Chỉ số kinh tế:
Ngày 20/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.659 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.891 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Thuế mới của Mỹ tạo sức ép lên ngành thủy sản Việt

Hà Sơn
Hà Sơn  - 
Thuế Section 301 của Mỹ được dự báo sẽ tạo sức ép mới lên ngành thủy sản xuất khẩu của Việt Nam, nhưng cũng buộc doanh nghiệp tăng tốc chế biến sâu, nâng giá trị gia tăng và tái định vị năng lực cạnh tranh.
aa
Nghị định mới cho thủy sản - bước tái định vị ngành xuất khẩu tỷ USD Nông sản Việt tăng cường xuất khẩu, kim ngạch đạt gần 36 tỷ USD Cước vận tải leo thang, xuất khẩu thủy sản đối mặt thách thức nửa cuối năm
Thuế Mỹ tăng, thủy sản Việt giữ lợi thế bằng giá trị gia tăng
Thuế Section 301 của Mỹ được dự báo sẽ tạo sức ép mới lên ngành thủy sản xuất khẩu của Việt Nam

Việc Hoa Kỳ chính thức áp dụng thuế bổ sung theo Section 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 đối với hàng hóa nhập khẩu từ ngày 24/7/2026 không chỉ tạo thêm một lớp thuế mới, mà còn mở ra giai đoạn cạnh tranh khác trên thị trường thủy sản lớn nhất thế giới. Với Việt Nam, mức thuế bổ sung 12,5% không phải là cú sốc quá lớn, song đủ để làm thay đổi cán cân cạnh tranh giữa các quốc gia cung ứng, buộc doanh nghiệp phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược nếu muốn giữ vững thị phần.

Thuế mới và cuộc đua cạnh tranh khốc liệt hơn

Section 301 được xem là bước chuyển đáng chú ý trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ. Khác với mức thuế tạm thời theo Section 122 chỉ có hiệu lực 150 ngày, Section 301 có nền tảng pháp lý ổn định hơn và nhiều khả năng sẽ trở thành công cụ điều tiết thương mại trong nhiều năm tới.

Đối với ngành thủy sản toàn cầu, điều đáng quan tâm không chỉ là mức thuế bổ sung 10% hay 12,5%, mà là sự thay đổi tương quan cạnh tranh giữa các quốc gia xuất khẩu. Chính sách mới khiến cả doanh nghiệp xuất khẩu lẫn các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ phải tính toán lại chuỗi cung ứng, nguồn hàng và chiến lược mua bán.

Sau nhiều tháng đàm phán, Hoa Kỳ chia các đối tác thương mại thành hai nhóm chịu mức thuế bổ sung 10% và 12,5%. Việt Nam thuộc nhóm 12,5%, chỉ cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với nhóm còn lại. Tuy nhiên, trong một thị trường cạnh tranh quyết liệt như Hoa Kỳ, khoảng cách này đủ để ảnh hưởng đến quyết định phân bổ đơn hàng.

Các nhà nhập khẩu Mỹ hiện có nhiều lựa chọn từ Ecuador, Ấn Độ, Indonesia, Thái Lan, Việt Nam, Trung Quốc hay Malaysia. Khi mức thuế không còn đồng đều, chỉ vài điểm phần trăm chênh lệch cũng có thể khiến đơn hàng dịch chuyển sang nguồn cung khác, đặc biệt với những sản phẩm có khả năng thay thế cao.

Dù vậy, đây không phải là kịch bản bất lợi hoàn toàn đối với Việt Nam. Nhiều đối thủ cạnh tranh như Thái Lan, Trung Quốc, Na Uy, Chile hay Peru cũng nằm trong nhóm chịu mức thuế 12,5%, giúp hạn chế nguy cơ một quốc gia duy nhất chiếm ưu thế tuyệt đối.

Trong các ngành hàng thủy sản, tôm chịu tác động lớn nhất. Ngoài mức thuế Section 301 là 12,5%, nhiều doanh nghiệp tôm Việt Nam còn phải gánh thêm thuế chống bán phá giá (AD) và thuế chống trợ cấp (CVD). Với nhóm doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực sang Hoa Kỳ, tổng nghĩa vụ thuế hiện vào khoảng 19,6%, cao hơn đáng kể so với Ecuador, Indonesia hay Thái Lan.

Đây là áp lực không nhỏ bởi tôm là ngành cạnh tranh chủ yếu bằng giá. Khi chi phí nhập khẩu tăng lên, các nhà nhập khẩu Hoa Kỳ thường yêu cầu nhà cung cấp chia sẻ phần chi phí phát sinh thông qua giảm giá bán hoặc điều chỉnh điều kiện thương mại. Vì vậy, tác động trước mắt của Section 301 có thể không phải là giảm mạnh sản lượng xuất khẩu mà là làm thu hẹp biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, xét về dài hạn, lợi thế của Ecuador cũng không phải tuyệt đối. Ecuador nổi bật ở phân khúc tôm nguyên liệu đông lạnh, trong khi Việt Nam vẫn có thế mạnh về chế biến sâu, sản phẩm giá trị gia tăng, khả năng đáp ứng nhiều chủng loại đơn hàng và dịch vụ cung ứng linh hoạt. Đây là những lợi thế mà không nhiều quốc gia có thể thay thế trong thời gian ngắn.

Nói cách khác, thuế Section 301 làm giảm lợi thế cạnh tranh về giá của tôm Việt Nam, nhưng chưa đủ để thay đổi vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng tôm vào thị trường Hoa Kỳ.

Trong khi đó, cá tra được đánh giá chịu tác động nhẹ hơn. Phần lớn doanh nghiệp cá tra xuất khẩu lớn hiện được hưởng mức thuế chống bán phá giá 0 USD/kg hoặc đã được loại khỏi lệnh áp thuế đối với một số tổ hợp nhà sản xuất - xuất khẩu. Vì vậy, chi phí tăng thêm chủ yếu đến từ khoản thuế Section 301.

Quan trọng hơn, cá tra vẫn là sản phẩm có ít đối thủ cạnh tranh trực tiếp tại Hoa Kỳ. Các loại cá thịt trắng như cá minh thái Alaska, cá tuyết hay cá rô phi có phân khúc tiêu dùng và đặc điểm sản phẩm khác biệt, khó thay thế hoàn toàn cá tra Việt Nam.

Trong bối cảnh người tiêu dùng Hoa Kỳ vẫn ưu tiên nguồn protein có giá hợp lý, cá tra Việt Nam tiếp tục duy trì lợi thế về giá thành, nguồn cung ổn định và khả năng đáp ứng sản lượng lớn. Vì vậy, áp lực đối với ngành hàng này chủ yếu nằm ở việc chia sẻ chi phí thuế với khách hàng hơn là nguy cơ mất thị phần.

Cá ngừ chịu áp lực kép, doanh nghiệp phải cạnh tranh bằng giá trị

Nếu tôm chịu áp lực lớn nhất về thuế thì cá ngừ lại đối mặt với thách thức tổng hợp. Ngoài Section 301, doanh nghiệp cá ngừ Việt Nam còn phải đáp ứng hàng loạt quy định nghiêm ngặt của Hoa Kỳ như Đạo luật Bảo vệ động vật có vú biển (MMPA), Certificate of Admissibility (COA), truy xuất nguồn gốc khai thác, các quy định của NOAA cùng nhiều tiêu chuẩn về phát triển bền vững. Những yêu cầu này khiến chi phí tuân thủ của doanh nghiệp ngày càng tăng.

Đặc biệt, đối với sản phẩm cá ngừ chế biến, tổng mức thuế nhập khẩu sau khi cộng thêm Section 301 cao hơn đáng kể so với cá ngừ nguyên liệu. Trong khi đó, Indonesia, Philippines hay Ecuador chỉ chịu mức thuế bổ sung 10%, tạo ra khoảng cách cạnh tranh nhất định trong phân khúc chế biến.

Có thể thấy, áp lực lớn nhất của ngành cá ngừ không chỉ nằm ở mức thuế 12,5% mà còn đến từ sự cộng hưởng giữa thuế quan và các hàng rào kỹ thuật ngày càng chặt chẽ. Dù vậy, cơ hội của thủy sản Việt Nam vẫn còn khá rõ.

Hoa Kỳ vẫn là quốc gia phụ thuộc lớn vào nguồn thủy sản nhập khẩu. Năng lực chế biến, chất lượng sản phẩm và khả năng cung ứng ổn định của doanh nghiệp Việt Nam vẫn là lợi thế mà không nhiều quốc gia có thể thay thế ngay.

Một tín hiệu tích cực khác là Việt Nam đã ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP về cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, có hiệu lực từ ngày 5/9/2026. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý theo các chuẩn mực quốc tế.

Nếu quá trình triển khai được Hoa Kỳ ghi nhận tích cực, đây sẽ là cơ sở để Việt Nam tiếp tục đối thoại và cải thiện vị thế trong các chính sách thương mại thời gian tới.

Trong ngắn hạn, doanh nghiệp khó tránh khỏi việc chia sẻ một phần chi phí thuế với nhà nhập khẩu, đồng thời phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt hơn trong việc giữ đơn hàng.

Song về trung và dài hạn, yếu tố quyết định sức cạnh tranh của thủy sản Việt Nam sẽ không còn nằm chủ yếu ở thuế nhập khẩu.

Thay vào đó, lợi thế sẽ được tạo dựng từ năng lực chế biến sâu, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng, mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn lao động, môi trường, truy xuất nguồn gốc cũng như khả năng thích ứng nhanh với những thay đổi trong chính sách thương mại toàn cầu.

Thực tế cho thấy, khi các đối thủ cũng phải đối mặt với nhiều thách thức riêng, doanh nghiệp nào đầu tư tốt hơn vào công nghệ, chất lượng sản phẩm, quản trị chuỗi cung ứng và xây dựng thương hiệu sẽ có cơ hội duy trì thị phần.

Thuế Section 301 chắc chắn khiến cuộc cạnh tranh tại thị trường Hoa Kỳ trở nên khốc liệt hơn. Tuy nhiên, đây cũng là phép thử để doanh nghiệp thủy sản Việt Nam chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng giá trị. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng đặt nặng yếu tố chất lượng, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, khả năng thích ứng mới là yếu tố quyết định vị thế của thủy sản Việt Nam tại Hoa Kỳ, hơn là bản thân con số thuế 12,5%.

Hà Sơn

Tin liên quan

Tin khác

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Quản lý tài sản thường được xem là chuyện của người giàu, trong khi nhiều người trẻ chờ lương cao, trả hết nợ mới nghĩ đến tiết kiệm. Theo ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc Phân tích Ngành, Công ty CP Chứng khoán Kafi, chính thói quen quản lý tiền từ sớm mới tạo nền tảng tích lũy tài sản. Với người Việt, bắt đầu bằng khoản nhỏ, đều đặn có thể quan trọng hơn việc chờ một cơ hội đầu tư sinh lời cao.
AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI đang vượt khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân tự chủ, buộc doanh nghiệp tái cấu trúc chiến lược, vận hành và quản trị niềm tin.
Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Với tỷ lệ lấp đầy các cụm nhà máy AI đạt tới 95%, Tập đoàn FPT đang dồn lực chuyển dịch mô hình kinh doanh, kỳ vọng nhóm dịch vụ AI-first chiếm tối thiểu 40% doanh thu công nghệ thông tin nước ngoài vào năm 2027.
Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Từ một nhà máy sản xuất tủ lạnh thua lỗ, Haier vươn lên thành thương hiệu toàn cầu nhờ kiên trì nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường thông qua mua bán, sáp nhập. Toyota thành công nhờ thấu hiểu khách hàng, liên tục cải tiến sản phẩm, trong khi Samsung tạo bước ngoặt bằng đầu tư dài hạn vào công nghệ. Những kinh nghiệm này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam về nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, phát triển thương hiệu và lựa chọn chiến lược quốc tế hóa phù hợp, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước về thông tin thị trường, tài chính và kết nối đối tác.
‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

Quy mô thương mại Việt Nam đã vượt mốc 1.000 tỷ USD, tạo bệ phóng vững chắc để doanh nghiệp nội chủ động chuyển đổi xanh, chinh phục các thị trường khó tính và khẳng định thương hiệu vươn tầm quốc tế.
Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Từ ngày 30/12/2026, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) bắt đầu được áp dụng đối với các doanh nghiệp vừa và lớn. Trong khi ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) tiếp tục tạo thuận lợi cho xuất khẩu, yêu cầu minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và những thay đổi trong nhu cầu thị trường quốc tế đang đặt ngành gỗ Việt Nam trước áp lực điều chỉnh chiến lược đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì đơn hàng.
Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Phần lớn người nộp thuế mong muốn khôi phục kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật, nhưng vướng hồ sơ và nghĩa vụ tài chính tích lũy nhiều năm, tiền chậm nộp tiếp tục tăng. Vì vậy, chính sách đặc thù tại dự thảo Nghị quyết là cần thiết, đúng thẩm quyền, thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ về thuế, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi.
Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt Nam đã có mặt tại 172 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng kết quả xuất khẩu giữa các nhóm sản phẩm không đồng đều. Từ câu chuyện doanh nghiệp phải mua bao bì nước ngoài đến những yêu cầu kỹ thuật của người mua, cơ hội mở rộng thị phần phụ thuộc vào khả năng chuyển năng lực sản xuất thành đơn hàng.
TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

Thị trường lao động TP. Hồ Chí Minh đã lấy lại đà tăng trưởng ổn định, cơ bản khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực cục bộ trên diện rộng. Tuy nhiên, dịp cuối năm 2026 và cận Tết Nguyên đán 2027, doanh nghiệp vẫn cần tuyển thêm khoảng 45.000-50.000 lao động để đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh.
EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là cà phê, gỗ và cao su. Không chỉ dừng ở truy xuất nguồn gốc, quy định này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu minh bạch, có khả năng kiểm chứng xuyên suốt chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ hội để hàng Việt nâng cấp năng lực sản xuất, củng cố vị thế tại các thị trường tiêu chuẩn cao.