Tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, cải thiện sức hấp thụ vốn nền kinh tế

Chính phủ, NHNN luôn đồng hành cùng doanh nghiệp

Báo cáo tại hội nghị tại Hội nghị giải pháp tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp và hấp thụ vốn của nền kinh tế ngày 19/6, Phó Thống đốc Thường trực NHNN Đào Minh Tú cho biết, chưa bao giờ NHNN điều hành chính sách tiền tệ trong bối cảnh "rất đặc biệt" như thời gian giữa năm 2022 đến nay, nhất là những tháng đầu năm chịu tác động rất nhiều từ tình hình nội tại cũng như bối cảnh kinh tế thế giới. Chính phủ, lãnh đạo Chính phủ, NHNN "quần quật" điều hành trong những tháng vừa qua, "lăn lộn", đồng hành cùng doanh nghiệp, kết hợp hài hòa cả lý luận và thực tiễn để điều hành kinh tế vĩ mô, trong đó có chính sách tiền tệ. Kết quả nổi bật là giữ được ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát được lạm phát,…

Phó Thống đốc Thường trực Đào Minh Tú báo cáo tại Hội nghị

Báo cáo của NHNN tại Hội nghị đã thông tin chi tiết về công tác điều hành và các giải pháp tăng khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp, người dân. Trong đó nhấn mạnh, về điều hành cung ứng tiền và thanh khoản, NHNN điều hành chủ động, linh hoạt, đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa, điều kiện thanh khoản nhằm ổn định thị trường tiền tệ, sẵn sàng cung ứng vốn cho phục hồi và phát triển kinh tế. Về điều hành lãi suất, thực hiện chủ trương của Quốc hội, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã liên tục điều chỉnh giảm 4 lần các mức lãi suất điều hành với mức giảm 0,5-2%/năm, trong bối cảnh lãi suất thế giới tiếp tục tăng và neo ở mức cao.

Trên cơ sở chỉ đạo, điều hành của NHNN, đến nay mặt bằng lãi suất có xu hướng giảm, cụ thể: Lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới của các NHTM ở mức 5,7%/năm, giảm khoảng 0,7%/năm, giảm khoảng 0,7% so với năm 2022.

Lãi suất cho vay bình quân của các giao dịch phát sinh mới của các NHTM ở mức 8,9%/năm, giảm khoảng 1% so với cuối năm 2022. Với tác động của độ trễ chính sách, dự báo mặt bằng lãi suất tiếp tục giảm trong thời gian tới.

Về điều hành tín dụng, NHNN điều hành tăng trưởng và cơ cấu tín dụng hợp lý, đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế, góp phần kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng; chỉ đạo tổ chức tín dụng tăng trưởng tín dụng hợp lý, hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và đồng lực tăng trưởng; đảm bảo hoạt động tín dụng an toàn, hiệu quả; tiếp tục kiểm soát chặt chẽ tín dụng vào các lĩnh vực rủi ro; tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận tín dụng ngân hàng.

Về rà soát, hoàn thiện thể chế pháp luật trong hoạt động cấp tín dụng, NHNN đã hoàn thiện và chuẩn bị Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 39/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động cho vay dối với khách hàng. Trong đó bổ sung quy định nhằm tạo điều kiện cho TCTD được xem xét, quyết định cho khách hàng vay để trả nợ khoản vay tại tổ chức tín dụng khác phụ vụ nhu cầu đời sống (thay vì chỉ quy định đối với khoản vay phục vụ sản xuất kinh doanh trước đây); bổ sung quy định phù hợp với hình thức cho vay bằng phương tiện điện tử như thu nhập, giao kết thỏa thuận cho vay trên môi trường điện tử, nhận biết, xác minh thông tin hận biết khách hàng vay vốn qua phương tiện điện tử,… Qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng…

Bên cạnh đó, NHNN cũng báo cáo chi tiết về kết quả hoạt động tín dụng trên toàn quốc kết quả tín dụng chung, tín dụng ngành kinh tế (tín dụng theo ngành kinh tế; dư nợ đối với các loại hình kinh tế; tín dụng lĩnh vực ưu tiên; tín dụng lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; cho vay phục vụ nhu cầu đời sống, cho vay tiêu dùng; tín dụng chính cách tại NHCSXH).

Từ giải pháp chính sách trên của ngành Ngân hàng, Phó Thống đốc Đào Minh Tú khẳng định, cơ chế điều hành tiền tệ vẫn như thời gian qua. “Vẫn con người, bộ máy làm tín dụng như thế, việc huy động vốn vẫn đặt ra thường xuyên,… các điều kiện về phía chủ quan ngành ngân hàng cơ bản không có thay đổi gây khó khăn cho việc tiếp cận tín dụng. Do đó cần phải nhìn nhận rất rõ các yếu tố chủ quan cả về phía ngân hàng, doanh nghiệp để có giải pháp khắc phục”, Phó Thống đốc bày tỏ quan điểm.

Tại báo cáo của NHNN cũng chỉ ra nguyên nhân chủ yếu là do cầu tín dụng giảm mạnh, sức hấp thụ vốn của doanh nghiệp và nền kinh tế gặp khó khăn do cầu đầu tư, sản xuất kinh doanh giảm, dẫn tới tín dụng cho sản xuất kinh doanh của người dân, doanh nghiệp giảm tương ứng; cầu tiêu dùng giảm. Bên cạnh đó, một số nhóm khách hàng có nhu cầu nhưng chưa dáp ứng điều kiện vay vốn hoặc còn vướng mắc về thủ tục pháp lý. “Sau một thời gian dài nền kinh tế gặp khó khăn, mức độ rủi ro của khách hàng bị đánh giá cao hơn, nhất là khi hoạt động của doanh nghiệp khó chứng minh hiệu quả trong bối cảnh hiện nay như chi phí đầu vào, nguyên vật liệu nhập khẩu ở mức cao, trong khi thị trường đầu ra khó khăn, đơn hàng, doanh thu giảm… Một số khách hàng chưa kịp thời hồi phục sau giai đoạn dịch COVID-19 đã phát sinh nợ xấu, nợ quá hạn, nên các TCTD phải thận trọng trong quyết định cho vay do không thể hạ chuẩn tín dụng để đảm bảo an toàn hệ thống”, báo cáo NHNN đánh giá.

Tại hội nghị, đại diện các hiệp hội, ngân hàng, bộ ngành đã trao đổi thẳng thắn về các nội dung liên quan đến hoàn thiện thể chế, lãi suất, điều kiện tiếp cận tín dụng,…

Ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa nêu thực tế hiện nay, doanh nghiệp rất muốn vay, nhưng không vay được, trong khi, nhu cầu cho vay có. Về phía ngân hàng cũng rất muốn cho vay, nhưng vướng ở cơ chế chính sách. "NHTM cho vay không đúng cơ chế, bung ra rồi phạm luật thì “ngân hàng cũng chết”", ông Thân chia sẻ.

Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam Nguyễn Văn Khôi cho biết, đại đa số doanh nghiệp bất động sản rất hạn hẹp về tài chính, vốn sở hữu thấp, chủ yếu dựa vào tín dụng ngân hàng. Các yếu tố đó dẫn đến khó tiếp cận vốn để thực hiện các dự án. Hầu hết doanh nghiệp đề nghị mức lãi suất ở các phân khúc khác là từ 8,5-9%/năm; phân khúc nhà ở xã hội, nhà thu nhập thấp, cải tạo chung cư cũ ở mức 6,5-7%/năm. Tuy nhiên, ông Khôi cho rằng, lãi suất chỉ là một phần. Nếu tháo gỡ được quy trình thủ tục đầu tư, rút gọn được khâu trung gian, thời gian giải quyết, doanh nghiệp có thể tiết kiệm hơn rất nhiều tới 12-15%.

Chủ động, quyết liệt, triển khai các nhiệm vụ hiệu quả

Sau khi nghe các ý kiến, phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái yêu cầu NHNN, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các bộ, ngành, địa phương có liên quan tiếp tục thực hiện quyết liệt, có hiệu quả các giải pháp tại Nghị quyết 01 và các Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ. Trong đó tập trung theo dõi sát, phân tích, dự báo tình hình kinh tế, diễn biến thị trường tài chính, tiền tệ thế giới, khu vực, trong nước để có phản ứng chính sách kịp thời, phù hợp; tiếp tục thực hiện các giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền Việt Nam, thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, tăng cường khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái phát biểu chỉ đạo

NHNN chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan liên quan khẩn trương thực hiện các biện pháp tăng khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế; tập trung điều hành chính sách tiền tệ chắc chắn, linh hoạt, chủ động, kịp thời, hiệu quả, bảo đảm thanh khoản và an toàn của hệ thống các tổ chức tín dụng; điều hành tín dụng phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, mục tiêu kiểm soát lạm phát và đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế, của doanh nghiệp để phát triển sản xuất kinh doanh, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Về điều hành tín dụng, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung tín dụng cho các lĩnh vực ưu tiên, các ngành sản xuất chủ lực trong nước, thực hiện các biện pháp hiệu quả để giảm mặt bằng lãi suất cho vay, thúc đẩy mạnh mẽ tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế và an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng.

NHNN thông báo hạn mức tăng trưởng tín dụng cả năm cho từng TCTD để chủ động kế hoạch cung ứng vốn cho nền kinh tế; yêu cầu các NHTM Nhà nước tích cực, chủ động hơn nữa, đóng vai trò chủ lực trong cung ứng vốn tín dụng cho nền kinh tế; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát việc triển khai thực hiện, không để xảy ra tiêu cực, vi phạm pháp luật.

Về điều hành lãi suất, NHNN thực hiện hiệu quả, thiết thực, cụ thể các giải pháp điều hành giảm lãi suất nhằm tích cực hỗ trợ doanh nghiệp, người dân phục hồi sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy tăng trưởng; Khẩn trương chỉ đạo các TCTD tiếp tục tiết giảm chi phí, tăng cường chuyển đổi số để giảm mặt bằng lãi suất cho vay; nghiên cứu giải pháp có các chương trình tín dụng ưu đãi đối với các ngành, lĩnh vực ưu tiên, sản xuất chủ lực trong nước và doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Cùng với đó, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chú trọng rà soát, kiên quyết cắt giảm thủ tục hành chính không còn phù hợp, được người dân, doanh nghiệp phản ánh, kiến nghị theo giải pháp tại Nghị quyết số 88/NQ-CP của Chính phủ; căn cứ quy định pháp luật hiện hành để nghiên cứu, rà soát và sửa đổi ngay trong tháng 6/2023 nhằm đơn giản hóa thủ tục cho vay, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng, nâng cao khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, bảo đảm an toàn hoạt động của các TCTD…

Phó Thủ tướng cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho Bộ Tài chính, các bộ, ngành, địa phương khẩn trương nghiên cứu các biện pháp tăng khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế thông qua chính sách tài khóa hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp; tính toán cẩn trọng mức độ, thời hạn, hình thức, phương thức huy động vốn để kích thích tăng trưởng kinh tế, bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn vay, khả năng trả nợ vay và ổn định, an toàn, bền vững nền tài chính quốc gia…