâng lên 150.000 con vào năm 2026, tương ứng sản lượng khoảng 1,3 triệu con heo thương phẩm mỗi năm. Đến năm 2027, sản lượng dự kiến đạt khoảng 3 triệu con.

Không chỉ trong lĩnh vực chăn nuôi lợn, các doanh nghiệp lớn khác cũng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao và mô hình kinh tế tuần hoàn. Ông Đoàn Quốc Khánh, Giám đốc Điều hành Khối Phát triển Vùng nguyên liệu, Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk), cho biết doanh nghiệp hiện có 15 trang trại trên cả nước, nhiều trang trại được phát triển theo mô hình Vinamilk Green Farm.

Các trang trại này ứng dụng công nghệ 4.0 trong quản lý đàn bò, kết hợp chăn nuôi hữu cơ và thiết kế sinh thái nhằm tối ưu vi khí hậu, nâng cao năng suất và giảm thiểu tác động môi trường. Đáng chú ý, mô hình kinh tế tuần hoàn được triển khai hiệu quả khi chất thải rắn được tái sử dụng để cải tạo đất, còn chất thải lỏng được xử lý để tái sử dụng cho tưới tiêu và sản xuất khí sinh học, góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Theo ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi - Thú y, ngành chăn nuôi Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để bứt phá. Nhu cầu thị trường trong nước ổn định, tiềm năng xuất khẩu lớn, trong khi khoa học công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số và công nghệ sinh học, đang mở ra cơ hội nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.

Định hướng đến năm 2030, ngành chăn nuôi sẽ phát triển theo hướng hiện đại, quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và kiểm soát tốt dịch bệnh. Tổng sản lượng thịt dự kiến đạt trên 10 triệu tấn, sản lượng trứng hơn 25 tỷ quả và sữa khoảng 1,6 triệu tấn.

Trọng tâm của quá trình này là xây dựng hệ sinh thái chăn nuôi thông minh, trong đó toàn bộ chuỗi giá trị từ giống, thức ăn, chăn nuôi, thú y đến chế biến và phân phối được vận hành trên nền tảng công nghệ. Việc làm chủ công nghệ giống, phát triển thức ăn chăn nuôi bền vững, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và tự động hóa trong quản lý trang trại sẽ giúp ngành tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và gia tăng sức cạnh tranh.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến khẳng định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo môi trường thuận lợi để thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực chăn nuôi - thú y. Đồng thời, Bộ sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà khoa học và người chăn nuôi trong quá trình phát triển ngành theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.

Có thể thấy, trong bối cảnh nhiều biến động, khoa học công nghệ không chỉ là giải pháp mà đã trở thành “chìa khóa” quyết định để ngành chăn nuôi Việt Nam bứt phá, hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững và nâng cao vị thế trên thị trường toàn cầu.